{"id":582,"date":"2016-08-23T01:10:00","date_gmt":"2016-08-22T22:10:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.mbirekul.com\/?p=582"},"modified":"2016-08-23T01:10:00","modified_gmt":"2016-08-22T22:10:00","slug":"egitimde-ve-ortaogretim-kurumlarinda-stratejik-planlama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mbirekul.com\/?p=582","title":{"rendered":"E\u011fitimde ve Orta\u00f6\u011fretim Kurumlar\u0131nda Stratejik Planlama"},"content":{"rendered":"

E\u011fitimde ve Orta\u00f6\u011fretim Kurumlar\u0131nda Stratejik Planlama<\/strong><\/p>\n

Dr. Mehmet B\u0130REKUL[1]<\/a><\/p>\n

Giri\u015f<\/strong><\/p>\n

T\u00fcm d\u00fcnyada ya\u015fanan h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fimler, teknolojik geli\u015fmeler, yeni bilim dallar\u0131n\u0131n do\u011fmas\u0131, bulu\u015flar\u0131n ve icatlar\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak da artan rekabet ortam\u0131, kurumlar\u0131 ve toplumlar\u0131 derinden etkilemi\u015f ve etkilemeye de devam etmektedir. Artan rekabet ortam\u0131nda kurumlar ayakta kalabilmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntem ve teknikler geli\u015ftirmi\u015flerdir. Kamu kurulu\u015flar\u0131, toplumun kaynaklar\u0131n\u0131 kullanarak topluma hizmet sunmak amac\u0131yla devlet eliyle kurulmu\u015f organizasyonlard\u0131r. Buna paralel olarak kamu y\u00f6neticileri, yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n son \u00e7eyre\u011fini ekonomiyi geli\u015ftirmek i\u00e7in en uygun kurum ve tekniklerin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ile hantal, b\u00fcrokratik ve k\u0131s\u0131tlayan idari yap\u0131lar i\u00e7inde etkilili\u011fin ve verimlili\u011fin art\u0131r\u0131lmas\u0131 tart\u0131\u015fmalar\u0131 ve \u00e7abalar\u0131 ile ge\u00e7irmi\u015ftir. Bu tart\u0131\u015fmalar her alanda oldu\u011fu gibi kamu y\u00f6netimi alan\u0131nda da b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri beraberinde getirmi\u015ftir. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn en \u00f6nemlilerinden biri ise stratejik planlama anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Stratejik planlama ile kamu idarelerinin politika olu\u015fturma kapasitelerinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, yararlan\u0131c\u0131 taleplerine duyarl\u0131 olarak kat\u0131l\u0131mc\u0131 y\u00f6ntemlerle ama\u00e7 ve hedefler belirlemeleri, belirlenen ama\u00e7 ve hedefler ile faaliyet ve projelerini y\u00f6neti\u015fimin a\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesi \u00e7er\u00e7evesinde kamuoyuna a\u00e7\u0131klayarak hesap verebilirli\u011fe zemin haz\u0131rlamalar\u0131 ama\u00e7lanmaktad\u0131r. T\u00fcrk Kamu Y\u00f6netiminde yap\u0131lan yasal d\u00fczenlemelerle stratejik planlaman\u0131n yasal altyap\u0131s\u0131 olu\u015fturulmu\u015ftur. Stratejik Planlamaya esas te\u015fkil etmesi amac\u0131yla DPT taraf\u0131ndan Stratejik Planlama rehberi haz\u0131rlanarak yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

5018 say\u0131l\u0131 kanun ile e\u011fitim kurumlar\u0131 da stratejik planlama anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 uygulama zorunlulu\u011fu i\u00e7erisine girmi\u015ftir. E\u011fitim kurumlar\u0131nda stratejik planlama ve stratejik y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n tam anlam\u0131yla uygulanmas\u0131, farkl\u0131 kurumlarda uygulanmas\u0131ndan daha \u00f6ncelikli ve \u00f6nemli oldu\u011fu bir ger\u00e7ektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir \u00fclkeyi hedefledi\u011fi k\u00fclt\u00fcrel, teknolojik ve ekonomik seviyeye getirecek o \u00fclkenin insanlar\u0131d\u0131r. O insanlar\u0131n da arzulanan seviyede yeti\u015fmesi iyi bir e\u011fitim sistemiyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Okul y\u00f6neticili\u011fi, y\u00f6netmelik ve mevzuatlara g\u00f6re kurumun idaresini sa\u011flamakla birlikte okulunun geli\u015fimi ve \u00e7evreye uyumu gibi konularda gerekli analizleri yaparak s\u00fcrekli geli\u015fiminde etkin rol oynayarak \u00f6rnek te\u015fkil etmek durumundad\u0131rlar. E\u011fitimde stratejik planlama ve toplam kalite y\u00f6netiminin uygulanabilirlik d\u00fczeyinin y\u00fckselmesi ve verimlili\u011fin artaca\u011f\u0131na olan inanc\u0131n geli\u015fmesi bir toplumun geli\u015fmesinde de en b\u00fcy\u00fck etken olacakt\u0131r. Okul y\u00f6neticilerinin bu geli\u015fmedeki rol ve sorumluluklar\u0131 yads\u0131namaz d\u00fczeydedir. Bu geli\u015fmelerle orta\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda stratejik planlama kalite anlay\u0131\u015f\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde \u00f6nemli ve vazge\u00e7ilmez bir y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131 halini alm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n amac\u0131 e\u011fitimde ve orta\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda stratejik planlama olarak belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n

    \n
  1. E\u011fitimde Stratejik Planlama<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

    De\u011fi\u015fimim h\u0131zl\u0131 ritmine ayak uydurmak isteyen \u00f6rg\u00fctler ayakta kalabilmek i\u00e7in alternatif yollar ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Bu ara\u015ft\u0131rmalardan kendilerine \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 ortak sonu\u00e7, ba\u015far\u0131l\u0131 \u00f6rg\u00fctlerin daha \u00e7ok \u00f6zel sekt\u00f6rden geldi\u011fidir. Bu \u00f6rg\u00fctlerde belli i\u015fletme kavramlar\u0131 ve uygulamalar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bunlardan biri de stratejik planlamad\u0131r (D\u00f6kmeci, 2010: 86). E\u011fitimde stratejik planlama uygulamalar\u0131, di\u011fer alanlara g\u00f6re farkl\u0131l\u0131klar ta\u015f\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc e\u011fitim kurumlar\u0131, \u00f6zel i\u015fletmeler gibi y\u00f6netilmezler. E\u011fitimde stratejik planlama yerinden y\u00f6netim uygulamalar\u0131na imk\u00e2n veren \u00f6rg\u00fctler i\u00e7in bir yarar sa\u011flar (I\u015f\u0131k ve Aypay, 2004: 351).<\/p>\n

    E\u011fitim stratejisi, \u201ce\u011fitim kurumunun hangi i\u015fi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya yapmak istedi\u011fini, ne t\u00fcr bir e\u011fitim kurumu oldu\u011funu veya olmak istedi\u011fini tan\u0131mlayan ama\u00e7, hedef ve g\u00f6revlerin t\u00fcm\u00fc ve bunlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in gerekli y\u00f6ntemler\u201d olarak tan\u0131mlanabilir. Ba\u015fka bir ifadeyle e\u011fitim stratejisi \u201cama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir e\u011fitim kurumunun uygulayaca\u011f\u0131 hareket bi\u00e7imi\u201d olarak da tan\u0131mlanabilir. Bu tan\u0131mlamalara g\u00f6re, ama\u00e7, hedef ve g\u00f6revler Milli E\u011fitim Temel Kanununda ve ilgili di\u011fer kanunlarda belirlenmi\u015ftir (Kocatepe, 2010: 17).<\/p>\n

    \u015eekil 1<\/strong>: T\u00fcrk Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 Stratejik Plan Modeli<\/p>\n

    Kaynak<\/strong>: (MEB, 2006: 18).<\/p>\n

    T\u00fcrk e\u011fitim sisteminde uygulanan stratejik planlama modeli temel olarak DPT\u2019nin \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011fu planlama modelidir. Bu modelin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nda Strateji geli\u015ftirme yakla\u015f\u0131mlar\u0131ndan \u201cBe\u015f Par\u00e7al\u0131 Strateji Geli\u015ftirme Yakla\u015f\u0131m\u0131\u201d ile \u201cStrateji Geli\u015ftirmek \u0130\u00e7in Strateji Tercihleri Aras\u0131ndaki \u0130li\u015fkileri Yap\u0131land\u0131rma Yakla\u015f\u0131m\u0131\u201d birlikte kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (\u00c7etin, 2012: 77). E\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n, \u00f6rg\u00fct i\u00e7i kurallar, personel, b\u00fct\u00e7e, fiziki ve maddi olanaklar a\u00e7\u0131s\u0131ndan da yetersizlikleri vard\u0131r. Kamu y\u00f6netiminde \u00e7al\u0131\u015fanlara ve orta d\u00fczey y\u00f6neticilere karar verme yetkisi tan\u0131nmamaktad\u0131r. Ger\u00e7ekte, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n da b\u00f6yle bir sorumluluk almada istekli olmad\u0131klar\u0131 g\u00f6zlenmektedir. E\u011fitim y\u00f6netiminin her alan\u0131 kesin ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 kurallarla belirlenmi\u015ftir. Bir i\u015fi kurallara ba\u011fl\u0131 kalarak yapmak, daha verimli, etkili ve tutumlu yapmaktan \u00f6nemli ve ge\u00e7erlidir. Kurallar\u0131n ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 d\u00fczenlemesi, kurallar\u0131n b\u00fcrokrasi taraf\u0131ndan bir ama\u00e7 olarak benimsenmesi sonucunu do\u011furmaktad\u0131r. B\u00fct\u00e7e \u00f6deneklerinin yetersizli\u011fi, tahsisinden harcanmas\u0131na kadar zaman alan ve \u00e7ok say\u0131da i\u015flem i\u00e7eren s\u00fcre\u00e7, finansal yap\u0131yla ilgili kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorunlard\u0131r (Kocatepe, 2010: 20).<\/p>\n

    E\u011fitimde (ilk\u00f6\u011fretim-orta\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131) stratejik planlaman\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 stratejik planlaman\u0131n di\u011fer alanlara uygulanmas\u0131ndan \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6stermektedir. Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131 stratejik olarak planlamak ile stratejik planlaman\u0131n e\u011fitime (ilk\u00f6\u011fretim-orta\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131) uygulanmas\u0131 aras\u0131nda temel farkl\u0131l\u0131klar vard\u0131r (I\u015f\u0131k ve Aypay, 2004: 350). T\u00fcrk Milli E\u011fitim ula\u015fmak istedi\u011fi noktaya varmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak yol haritas\u0131n\u0131n \u015fekillendirilmesi stratejik plan modelinin uygulamas\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir. Stratejik planlama modelinin uygulanmas\u0131 i\u00e7in illaki tam donan\u0131ml\u0131 bir okulun olmas\u0131na gerek yoktur. \u00d6nemli olan mevcut durumun tespit edilip elde bulunulan imk\u00e2nlar d\u00e2hilinde yap\u0131labilecek en iyi i\u015fi ortaya \u00e7\u0131karmakt\u0131r. Bu noktada stratejik plan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 ve bunun kurumlarda uygulanmas\u0131 \u00fclke genelindeki b\u00fct\u00fcn e\u011fitim kurumlar\u0131na tavsiye edilmektedir (\u00c7etin, 2012: 77).<\/p>\n

      \n
    1. Orta\u00f6\u011fretim Kurumlar\u0131nda Stratejik Planlama<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

      E\u011fitim, belli ama\u00e7lara g\u00f6re insanlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n planl\u0131 olarak de\u011fi\u015ftirilmesi ve geli\u015ftirilmesi yasa ve ilkelerini bulmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir bilim dal\u0131 olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Bu bilim ki\u015filerin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesinde \u00f6\u011frenmeye etki eden b\u00fct\u00fcn etmenlerin ve bu etmenler aras\u0131 ili\u015fkilerin sistemle\u015ftirilmesi ve davran\u0131\u015f de\u011fi\u015ftirmesinin en verimli ve etkili bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na a\u011f\u0131rl\u0131k verir (Ek\u015fi, 2010: 10).<\/p>\n

      E\u011fitim y\u00f6netimi, e\u011fitim \u00f6rg\u00fctlerini saptanan ama\u00e7lara ula\u015ft\u0131rmak \u00fczere insan ve madde kaynaklar\u0131n\u0131 sa\u011flayarak ve etkili bi\u00e7imde kullanarak, belirlenen politikalar\u0131 ve an\u0131lan kararlar\u0131 uygulamak olarak tan\u0131mlanabilir (A\u011fao\u011flu, 2011: 7). E\u011fitim \u00f6rg\u00fctlerini saptanan ama\u00e7lara ula\u015ft\u0131rmak \u00fczere insan ve madde kaynaklar\u0131n\u0131 sa\u011flayarak ve etkili bi\u00e7imde kullanarak, belirlenen politikalar\u0131 ve al\u0131nan kararlar\u0131 uygulamaya e\u011fitim y\u00f6netimi denir (Ak\u0131n, 2006: 13).<\/p>\n

      E\u011fitim y\u00f6netimi bir toplumun e\u011fitim ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in olu\u015fturulan e\u011fitim sisteminin ve e\u011fitim sisteminde yer alan t\u00fcm \u00f6rg\u00fctlerin y\u00f6netimini kapsar. E\u011fitim kurumlar\u0131nda yer alan e\u011fitim programlar\u0131n\u0131n, etkili bir bi\u00e7imde uygulanmas\u0131, \u00f6\u011fretim hizmetleri, personel y\u00f6netimi, b\u00fct\u00e7e, bina, ara\u00e7 ve gere\u00e7lerin verimli bir bi\u00e7imde kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in y\u00f6ntemler geli\u015ftirilir, y\u00f6netim s\u00fcre\u00e7lerinin etkili bir \u015fekilde i\u015fletilmesine \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r (Ilgar, 2005: 14).<\/p>\n

      E\u011fitim y\u00f6netiminin bir u\u011fra\u015f dal\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n nedeni, e\u011fitim \u00f6rg\u00fctlerinin di\u011fer \u00f6rg\u00fctlerden farkl\u0131 \u00f6zelliklere sahip olmalar\u0131d\u0131r. Bu \u00f6zellikler \u015fu \u015fekilde s\u0131ralanabilir (A\u011fao\u011flu, 2011: 7-8):<\/p>\n

      -E\u011fitim, insanlarla do\u011frudan ve yak\u0131ndan ilgilenen bir hizmettir.<\/p>\n

      -Okulun temel amac\u0131, bireylere var olan k\u00fclt\u00fcrel birikimi aktarmak ve onlar\u0131n yarat\u0131c\u0131l\u0131k yetene\u011fini geli\u015ftirmektir.<\/p>\n

      -E\u011fitim kurumlar\u0131nda s\u00fcreci ve \u00fcr\u00fcn\u00fc de\u011ferlendirme g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n

      -E\u011fitim kurumlar\u0131nda \u00f6\u011fretme-\u00f6\u011frenme s\u00fcrecinin d\u00fczenlenmesi, k\u0131lavuzlanmas\u0131 i\u00e7in gerekli ara\u00e7, gere\u00e7 ve y\u00f6ntemler \u00e7e\u015fitlidir.<\/p>\n

      -Toplumsal, ekonomik ve politik bir giri\u015fim olan e\u011fitimi, \u00f6zellikle yarar gruplar\u0131 etkilemek isterler.<\/p>\n

      -Okulun \u00f6\u011fretim kadrosu, mesleki e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015f, kendilerini alanlar\u0131n\u0131n uzman\u0131 olarak alg\u0131layan \u00f6\u011fretmenlerden olu\u015fur.<\/p>\n

      -E\u011fitim \u00f6rg\u00fctleri i\u00e7inde ayn\u0131 i\u015flevi yerine getiren pek \u00e7ok alt kurum vard\u0131r.<\/p>\n

      Stratejik plan haz\u0131rlama s\u00fcreci birbirini takip eden i\u015flem basamaklar\u0131n\u0131n s\u0131ras\u0131yla yerine getirilmesi sonucu olu\u015fan sistematik bir yap\u0131ya sahiptir. Bu nedenle Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 Strateji Geli\u015ftirme Dairesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan okul ve kurumlarda birlik ve d\u00fczen sa\u011flamak amac\u0131yla stratejik plan haz\u0131rlama kitab\u0131 yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak uygulamada, kurumlar\u0131n yap\u0131lar\u0131ndan ve uygulay\u0131c\u0131lardan kaynaklanan baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, baz\u0131 okul ve kurumlar stratejik plan haz\u0131rlamada istenilen noktaya gelememi\u015ftir (Ayd\u0131n, 2010: 53).<\/p>\n

      Pashiardis\u2019e (1993) g\u00f6re \u201cStratejik plan\u0131 kamu okullar\u0131nda uygulamak, \u00f6zel i\u015f sekt\u00f6r\u00fcnde uygulamaktan biraz farkl\u0131d\u0131r. \u0130\u015f ve e\u011fitimin ayn\u0131 \u015fey oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnemeyiz, e\u011fitimin vizyonu, \u00f6zg\u00fcr, demokratik, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireyler yeti\u015ftirmektir. Bu bireyler \u00fclkenin geli\u015fimine katk\u0131da bulunacaklar, i\u015f birli\u011fi ve anla\u015fma sa\u011flayacaklar ve \u00fclkeleri aras\u0131nda sevgi a\u015f\u0131layacaklard\u0131r. E\u011fitim, insan\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 ve geli\u015fimi ile ilgili oldu\u011fu i\u00e7in, ama\u00e7 ve ara\u00e7lar\u0131 daha insanidir; bazen i\u015fletmeler ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in pek etik olmayan yol ve y\u00f6ntemler se\u00e7ebilirler. E\u011fitim bu t\u00fcr yollar kullanamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc ahlak ve b\u00fct\u00fcnl\u00fck \u00f6\u011fretir ve s\u00fcrecin sonunda payda\u015flar taraf\u0131ndan sert\u00e7e yarg\u0131lanabilir\u201d (D\u00f6kmeci, 2010: 90).<\/p>\n

      E\u011fitim kurumlar\u0131nda stratejik planlama s\u00fcrecinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclebilmesi i\u00e7in; Okulun i\u00e7inde bulundu\u011fu ko\u015fullar, sahip oldu\u011fu olanaklar ve ya\u015fan\u0131lan deneyimler g\u00f6zetilerek demokratik ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131 temel alan farkl\u0131 bir y\u00f6netim s\u00fcreci izlenmelidir (EARGED, 2007: 28). E\u011fitim sisteminde as\u0131l \u00fcretim i\u015flemi okullarda yap\u0131lmaktad\u0131r. Okullar e\u011fitim sisteminin stratejik ve vazge\u00e7ilmez bir \u00f6\u011fesidir. Okullar\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00fcst sistemleri, okullar\u0131n i\u015flevini yerine getirmesinde yol g\u00f6sterici ve destek rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenmektedir. K\u00fcresel ortamda ya\u015fanan h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fimler okullar\u0131 bir yerden y\u00f6nlendirilen de\u011fil, kendi kendilerine y\u00f6nlenebilen okullar olma y\u00f6n\u00fcnde zorlamaktad\u0131r (D\u00f6kmeci, 2010: 94).<\/p>\n

      Stratejik planlamaya yakla\u015f\u0131m iki basamaktan olu\u015fur. \u0130lk basamak SWOT \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesinin belirli bir t\u00fcr\u00fc olan \u201cstratejik pozisyonlama\u201d d\u0131r. \u00d6rg\u00fct\u00fcn kendi i\u00e7 ve d\u0131\u015f \u00e7al\u0131\u015fma ba\u011flam\u0131nda g\u00fcncel durumunu k\u0131saca ortaya koyan stratejik pozisyonlamay\u0131 sistem \u00e7\u00f6z\u00fcmleme basama\u011f\u0131 izler. Sistem \u00e7\u00f6z\u00fcmleme de, \u00f6rg\u00fct\u00fcn hedeflerinin ve bu hedeflere ula\u015ft\u0131racak s\u00fcre\u00e7lerin a\u015famal\u0131 olarak ele al\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektirir. Stratejik planlama s\u00fcrecine ba\u015flamadan \u00f6nce karar vericilerin bilgilendirilmeleri gerekmektedir. Stratejik y\u00f6netim s\u00fcrecinin ad\u0131mlar\u0131 at\u0131l\u0131rken \u00f6rg\u00fct\u00fcn, i\u00e7yap\u0131s\u0131 ve d\u0131\u015f \u00e7evresinin analizinin yap\u0131lmas\u0131 ve \u015fu anda nerede bulundu\u011funun belirlenmesi gerekir. Bunun i\u00e7inde en etkili y\u00f6ntem SWOT (g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6nler, zay\u0131f y\u00f6nler, f\u0131rsatlar, tehditler) analizi y\u00f6ntemidir (Ensari, 2005: 155).<\/p>\n

      Her kurumun yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fi ve ama\u00e7lar\u0131n\u0131 belirleyen bir misyonu vard\u0131r. Kurum misyonu y\u00f6netimi, kurumun hizmet alan\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirlemeye zorlar. T\u00fcm kurumlar bir kimli\u011fe sahiptir. Kimlik, bir kurumun mevcudiyetinin sebebidir. Biz Neyiz? sorusuna kimlik cevap verir (I\u015f\u0131k, 2009: 32). Stratejik planlamada haz\u0131rl\u0131k d\u00f6nemi daha \u00e7ok kurumun ve payda\u015flar\u0131n\u0131n planlama ad\u0131mlar\u0131na ge\u00e7i\u015fte mental olarak haz\u0131rlanmas\u0131na y\u00f6neliktir. Ayr\u0131ca Stratejik planlama kurum \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 ve payda\u015flar\u0131n\u0131 bir araya getiren uzun vadeli bir s\u00fcre\u00e7tir. Bu s\u00fcrecin geli\u015fimi a\u015fa\u011f\u0131daki madde ba\u015fl\u0131klar\u0131nda belirtilmi\u015ftir (\u00c7etin, 2012: 82):<\/p>\n

      -\u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n ba\u015flat\u0131lmas\u0131<\/p>\n

      -Stratejik Plan anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n sahiplenilmesi<\/p>\n

      -Stratejik planlama s\u00fcrecinin y\u00f6netilmesi<\/p>\n

      -\u0130htiya\u00e7lar\u0131n Tespiti<\/p>\n

      -Zaman Planlamas\u0131<\/p>\n

      Orta\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda stratejik plan haz\u0131rl\u0131k d\u00f6nemi ilk a\u015famas\u0131 olan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ba\u015flat\u0131lmas\u0131yla kurum \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 aras\u0131nda bir hava olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Orta\u00f6\u011fretim kurumu \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n sisteme dahil edilmesi stratejik planlama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturmaktad\u0131r. Orta\u00f6\u011fretim kurumunun hedefi ba\u015far\u0131y\u0131 yakalamak ve bu ba\u015far\u0131y\u0131 muhafaza etmek \u00fczerinedir. Ba\u015far\u0131ya ula\u015fmada belirli bir plan dahilinde hareket etmeye ba\u011fl\u0131d\u0131r. Orta\u00f6\u011fretim kurumu stratejik planlamayla ba\u015far\u0131 yakalanmak isteniyorsa ilk yap\u0131lacak i\u015flem kurumun t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n plan\u0131 sahiplenmesidir. Bu s\u00fcre\u00e7 sadece stratejik plana \u00f6zg\u00fc de\u011fil t\u00fcm planlar i\u00e7in ge\u00e7erlidir.<\/p>\n

      Ayd\u0131n (2010)\u00a0 orta\u00f6\u011fretim okullar\u0131nda stratejik planlama \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda iki orta\u00f6\u011fretim okulunun ayr\u0131 ayr\u0131 stratejik planlar\u0131 haz\u0131rlanarak kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar yapm\u0131\u015f ve farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ara\u015ft\u0131rma sonucunda her iki okulda Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na ba\u011fl\u0131 orta\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen iki okuldaki payda\u015flar\u0131n okullar\u0131ndan memnuniyet d\u00fczeylerinin birbirinden farkl\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu sebeple ayn\u0131 ilde e\u011fitim veren iki okulun, bulundu\u011fu il\u00e7eler aras\u0131 sosyoekonomik farkl\u0131l\u0131klar, okullar\u0131n \u00f6\u011frenci ald\u0131klar\u0131 \u00e7evre ve ilk\u00f6\u011fretim okullar\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131, kurumlarda \u00f6\u011frenim g\u00f6ren \u00f6\u011frenci ve velilerinin okullar\u0131ndan beklentileri gibi etkenlerin memnuniyet d\u00fczeyini belirlerken g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 kan\u0131s\u0131na var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Memnuniyet d\u00fczeylerine etki eden bu fakt\u00f6rlerin, bu verilerle olu\u015fturulacak stratejik plan\u0131 da birbirlerinden farkl\u0131 k\u0131laca\u011f\u0131 ve okullar\u0131n stratejik planlar\u0131n\u0131n kendilerine \u00f6zg\u00fc olaca\u011f\u0131 sonucu \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

      Sonu\u00e7 ve \u00d6neriler<\/strong><\/p>\n

      Stratejik planlama s\u00fcreci i\u00e7erisinde kurumlar de\u011fi\u015fimlere cevap verebilmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli stratejiler geli\u015ftirmi\u015flerdir. Geli\u015ftirilen bu stratejilerin ba\u015far\u0131 ile uygulanmas\u0131 stratejik y\u00f6netim s\u00fcrecinin ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde y\u00f6netildi\u011finin g\u00f6stergesi olacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla stratejik y\u00f6netim s\u00fcreci \u00f6ncelikle stratejik bilince sahip olmakla ba\u015flamaktad\u0131r. E\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n stratejik bilince sahip olmalar\u0131, kurumlara stratejik hareket kabiliyeti kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi f\u0131rsatlardan yararlan\u0131p, tehditlerden ka\u00e7\u0131nma imk\u00e2n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Stratejik bilince sahip olan ve stratejik d\u00fc\u015f\u00fcnen kurumlar, mevcut durumlar\u0131n\u0131n ve gelecekte nelerle kar\u015f\u0131la\u015fabileceklerinin fark\u0131ndad\u0131rlar. Bu fark\u0131ndal\u0131k tehditlere kar\u015f\u0131 \u00f6nceden \u00f6nlem almalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Bundan dolay\u0131 stratejik bilin\u00e7 gerek stratejik planlamadan ve gerekse stratejik y\u00f6netimden \u00f6ncelikli bir konuma sahiptir.<\/p>\n

      Avrupa uyum yasalar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde \u00e7\u0131kar\u0131lan 5018 say\u0131l\u0131 kanununa g\u00f6re b\u00fct\u00fcn kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131n stratejik planlama yapmas\u0131 zorunlu hale gelmi\u015ftir. Bu kapsamda e\u011fitim kurumlar\u0131nda stratejik planlama ve y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131na ge\u00e7ilmi\u015ftir. Bu kapsamda geli\u015fen ve de\u011fi\u015fen e\u011fitim sistemleri do\u011frultusunda Mili E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 t\u00fcm e\u011fitim \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda stratejik planlama ve stratejik y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131 uygulanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ama\u00e7 okul y\u00f6neticileri ba\u015fta olmak \u00fczere t\u00fcm e\u011fim personeli ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n stratejik planlama ve y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayarak e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n geli\u015fimini sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n

      E\u011fitim \u00f6rg\u00fctleri olan orta\u00f6\u011fretim okullar\u0131nda stratejik planlamaya y\u00f6nelik var olan durumu ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in ve genel duruma ili\u015fkin de\u011ferlendirmenin yap\u0131labilmesi amac\u0131yla stratejik plan \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Genel olarak T\u00fcrkiye\u2019deki orta\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 stratejik planlar\u0131 ama\u00e7, kapsam, yasal \u00e7er\u00e7eve ve \u00fcst politika belgeleri ile planlama s\u00fcreci incelendi\u011finde gayet iyi g\u00f6r\u00fcnmektedir. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda orta\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n kalite anlay\u0131\u015f\u0131 ve modern y\u00f6netim teknikleri uygulama ba\u015far\u0131s\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclecek stratejik plan\u0131n\u0131n di\u011fer t\u00fcm orta\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131na \u00f6rnek te\u015fkil etmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n

      Bu ama\u00e7la a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6nerilere yer verilebilir;<\/p>\n

      -Orta\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda stratejik planlama s\u00fcrecinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi ve buna ba\u011fl\u0131 olarak da orta\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n kendilerini geli\u015ftirebilmesi i\u00e7in kurum i\u00e7i ileti\u015fimin \u00fcst seviyede olmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n

      -Stratejik bilince sahip olan orta\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 stratejik planlar\u0131n uygulanmas\u0131nda olumlu sonu\u00e7lar alabileceklerdir.<\/p>\n

      – Stratejik planlama uzun s\u00fcreli bir planlama t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. S\u00fcre\u00e7ten dolay\u0131 orta\u00f6\u011fretim kurumu y\u00f6neticilerinde moral, motivasyon eksikli\u011fi olabilir. Bu durumun ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve stratejik planlamaya olan iyimser tutumun korunmas\u0131 amac\u0131yla bilgilendirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na devam edilmelidir.<\/p>\n

      – Orta\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda stratejik planlama s\u00fcrecini denetleyen ki\u015filerin d\u0131\u015far\u0131dan birilerinin olmas\u0131 gerekmektedir. Hatta bu denetleme i\u015fi bu konuda profesyonelle\u015fmi\u015f ki\u015fi ya da kurumlar taraf\u0131ndan yap\u0131labilir.<\/p>\n

      – Stratejik planlama s\u00fcrecini iyi de\u011ferlendiren ve orta\u00f6\u011fretim kurumunu bulundu\u011fu noktadan bir \u00fcst konuma getiren y\u00f6neticiler ve \u00f6\u011fretmenler \u00f6d\u00fcllendirilmelidir.<\/p>\n

      -Stratejik plan\u0131 k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde kalacak bir belge gibi g\u00f6r\u00fcp bunu uygulamay\u0131p bulundu\u011fu noktadan geriye giden orta\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131na da gerekli e\u011fitimler verilmelidir.<\/p>\n

      Kaynak\u00e7a<\/strong><\/p>\n

      A\u011fao\u011flu E., (2011), S\u0131n\u0131f Y\u00f6netimi \u0130le \u0130lgili Genel Olgular, (Edit: Zeki Kaya), S\u0131n\u0131f Y\u00f6netimi<\/em>, Ankara: Pegem A Yay\u0131nc\u0131l\u0131k<\/p>\n

      Ak\u0131n U., (2006), \u00d6\u011fretmenlerin S\u0131n\u0131f Y\u00f6netimi Becerileri \u0130le \u0130\u015f Doyumlar\u0131 Aras\u0131ndaki \u0130li\u015fki<\/em>, Tokat: Gaziosmanpa\u015fa \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, Y\u00fcksek Lisans Tezi<\/p>\n

      Altundepe, \u00d6. (1999), Orta \u00d6\u011fretim Kurumlar\u0131nda \u00d6\u011fretmen Performans\u0131n\u0131n De\u011ferlendirilmesi, Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi<\/em>, Cilt:1, Say\u0131:1<\/p>\n

      Ayd\u0131n, H. (2010), E\u011fitimde Stratejik Planlama Meslek Lisesi ve Genel Lise Uygulamalar\u0131<\/em>, Bursa: Uluda\u011f \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, Y\u00fcksek Lisans Tezi<\/p>\n

      \u00c7etin, H. (2012), E\u011fitim Kurumlar\u0131nda Stratejik Planlama Bilin\u00e7 D\u00fczeyi ve Stratejik Y\u00f6netimde Kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan Sorunlar: Denizli \u0130linde Bir Ara\u015ft\u0131rma<\/em>, Isparta: S\u00fcleyman Demirel \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, Y\u00fcksek Lisans Tezi<\/p>\n

      D\u00f6kmeci, Y. (2010), \u0130lk\u00f6\u011fretim Okullar\u0131nda Stratejik Planlama (U\u015fak \u0130li \u00d6rne\u011fi)<\/em>, Eski\u015fehir: Osmangazi \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, Y\u00fcksek Lisans Tezi<\/p>\n

      D\u00f6kmeci, Y. (2010), \u0130lk\u00f6\u011fretim Okullar\u0131nda Stratejik Planlama (U\u015fak \u0130li \u00d6rne\u011fi)<\/em>, Eski\u015fehir: Osmangazi \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, Y\u00fcksek Lisans Tezi<\/p>\n

      EARGED. (2007), Planl\u0131 Okul Geli\u015fim Modeli<\/em>, Ankara: Milli E\u011fitim Yay\u0131nevi<\/p>\n

      Ek\u015fi K., (2010), S\u0131n\u0131f \u00d6\u011fretmenleri ile \u00d6zel E\u011fitim \u00d6\u011fretmenlerinin Kayna\u015ft\u0131rma E\u011fitimi ile \u0130lgili Tutumlar\u0131n\u0131n Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131<\/em>, \u0130stanbul: Marmara \u00dcniversitesi E\u011fitim Bilimleri Enstit\u00fcs\u00fc<\/p>\n

      Ensari, H. (2005), 21 YY. Okullar\u0131 \u0130\u00e7in Etkili Bir Stratejik Y\u00f6netim Arac\u0131: Balanced Scorecard<\/em>, \u0130stanbul: Sistem Yay\u0131nc\u0131l\u0131k<\/p>\n

      Ilgar L., (2005), E\u011fitim Y\u00f6netimi Okul Y\u00f6netimi S\u0131n\u0131f Y\u00f6netimi<\/em>, \u0130stanbul: Beta Yay\u0131nc\u0131l\u0131k<\/p>\n

      I\u015f\u0131k, F. H. (2009), Stratejik Planlama, (Edit: N. \u00dcnsal), E\u011fitimde Stratejik Planlama: Makaleler<\/em>, Ankara: Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 Yay\u0131n\u0131<\/p>\n

      I\u015f\u0131k, H ve Aypay, A. (2004), E\u011fitimde Stratejik Plan Geli\u015ftirme S\u00fcrecinde Kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan Sorunlar: \u00c7anakkale \u0130linde Yap\u0131lan Bir \u0130nceleme, G.\u00dc. Gazi E\u011fitim Fak\u00fcltesi Dergisi<\/em>, Cilt 24, Say\u0131:3<\/p>\n

      Kocatepe, \u015e. (2010), E\u011fitimde Stratejik Planlama ve Toplam Kalite Y\u00f6netimi Uygulamalar\u0131n\u0131n Okul Y\u00f6neticileri Taraf\u0131ndan Alg\u0131lanmas\u0131<\/em>, \u0130stanbul: Maltepe \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, Y\u00fcksek Lisans Tezi<\/p>\n

      MEB. (2006), 2008-2012 Stratejik Plan \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131, Temel Bilgilendirme Belgesi<\/em>, Ankara: Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131 Strateji Geli\u015ftirme Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131<\/p>\n

      [1]<\/a> Konya Ekol Koleji Anadolu Lisesi M\u00fcd\u00fcr\u00fc<\/p>\n

      Mehmet Birekul, 2016<\/strong><\/p>\n ","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      E\u011fitimde ve Orta\u00f6\u011fretim Kurumlar\u0131nda Stratejik Planlama Dr. Mehmet B\u0130REKUL[1] Giri\u015f T\u00fcm d\u00fcnyada ya\u015fanan h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fimler, teknolojik geli\u015fmeler, yeni bilim dallar\u0131n\u0131n do\u011fmas\u0131, bulu\u015flar\u0131n ve icatlar\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak da artan rekabet ortam\u0131, kurumlar\u0131 ve toplumlar\u0131 derinden etkilemi\u015f ve etkilemeye de devam etmektedir. Artan rekabet ortam\u0131nda kurumlar ayakta kalabilmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntem ve teknikler geli\u015ftirmi\u015flerdir.…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3455,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1,8],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/582"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=582"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/582\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3455"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=582"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=582"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=582"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}