{"id":4792,"date":"2021-09-22T09:33:34","date_gmt":"2021-09-22T06:33:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.mbirekul.com\/?p=4792"},"modified":"2021-09-22T09:33:38","modified_gmt":"2021-09-22T06:33:38","slug":"egitim-sosyolojisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mbirekul.com\/?p=4792","title":{"rendered":"E\u011e\u0130T\u0130M SOSYOLOJ\u0130S\u0130"},"content":{"rendered":"\n

E\u011e\u0130T\u0130M SOSYOLOJ\u0130S\u0130 B\u00d6L\u00dcM 9                 <\/strong><\/p>\n\n\n\n

E\u011e\u0130T\u0130MDE FIRSAT E\u015e\u0130TL\u0130\u011e\u0130 OLGUSU<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dr. Mehmet B\u0130REKUL<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zet<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7a\u011flar boyunca e\u011fitim, toplumlar\u0131n en ehemmiyetli meselelerinden birini te\u015fkil etmi\u015ftir. \u0130nsanlar\u0131n yerle\u015fik hayata ge\u00e7mesi ve kentle\u015fmenin ba\u015flamas\u0131 ile toplumsal stat\u00fc, toplumsal kimlik, g\u00fc\u00e7, iktisadi stat\u00fc gibi pek \u00e7ok olgunun da ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu durum ise insanlar aras\u0131nda e\u015fitlik ve e\u015fitsizlik kavramlar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Zamanla e\u015fitlik ve e\u015fitsizli\u011fin ise e\u011fitimde \u00f6nemli konular\u0131n ba\u015f\u0131nda geldi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6zellikle e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi sa\u011flanarak bireylerin e\u011fitim hizmetlerinden yararlanabilmesine olanak sa\u011flanmas\u0131, e\u011fitimle kalk\u0131nmak isteyen \u00fclkelerin temel gayesini olu\u015fturmu\u015ftur. E\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi kavram\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde e\u011fitim sosyolojisini ilgi alan\u0131na giren ehemmiyetli hususlardan bir tanesidir. Bu terim, \u201cE\u015fitlik\u201d teriminin e\u011fitim kavram\u0131 kapsam\u0131nda yans\u0131mas\u0131 olarak ifade edilebilir. K\u0131sacas\u0131 e\u011fitim hizmetlerinden faydalanan her fert i\u00e7in e\u015fitlik s\u00f6z konusu olmaktad\u0131r. Bu kapsamda b\u00fct\u00fcn \u00f6\u011frenciler yeteneklerini en ideal \u015fekilde geli\u015ftirebilmek i\u00e7in denk bir f\u0131rsata sahip olmak zorundad\u0131rlar. T\u00fcrkiye\u2019nin ge\u00e7mi\u015fte e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi olgusunda \u00e7ok \u00e7ok gerilerde oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Zira yak\u0131n d\u00f6nemde yap\u0131lan uygulamalar bunun en \u00f6nemli delilidir. Bu ara\u015ft\u0131rma da e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi olgusu sosyolojik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu konuda T\u00fcrkiye\u2019de son 14 y\u0131lda yap\u0131lan uygulamalara da de\u011finilmi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n

Anahtar Kelimeler: E\u011fitim, Okul, E\u015fitlik, F\u0131rsat E\u015fitli\u011fi, E\u011fitimde F\u0131rsat E\u015fitli\u011fi<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u00c7\u0130NDEK\u0130LER<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Giri\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n

  1. E\u011fitimde F\u0131rsat E\u015fitli\u011fi<\/strong><\/li>
  2. E\u011fitimde F\u0131rsat E\u015fitli\u011fi Kavram\u0131n\u0131n Do\u011fu\u015fu<\/strong><\/li>
  3. E\u011fitimde F\u0131rsat E\u015fitli\u011fini Etkileyen Fakt\u00f6rler<\/strong>
    1. Ekonomik Fakt\u00f6rler<\/strong><\/li><\/ol>
      1. Co\u011frafi Fakt\u00f6rler<\/strong><\/li><\/ol>
        1. Cinsiyet Ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 Fakt\u00f6r\u00fc<\/strong><\/li><\/ol>
          1. Dil Fakt\u00f6r\u00fc<\/strong><\/li><\/ol>
            1. N\u00fcfus Fakt\u00f6r\u00fc<\/strong><\/li><\/ol>
              1. E\u011fitim Girdileri<\/strong><\/li><\/ol><\/li>
              2. T\u00fcrkiye\u2019de E\u011fitimde F\u0131rsat E\u015fitli\u011fine Y\u00f6nelik Politikalar (2003-2017)<\/strong><\/li><\/ol>\n\n\n\n

                Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                Giri\u015f  <\/strong><\/p>\n\n\n\n

                \u00c7a\u011fda\u015f toplumda e\u011fitimde ortaya \u00e7\u0131kan e\u015fitsizlikler, toplumdaki sosyal yap\u0131, iktisadi yap\u0131, hukuki yap\u0131, psikoloji, felsefe vb. ili\u015fkilerle ger\u00e7ekle\u015fen olgu ve olaylar\u0131n bir neticesidir. Bununla birlikte sosyal ya\u015famda meydana gelen bu netice de bireylerin, kurumlar\u0131n ve devletin de\u011fi\u015fik oranda paya sahip oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. S\u00f6z konusu e\u015fitsizliklerin tamamen ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmasa da sebep olan problemlerin, olgular\u0131n ve olaylar\u0131n neler oldu\u011funu anlayabilmek, derinlemesine incelemek insanl\u0131k tarihi ve e\u011fitimin geli\u015ftirilebilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fer ta\u015f\u0131maktad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

                E\u011fitim bilimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6neme sahip olan e\u011fitimde e\u015fitlik ve e\u015fitsizlik tart\u0131\u015fmalar\u0131nda \u00f6zellikle e\u011fitim alan\u0131ndaki e\u015fitsizliklere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda birbiriyle ili\u015fki i\u00e7erisindeki alanlarda meydana gelen olaylar ve olgular\u0131n bir neticesi oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. E\u011fitimde e\u015fitlik ve e\u015fitsizli\u011fin \u00f6neminin ilk nedeni olarak devlet e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla beraber e\u011fitimin e\u015fitlik\/e\u015fitsizlik perspektifinden ele al\u0131nmas\u0131n\u0131n toplumun b\u00fct\u00fcn kesimlerini ilgilendirmesidir.  Di\u011fer nedeni, insan niteliklerini geli\u015ftirme misyonunun e\u011fitime y\u00fcklenmesidir. Bu misyon bir u\u00e7ta ki\u015fisel kapasiteleri, bireysel ilgi ve e\u011filimleri; di\u011fer u\u00e7ta ekonominin insang\u00fcc\u00fc ihtiyac\u0131n\u0131, yat\u0131r\u0131m ve pl\u00e2nlama sorununu kasteder. Ekonomi, bir yandan toplum ya\u015fam\u0131nda bireysel yeteneklerin geli\u015ftirilmesini talep ederken, bu taleplerini s\u00fcrekli olarak g\u00fcnceller.<\/p>\n\n\n\n

                Nitekim ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u00fczy\u0131lda e\u011fitime y\u00fcklenen toplumsal hareketlili\u011fi sa\u011flama misyonu g\u00fcc\u00fcn\u00fc buradan al\u0131r. Di\u011fer yandan e\u011fitim e\u015fitsizlikleri peki\u015ftirmede ara\u00e7 olarak kullan\u0131labilir. Yani modern d\u00f6nemde insanlar\u0131n do\u011fum ve aile ko\u015fullar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirme olanaklar\u0131 i\u00e7in f\u0131rsat olabilen e\u011fitim arac\u0131, toplumsal ya\u015fam\u0131n getirdi\u011fi e\u015fitsizliklerin kendisi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla devam etmesi, yeniden \u00fcretilmesi ya da kutupla\u015fmalar\u0131 art\u0131rmas\u0131na da hizmet edebilir. Bu ifade ayn\u0131 zamanda birey- devlet ili\u015fkisini kapsar. \u00c7\u00fcnk\u00fc toplumsal ya\u015famda e\u015fitsizliklerin s\u00fcregelmesi ve bu e\u015fitsizliklerin yeniden \u00fcretilmesi devletin fonksiyonlar\u0131yla ili\u015fki i\u00e7indedir. Bu ili\u015fki, \u00f6zellikle T\u00fcrkiye i\u00e7in yo\u011fun bir i\u00e7eri\u011fe sahiptir.<\/p>\n\n\n\n

                Geni\u015f bir tarihsel \u00e7er\u00e7evede ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, toplumsal e\u015fitli\u011fi \u00fcretmeye ve s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fan kurumlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 modem uygarl\u0131\u011f\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce stat\u00fc e\u015fitsizli\u011finin yar\u0131mda, genel anlamda e\u015fitli\u011fin de g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n temeli olarak g\u00f6r\u00fclmesini sa\u011flayan bir \u00e7er\u00e7eve sunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir. E\u015fitsizlik ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz dahi olsa; hak koruma, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131k ve adalet fikri de i\u00e7inde ya\u015fan\u0131lan toplumsal ger\u00e7eklilik dokusunun \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r (Turner, 1997: 34). Bu kapsamda e\u011fitimin do\u011fal bir hak olarak alg\u0131lanmas\u0131 ger\u00e7e\u011fi \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. E\u011fitim hakk\u0131n\u0131n piyasa s\u00fcreci i\u00e7inde alg\u0131lanmas\u0131, bu hizmeti do\u011fal bir hak olmaktan \u00e7\u0131kartarak ve \u00f6zellikle gelir d\u00fczeyi d\u00fc\u015f\u00fck olan bireyleri e\u011fitim s\u00fcrecine dahil etmeyerek, herkesin ula\u015fabilece\u011fi bir yararlanma alan\u0131 olmaktan \u00e7\u0131karmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

                E\u015fitlik kavram\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise bireylerin di\u011fer bireylerle, vatanda\u015flar\u0131n di\u011fer vatan\u00adda\u015flarla ayn\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve haklara sahip olma d\u00fc\u015f\u00fcnce ve istekleri \u015feklinde belirtilebilir. Fakat bu m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr? G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki durumuyla e\u015fitli\u011fin toplumun b\u00fct\u00fcn kesimlerinde ve t\u00fcm insanlar aras\u0131nda uygulanma \u015fans\u0131 nedir? Toplumsal tarih i\u00e7in\u00addeki evrimine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda toplumlar, farkl\u0131 soylar, farkl\u0131 cinsler, farkl\u0131 toplumsal stat\u00fc ve kategoriler halinde ya\u015famaktad\u0131rlar. Nitekim bu birbirine benzer olmayan farkl\u0131l\u0131klar temelde ger\u00e7ek birer e\u015fitsizlik unsuru iseler insano\u011flunun bunlar\u0131 a\u015farak birbirleriyle e\u015fit olmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olabilir mi? B\u00fct\u00fcn bu sorular e\u015fitli\u011fin olabilirli\u011fi (imk\u00e2n\u0131) kadar s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 da be\u00adlirlemektedir (Do\u011fan, 2011: 292). Di\u011fer yandan e\u011fitimde e\u015fitlik olgusunun da ayn\u0131 sebeplerle m\u00fcmk\u00fcn olup olamad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00f6nemli konulardan birisidir. Bu kapsamda ara\u015ft\u0131rma da e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi olgusu \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131lardan ele al\u0131narak a\u00e7\u0131klanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

                1. E\u011fitimde F\u0131rsat E\u015fitli\u011fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                Demokrasi gelene\u011findeki en yayg\u0131n e\u015fitlik sav\u0131 f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi sav\u0131d\u0131r. F\u0131rsat e\u015fitli\u011fini anlamak g\u00f6rece daha kolayd\u0131r. Genel bir ilke olarak topluma y\u00f6nelik kurulu\u015flardan faydalanmak t\u00fcm topluma tan\u0131nan bir hakt\u0131r. Farkl\u0131 bir deyi\u015fle toplumun e\u011fitime y\u00f6nelik kurumlardan faydalanmas\u0131 uluslararas\u0131 kurallar gere\u011fi bir hak olmaktad\u0131r. F\u0131rsat e\u015fitli\u011fi kavram\u0131, \u015fartlarda e\u015fitlik fikriyle yak\u0131ndan ili\u015fkilidir (U\u00e7ka\u00e7, 2003: 51). E\u011fitimdeki f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi kavram\u0131n\u0131n etkili bir politik ara\u00e7 olmas\u0131 en az\u0131ndan bir as\u0131rd\u0131r g\u00fcndemde olmas\u0131na ra\u011fmen, bu kavram yorumlamalara a\u00e7\u0131k bir kavramd\u0131r (Can\u00f6z, 2014: 4).<\/p>\n\n\n\n

                On dokuzuncu y\u00fczy\u0131lda f\u0131rsat e\u015fitli\u011finden, e\u015fit e\u011fitim anlam\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131rken, yirminci y\u00fczy\u0131lda f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi, e\u015fit e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131ndan uzakla\u015f\u0131p e\u015fit ilgi \u00e7er\u00e7evesinde tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. F\u0131rsat e\u015fitli\u011fi kavram\u0131, 1970\u2019li y\u0131llarda politik olarak kabul g\u00f6rmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r, \u00f6zellikle bu d\u00f6nemden sonra yap\u0131lan \u00e7e\u015fitli ara\u015ft\u0131rmalarla f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi ile ilgili kavramlar\u0131 d\u00fczenlemek ve tan\u0131mlamak kolayla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Modern toplum de\u011feri olarak f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi, felsefenin aksiyoloji problemi alan\u0131yla birle\u015fen t\u00fcm disiplinlerde ger\u00e7ekle\u015ftirilen tart\u0131\u015fmalarla geni\u015flemeye devam etmektedir (Can\u00f6z, 2014: 5).<\/p>\n\n\n\n

                Liberal bir ilke olarak \u201cf\u0131rsat e\u015fitli\u011fi\u201d \u00e7a\u011fda\u015f devletlerin en yayg\u0131n e\u015fitlik t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bu kapsamda kimsenin toplumsal stat\u00fcs\u00fcne bak\u0131lmadan t\u00fcm toplumun beceri ve yetenekleri do\u011frultusunda faydalan\u0131p yar\u0131\u015fabilece\u011fi bir olgudur (\u00dcnal ve \u00d6zsoy, 1995: 40). On dokuzuncu y\u00fczy\u0131la kadar f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi kavram\u0131n\u0131n pek kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131ndan itibaren ise f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi kavram\u0131n\u0131n yayg\u0131n olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Yirminci y\u00fczy\u0131la kadar e\u015fitlik ile ilgili tart\u0131\u015fmalardan \u00e7\u0131kan sonu\u00e7lara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda e\u015fitsizli\u011fin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcnmektedir. Ancak e\u015fitsizlik ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olsa bile, as\u0131l sorun son a\u015famada e\u015fitsizli\u011fin derece ve d\u00fczeyi ile ilgilidir (Kurul-Tural, 2002: 146).<\/p>\n\n\n\n

                E\u015fitlik kavram\u0131n\u0131n e\u011fitime uyarlanmas\u0131 e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi kavram\u0131n\u0131 meydana getirmektedir. K\u0131sacas\u0131 e\u011fitime y\u00f6nelik hizmetlerden faydalanmak i\u00e7in ki\u015filer aras\u0131 e\u015fitlikten s\u00f6z edilmektedir. Bu a\u00e7\u0131dan b\u00fct\u00fcn \u00f6\u011frenciler yetenek ve becerilerini en iyi \u015fekilde geli\u015ftirebilmek i\u00e7in e\u015fit hakka sahip olmaktad\u0131r (Serin, 1972: 1). E\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi kaynaklardan faydalanmakta veya onlara ula\u015fabilmekte e\u015fit olma \u015feklinde tan\u0131mlanabilmektedir (Tezcan, 2006: 54). Bu tan\u0131mlardan yola \u00e7\u0131karak e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fini bireylerin becerilerini hi\u00e7bir engele ve ayr\u0131\u015fmaya u\u011framaks\u0131z\u0131n en iyi \u015fekilde geli\u015ftirebilmesinde e\u011fitime y\u00f6nelik hizmetlerden e\u015fit bi\u00e7imde faydalanabilme \u015fans\u0131na sahip olmas\u0131 \u015feklinde tan\u0131mlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

                Lesser ve Stodolsky okul, \u00e7ocuklar\u0131n sahip olduklar\u0131 farkl\u0131 yetenek \u00f6zelliklerini sonuna kadar geli\u015ftirdi\u011fi takdirde, f\u0131rsat e\u015fitli\u011finin ger\u00e7ekle\u015fece\u011fini savunmu\u015flard\u0131r (Stodolsky, 1968: 126; Mete, 2009: 28). Asl\u0131nda f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi kavram\u0131na duyulan g\u00fcven, kendi \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7er hatta bireylerin e\u015fitli\u011fini savunanlara kadar dayan\u0131r. Eflatun kendi ideal devlet d\u00fczenini \u015fu \u015fekilde anlatmaktad\u0131r: Devlet d\u00fczeni o kadar iyi bir \u015fekilde d\u00fczenlenmelidir ki en g\u00fc\u00e7l\u00fc pozisyonlara gelecek ki\u015filer i\u015finde en iyi olan, i\u015fini en iyi \u015fekilde yapan ki\u015filer olmal\u0131d\u0131r (Maclver & Charles, 1971: 193).<\/p>\n\n\n\n

                Erkal\u2019a (1994: 65) g\u00f6re e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi konusunda d\u00f6rt farkl\u0131 mana \u00fcretmek s\u00f6z konusudur. Bunlardan birincisi, herkese e\u015fit miktarda e\u011fitimdir. Ancak bunun ekonomik, toplumsal ve co\u011frafi fakt\u00f6rler y\u00fcz\u00fcnden pek m\u00fcmk\u00fcn olamayaca\u011f\u0131 fikri h\u00e2kimdir. \u0130kinci olarak ise, belli bir \u00f6l\u00e7\u00fcye ula\u015fana kadar en d\u00fc\u015f\u00fck derecede ve yeterli olabilecek bir e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bu \u00fclkelerin temel e\u011fitim kademesinde uygulad\u0131klar\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr, ancak \u00fcst kademelerde uygulanmas\u0131n\u0131n ekonomik olmad\u0131\u011f\u0131 fikri h\u00e2kimdir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, herkesi kabiliyetinin elverdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde e\u011fitim imk\u00e2nlar\u0131ndan faydaland\u0131rmakt\u0131r. Son olarak ise, e\u011fitime ayr\u0131lan kaynaklar artt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman, f\u0131rsat e\u015fitli\u011finin sa\u011flanaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesidir (Can\u00f6z, 2014: 8).<\/p>\n\n\n\n

                Gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndaki e\u015fitsizliklerin f\u0131rsat e\u015fitsizli\u011fi yaratarak en yetenekli \u00f6\u011frencilerin e\u011fitimden mahrum kalmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek, yani n\u00fcfusun bir \u00fcretim fakt\u00f6r\u00fc olarak en uygun \u015fekilde kullan\u0131m\u0131m sa\u011flamak amac\u0131 g\u00fcd\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ekonomik ve sosyal hayat\u0131n karma\u015fas\u0131 alt\u0131nda bunalan ki\u015fileri hak ve h\u00fcrriyetlerini kullanabilir hale getirmek, onlara birtak\u0131m sosyal haklar vermeyi gerektirmektedir. E\u011fitim hakk\u0131 da ki\u015finin en temel hakk\u0131 ba\u011flan\u0131mda ele al\u0131nmaktad\u0131r. E\u011fitimin sa\u011flanmas\u0131 birey i\u00e7in bir hak, devlet a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise bir g\u00f6rev \u015feklinde ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda; devletin sosyal hukuk devleti olma y\u00f6n\u00fcndeki siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kald\u0131rma \u00e7abas\u0131 olarak de\u011ferlendirilmektedir. E\u011fitim sa\u011flamak demek, bireylerin bu hizmeti elde edebilmesi i\u00e7in gerekli imkanlara sahip k\u0131l\u0131nmas\u0131 ve ki\u015fiyi e\u011fitimden yoksun b\u0131rakan maddi yetersizliklerin devlet eliyle kald\u0131r\u0131lmas\u0131 demektir (U\u00e7ka\u00e7, 2003: 47).<\/p>\n\n\n\n

                E\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fini; bireyler aras\u0131nda dil, din, \u0131rk, mezhep ve ekonomik seviye ayr\u0131mlar\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n t\u00fcm \u00f6\u011frencilerin potansiyellerini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kartacak ve kendilerini ger\u00e7ekle\u015ftirebilecek e\u011fitim imk\u00e2nlar\u0131na kavu\u015fturulmada e\u015fit \u015fansa sahip olmalar\u0131 \u015feklinde tan\u0131mlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr  (Can\u00f6z, 2014: 8). E\u011fitim sistemi bir devletin temel ta\u015flar\u0131ndan biridir. Toplumdaki e\u015fitsizlikleri en aza indirmek ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131nda ilk i\u015f e\u011fitim sisteminde d\u00fczenlemeler yapmak olmal\u0131d\u0131r. E\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi sa\u011flanarak toplumlar aras\u0131ndaki sosyoekonomik e\u015fitsizlikler azalacakt\u0131r. Bireyler ailelerinin imk\u00e2ns\u0131zl\u0131klar\u0131 nedeniyle iyi bir e\u011fitim al\u0131p, meslek edinme ve dolay\u0131s\u0131yla iyi bir ya\u015fam s\u00fcrme hakk\u0131ndan mahrum b\u0131rak\u0131lmayacakt\u0131r. E\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi arkadan gelecek di\u011fer e\u015fitsizlikleri \u00f6nlemek i\u00e7in do\u011fru bir ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131r. \u201cGenel olarak \u2018f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi\u2019 kavram\u0131, kaynaklara ula\u015fabilme ve onlardan yararlanabilme e\u015fitli\u011fidir. \u2018e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi\u2019 kavram\u0131 ise, e\u011fitimsel kaynaklara \u00f6zellikle demokratik toplumlarda, hi\u00e7bir ayr\u0131m yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n herkesin gizilg\u00fc\u00e7 ve yeteneklerini en uygun bir bi\u00e7imde geli\u015ftirmede e\u011fitim hizmetlerine e\u015fit \u00f6l\u00e7\u00fcde ula\u015fabilme ya da onlardan yararlanma e\u015fitli\u011fini ifade eder. Ba\u015fka bir deyimle, kaynaklardan yararlanmaya sahip olmalar\u0131d\u0131r\u201d (Tezcan, 2006: 94).<\/p>\n\n\n\n

                2. E\u011fitimde F\u0131rsat E\u015fitli\u011fi Kavram\u0131n\u0131n Do\u011fu\u015fu<\/strong><\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n

                E\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi kavram\u0131n\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131 ve \u00fczerinde tart\u0131\u015fmalar\u0131n yo\u011funla\u015fmas\u0131, James Coleman\u2019\u0131n 1966 y\u0131l\u0131nda \u201cE\u011fitim F\u0131rsat\u0131n\u0131n E\u015fitli\u011fi\u201d ad\u0131 alt\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 rapor Ameri\u00adka ve \u0130ngiltere \u00f6rneklerinde mukayese eden \u00f6zg\u00fcn bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda Coleman, \u201cE\u011fitimde F\u0131rsat E\u015fitli\u011fi\u201dnin hangi anlama geldi\u011fini, kavram\u0131n ge\u00e7mi\u015fi ve gelece\u011fini toplumsal ger\u00e7eklikle ili\u015fkilerini sosyolojik bir analize tabi tutmaktad\u0131r. \u0130ncelemenin tarihsel boyutu \u00e7ocu\u011fun ve \u00e7ocuklu\u011fun aile ile toplum i\u00e7indeki yerini ara\u015ft\u0131r\u0131r. Buna g\u00f6re sanayi devrimine kadar aile \u00fcyelerinin sorumlulu\u011fu be\u015fikten mezara kadar y\u00fcklenen kapal\u0131 bir sorumluluk alan\u0131d\u0131r. Kendisi i\u00e7in \u00fcreten ve t\u00fcketen bireyler bu ama\u00e7 \u00e7evresinde ailelerine kar\u015f\u0131 zorunlu \u00f6devlerle y\u00fck\u00fcml\u00fc idiler. Bu ne\u00addenle \u00fcyelerinin \u00fcretken olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek ailelerin ilgi alan\u0131na giriyordu. Kom\u015fular\u0131n ya da di\u011fer aile bireylerinin \u00fcretken olup olmamalar\u0131 konusu ise aileleri pek fazla ilgilendirmiyordu. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7ocuklar\u0131n b\u00f6yle bir kapal\u0131 ekonomik birimin do\u011fal bir par\u00e7as\u0131 olma d\u0131\u015f\u0131nda farkl\u0131 bilgi ve beceriye y\u00f6\u00adnelmemeleri kadar do\u011fal bir \u015fey olmazd\u0131. Sanayi devrimi bu olguyu k\u00f6kten de\u011fi\u015ftirdi. Fabrika ve yeni i\u015f alanlar\u0131 \u00e7ocuklar\u0131 bu kapal\u0131 ekonomiden uzak\u00adla\u015ft\u0131rarak kentlere \u00e7ekti. Aileler par\u00e7aland\u0131, \u00e7ekirdek aile olgusu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Aile ekonomik \u00fcretim etkinlikleriyle birlikte refah ve koruyucu i\u015flevlerini de kaybetmeye ba\u015flad\u0131. Bu a\u015famada \u00e7ocuk ve \u00e7ocukluk potansiyel ekonomik destek g\u00fcc\u00fc olarak i\u015f \u00e7evrelerinin ilgisini \u00e7ekmeye ba\u015flar. Aileler \u00e7ocuklar\u0131\u00adn\u0131n e\u011fitimi i\u00e7in yetersiz h\u00e2le geldi. Coleman\u2019a g\u00f6re b\u00fct\u00fcn bunlar genel e\u011fitim (kamu e\u011fitimi) d\u00fc\u015f\u00fcncesine yol a\u00e7an geli\u015fmelerdir (Do\u011fan, 2011: 297-298).<\/p>\n\n\n\n

                1970 y\u0131l\u0131nda Jenck ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n E\u015fitsizlik (Inequality) adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ile f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi tart\u0131\u015fmalar\u0131 derinle\u015fmi\u015ftir. E\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi, bireyler aras\u0131nda hi\u00e7bir ayr\u0131m yap\u0131lmadan t\u00fcm toplumun gizilg\u00fc\u00e7 ve becerilerini en ideal \u015fekilde y\u00fckseltebilmekte e\u011fitime y\u00f6nelik hizmetlerden e\u015fit bi\u00e7imde faydalanma hakk\u0131na sahip olmas\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131\u015f\u0131 bu tart\u0131\u015fmalardan \u00e7\u0131kan bir sonu\u00e7tur (Mete, 2009: 29).<\/p>\n\n\n\n

                Tarihsel a\u00e7\u0131dan incelendi\u011finde e\u015fitlik prensibinin hukuki kurallar \u00e7er\u00e7evesine al\u0131nabilmesinin \u00e7a\u011fda\u015f d\u00f6nemde meydana geldi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Zira e\u015fitlik prensibi ilk olarak hukuki a\u00e7\u0131dan 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda Frans\u0131z \u0130nsan ve Yurtta\u015f Haklar\u0131 bildirgesinin 1. maddesinde \u201cinsanlar haklar y\u00f6n\u00fcnden \u00f6zg\u00fcr ve e\u015fit do\u011farlar ve ya\u015farlar\u201d \u015feklinde kabul edilmi\u015ftir (Karan, 2009: 2-3). Sanayi devrimi ile birlikte e\u011fitim politikalar\u0131n\u0131n belirginle\u015fmesi ve sanayile\u015fmenin ihtiyac\u0131 olan i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn temel e\u011fitim programlar\u0131 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren uygulanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r (Tan, 1988: 248).<\/p>\n\n\n\n

                \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirgesinin (1948) 26. maddesi e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi kavram\u0131na vurgu yapmaktad\u0131r: \u201cHer insan\u0131n e\u011fitim g\u00f6rme hakk\u0131 vard\u0131r. E\u011fitim paras\u0131zd\u0131r, hi\u00e7 olmazsa ilk ve temel e\u011fitim evresinde b\u00f6yle olmal\u0131d\u0131r. \u0130lk\u00f6\u011fretim zorunludur. Teknik ve mesleki e\u011fitimden herkes yararlanabilmelidir. Y\u00fcksek\u00f6\u011frenim herkese, yeteneklerinin ve ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131n elverdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde tam bir e\u015fitlikle a\u00e7\u0131k olmal\u0131d\u0131r. E\u011fitim, insan \u015fahsiyetinin tam geli\u015fmesini ve insan haklar\u0131 ile temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere sayg\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesini ama\u00e7lamal\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn uluslar \u0131rk ve dinler aras\u0131nda anlay\u0131\u015f, ho\u015fg\u00f6r\u00fc ve dostlu\u011fu \u00f6zendirmeli ve Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in bar\u0131s\u0131n korunmas\u0131 yolundaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmelidir. Anne ve babalar, \u00e7ocuklar\u0131na verilecek e\u011fitimin t\u00fcr\u00fcn\u00fc se\u00e7mek hakk\u0131na sahiptirler<\/em>.\u201d<\/p>\n\n\n\n

                \u00c7ocuk Haklar\u0131 Bildirgesi 1959\u2019da Birle\u015fmi\u015f Milletler taraf\u0131ndan kabul edilmi\u015ftir. S\u00f6z\u00fc ge\u00e7en bildirge yine ayn\u0131 sene T\u00fcrkiye\u2019de de kabul edilmi\u015ftir. \u00c7ocuk Haklar\u0131 Bildirgesinin 7. maddesi e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fine vurgu yapmaktad\u0131r: \u201c\u00c7ocu\u011fun en az\u0131ndan ilk\u00f6\u011fretim d\u00fczeyinde paras\u0131z ve zorunlu olmas\u0131 gereken bir e\u011fitim hakk\u0131 vard\u0131r. \u00c7ocu\u011fun, genel k\u00fclt\u00fcr\u00fcne katk\u0131da bulunan ve kendisine f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde, yeteneklerini, ki\u015fisel d\u00fc\u015f\u00fcnme yetisini ve manevi ve toplumsal sorumluluk duygusu geli\u015ftirme ve toplumun yararl\u0131 bir \u00fcyesi olmas\u0131 gereken bir e\u011fitimden yararlanmas\u0131 gerekir<\/em>.\u201d<\/p>\n\n\n\n

                Frans\u0131z Devrimi ile ba\u015flayan e\u015fitlik tart\u0131\u015fmalar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 d\u00f6rt e\u015fitlik tipinin oldu\u011fudur. Bunlar; varl\u0131ksal e\u015fitlik, sonu\u00e7larda e\u015fitlik, \u015fartlarda e\u015fitlik ve f\u0131rsat e\u015fitli\u011fidir. Bu noktada, \u00f6ncelikle ilk \u00fc\u00e7 e\u015fitlik tipi tan\u0131mlanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131p daha sonra f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi kavram\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (Mete, 2009: 26). Varl\u0131ksal ya da \u00f6zsel e\u015fitlik kavram\u0131 \u00f6zellikle dinlerde g\u00f6r\u00fclen bir kavramd\u0131r. Tipik olarak genel a\u00e7\u0131klamas\u0131, Tanr\u0131 \u00f6n\u00fcnde herkesin e\u015fit oldu\u011fu sav\u0131d\u0131r (O\u2019brien, 2007: 36). Din ve dine ba\u011fl\u0131 ahlaki yap\u0131lanmalarla, H\u0131ristiyanl\u0131k ve M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k ile yak\u0131ndan ili\u015fkili bir savd\u0131r. Varl\u0131ksal e\u015fitlik tart\u0131\u015fmalar\u0131ndaki ana soru \u015fudur: \u201cPeki hangi a\u00e7\u0131lardan insanlar ayn\u0131d\u0131r ya da onlar\u0131n aras\u0131nda ayr\u0131m yapmak neden yanl\u0131\u015ft\u0131r?\u201d Bu noktada, herkes taraf\u0131ndan bilinen o me\u015fhur iddia ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u201cB\u00fct\u00fcn insanlar e\u015fit yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, hepsinin ak\u0131llar\u0131 ve bilin\u00e7leri vard\u0131r (ya da en az\u0131ndan bunlar\u0131 kullanabilecek bir kapasiteleri vard\u0131r), hepsinin devredilemez haklar\u0131 vard\u0131r ve her bir insano\u011flu bir di\u011feri gibi e\u015fit de\u011ferlere sahiptir; \u00e7\u00fcnk\u00fc hepsi insanl\u0131\u011f\u0131n genel niteliklerini ta\u015f\u0131maktad\u0131r\u201d (Malcver & Charles, 1971: 193).<\/p>\n\n\n\n

                Varl\u0131ksal e\u015fitlik, sonu\u00e7larda e\u015fitlik ve \u015fartlarda e\u015fitlik kavramlar\u0131ndan sonra tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015flan\u0131lan ve Frans\u0131z \u0130htilali ile e\u015fitlik tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturan f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi kavram\u0131 asl\u0131nda \u015fartlarda e\u015fitlik sav\u0131 ile yak\u0131ndan ili\u015fkilidir. F\u0131rsat e\u015fitli\u011fi kavram\u0131na ge\u00e7meden \u00f6nce, e\u015fitlik tart\u0131\u015fmalar\u0131nda e\u011fitim ekonomistlerinin e\u015fitlik s\u0131n\u0131flamas\u0131na de\u011finilmesi gerekmektedir. E\u011fitim ekonomistleri, e\u015fitlik kavram\u0131n\u0131 yatay, dikey ve ku\u015faklar aras\u0131 e\u015fitlik t\u00fcrleri olarak s\u0131n\u0131fland\u0131rmaktad\u0131r. Yatay e\u015fitlik, mallar\u0131n, hizmetlerin veya belli bir y\u00fck\u00fcn da\u011f\u0131l\u0131m\u0131nda adalete kar\u015f\u0131l\u0131k gelmektedir. Dikey e\u015fitlik ise, farkl\u0131 \u00e7ocuk gruplar\u0131na farkl\u0131 davran\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi sav\u0131na dayan\u0131r. Ku\u015faklar aras\u0131 e\u015fitlik varsay\u0131m\u0131nda ise, ailelerin serveti ile \u00e7ocuklar\u0131n gelece\u011fi aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi ortadan kald\u0131rmak ama\u00e7lan\u0131r (Mete, 2009: 28).<\/p>\n\n\n\n

                E\u015fitlik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n geli\u015fimi toplumdan topluma farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermektedir. Ancak e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi \u00e7ok daha yak\u0131n d\u00f6nemlere rastlamaktad\u0131r. Bu anlamda yasalar \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik ile bireysel ve toplumsal farkl\u0131l\u0131klar\u0131n g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak e\u011fitim alan\u0131nda e\u015fit \u015fartlar\u0131n olu\u015fmas\u0131 ve toplum kesimleri aras\u0131ndaki dezavantajlar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar h\u0131z kazanmaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi bireysel, toplumsal ve siyasal \u00f6zellikler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak toplumun b\u00fct\u00fcn kesimlerinin ayn\u0131 kalitedeki e\u011fitim hizmetlerine ula\u015fmas\u0131n\u0131 planlamaktad\u0131r. \u00d6zetle e\u015fitlik, bireylerin f\u0131rsatlar, hak, muamele ve \u00e7\u0131kt\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan e\u011fitimin avantajlar\u0131n\u0131 elde edebildikleri seviyedir. E\u015fitlik tan\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011fi i\u00e7erisinde kapsar:<\/p>\n\n\n\n

                -E\u015fitlik, adil fayda ve yararlar\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. (Baz\u0131 insanlar\u0131n daha fazla veya farkl\u0131 desteklere ihtiyac\u0131 olabilir.)<\/p>\n\n\n\n

                -E\u015fitlik, t\u00fcm farkl\u0131l\u0131klar\u0131 i\u00e7erebilmek i\u00e7in geni\u015f bir alan\u0131 kapsar.<\/p>\n\n\n\n

                -E\u015fitlik, adaleti sa\u011flayan i\u015f uygulamalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

                -E\u015fitlik; m\u00fcfredat ve de\u011ferlendirme, materyal ve uygulamalar\u0131n\u0131n yan\u0131nda e\u015fitli\u011fi sa\u011flayan ve model olan \u00f6\u011frenme k\u00fclt\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

                -E\u015fitlik, \u00f6\u011frenmenin farkl\u0131 yollar\u0131n\u0131n de\u011ferini anlamad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

                –  E\u015fitlik, herkesin elde etmek i\u00e7in f\u0131rsata sahip olmas\u0131d\u0131r (Can\u00f6z, 2014: 12).<\/p>\n\n\n\n

                E\u011fitsel f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi hususundaki en kapsaml\u0131 ve ilk ve alan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131ndan birini y\u00f6neten James S. Coleman\u2019a (Coleman, J.S. et.al, 1966: 26) g\u00f6re kavram\u0131n anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle \u00e7ocu\u011fun toplumsal konumunun farkl\u0131 tarihsel d\u00f6nemlere g\u00f6re nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fini dikkate almak gerekmektedir (Coleman, 1968: 7\u00ad22).<\/p>\n\n\n\n

                End\u00fcstri Devrimi \u00fcretimi aile yap\u0131s\u0131ndan fabrika temeline aktarm\u0131\u015f bu kapsamda ailenin bir \u00fcretimsel birimi olma niteli\u011fi de son bulmu\u015ftur (Tan, 1979: 41) Ayr\u0131ca ailenin toplumsal g\u00fcvenlik i\u015flevini zay\u0131flatm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece, \u00e7ocuklar\u0131n aile d\u0131\u015f\u0131na mesleksel g\u00f6\u00e7\u00fc h\u0131zlan\u0131yor, i\u015fe ve mesle\u011fe haz\u0131rlanmalar\u0131 da \u00e7al\u0131\u015famayacak duruma d\u00fc\u015ft\u00fcklerinde bak\u0131m ve g\u00f6zetimleri de art\u0131k toplumsal sorumluluk konusu say\u0131l\u0131yordu (Tan, 1988: 246).<\/p>\n\n\n\n

                On dokuzuncu y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131nda Avrupa ve Amerika\u2019da genel, kamusal e\u011fitim d\u00fc\u015f\u00fcncesinin boy atmaya ba\u015flamas\u0131 bu geli\u015fmelerle ilgilidir. Bundan \u00f6nce, burjuvazinin y\u00fckseli\u015fine ko\u015fut olarak \u00f6zel (paral\u0131) e\u011fitimin \u00f6nemli bir geli\u015fme g\u00f6sterdi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Daha en ba\u015f\u0131ndan beri bu s\u0131n\u0131f, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 aile d\u0131\u015f\u0131nda, ister ticaret hayat\u0131 ister uzman meslekler do\u011frultusunda yeti\u015ftirmek i\u00e7in gereken kaynaklara ve \u00e7\u0131karlara sahip olmu\u015ftur. Sistemli, disiplinli, \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f bir k\u00fcmesel etkinlik olarak e\u011fitimin eski \u00e7a\u011flardan beri askerin, din adam\u0131n\u0131n, lonca ve ahi \u00f6rg\u00fctlerinde oldu\u011fu gibi sanatk\u00e2r\u0131n yeti\u015ftirilmesinde s\u00fcr\u00fcp gitti\u011fi de yads\u0131namaz. Fakat sosyal kaynaklar kapsam\u0131nda b\u00fct\u00fcn \u00e7ocuklar\u0131n e\u011fitim hizmetini e\u015fit bi\u00e7imde sa\u011flamaya y\u00f6nelik d\u00fc\u015f\u00fcncenin do\u011fu\u015fu yenidir ve on dokuzuncu y\u00fczy\u0131la rastlar (Tan, 1988: 247).<\/p>\n\n\n\n

                Coleman\u2019a g\u00f6re genel kamusal e\u011fitimin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 gibi e\u011fitsel f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n niteli\u011fi de yaln\u0131z Sanayi Devrimi\u2019yle de\u011fil toplumun s\u0131n\u0131f yap\u0131s\u0131yla da yak\u0131ndan ilgilidir. Nitekim \u0130ngiltere\u2019deki kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc, geleneksel bir s\u0131n\u0131f d\u00fczenine sahip olmayan ABD\u2019de kamusal okullar hem daha \u00e7abuk geli\u015fmi\u015f hem de baz\u0131 istisnalar (\u00e7ok yoksullar, zenciler, k\u0131z\u0131lderililer vb.) d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7o\u011funlukla t\u00fcm toplumsal s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 ku\u015fatan, ayn\u0131 programlar\u0131 uygulayan kurumlar niteli\u011fi g\u00f6stermi\u015ftir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, \u0130ngiltere\u2019de i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00e7ocuklar\u0131 i\u00e7in tasarlanan devlet okullar\u0131 daha ba\u015ftan beri \u00fcst ve orta s\u0131n\u0131flara hizmet g\u00f6t\u00fcren \u00f6zel okullardan (public school) \u00e7ok farkl\u0131 programlar izleyegelmi\u015flerdir. Zamanla, \u00f6zel okullar\u0131n da devlet b\u00fct\u00e7esinden desteklenmesi sa\u011flanm\u0131\u015f, \u00e7ok ama\u00e7l\u0131 okullar a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, ama toplumsal se\u00e7kinlerin yeti\u015ftirilmesi \u0130ngiliz e\u011fitim kuram ve uygulamalar\u0131nda daima \u00f6zel bir odak olu\u015fturagelmi\u015ftir (Kazamias & Massialas, 1967: 154).<\/p>\n\n\n\n

                Coleman ba\u015ftan beri \u201ce\u015fitlik\u2019 d\u00fc\u015f\u00fcncesine dayanan Amerikan sisteminin de baz\u0131 e\u015fitsizlikleri gizlemekte oldu\u011funa dikkati \u00e7eker. Bir kez, paras\u0131z okullar f\u0131rsat e\u015fitsizli\u011finin \u00e7o\u011funun i\u015fg\u00fcc\u00fcne gereksinim vb. ekonomik nedenlerini ortadan kald\u0131rmaz. \u0130kincisi, okul, \u00f6\u011fretmen, vb. olanaklar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 bunlardan yararlan\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelmez. Bu olsa olsa, sorumlulukta okula ve topluma edilgen, \u00e7ocu\u011fa ve aileye etkin bir rol verilmesi demektir ki zorunlu e\u011fitimle ancak k\u0131smen \u00e7\u00f6z\u00fcmlenebilmi\u015ftir. Nihayet, orta \u00f6\u011fretimde \u00fcniversiteye ya da mesle\u011fe haz\u0131rlanan programlar\u0131n ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n da bireysel e\u011fitim olanaklar\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayabilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r (Tan, 1988: 243).<\/p>\n\n\n\n

                3. E\u011fitimde F\u0131rsat E\u015fitli\u011fini Etkileyen Fakt\u00f6rler<\/strong><\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n

                E\u015fitlik ve e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi kavramlar\u0131n\u0131n tan\u0131mlar\u0131nda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fini sa\u011flamak devletler i\u00e7in hi\u00e7 de kolay de\u011fildir. Ancak bir\u00e7ok \u00fclke anayasa ve di\u011fer t\u00fcm yasal belgelerinde e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fini sa\u011flayaca\u011f\u0131 konusunda taahh\u00fctte bulunmaktad\u0131r. Bu taahh\u00fctlerinde ba\u015far\u0131l\u0131 olamamalar\u0131n belli ba\u015fl\u0131 sebepleri vard\u0131r. E\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011finin sa\u011flanmas\u0131n\u0131 engelleyen fakt\u00f6rler genel olarak; \u201cekonomik, co\u011frafi, toplumsal ve e\u011fitim girdilerinden\u201d kaynaklanmaktad\u0131r (Mete, 2009: 36).<\/p>\n\n\n\n

                E\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitsizliklerini a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 etkenler hemen hemen her \u00fclkede paralellik g\u00f6stermektedir. Bunlar okulun eve uzakl\u0131\u011f\u0131, \u00fclkenin kentle\u015fme derecesi, ailenin parasal kaynaklar\u0131 ve \u00f6\u011fretim maliyeti, anne babalar\u0131n mesleksel ve toplumsal s\u0131n\u0131flar\u0131 ile \u00f6\u011frenim durumlar\u0131, \u00e7ocu\u011fun \u00f6nceki okuldaki basar\u0131 derecesi en \u00f6nemli etkenler aras\u0131nda say\u0131labilir (Adem, 1977: 142). E\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fini etkileyen pek \u00e7ok fakt\u00f6r bulunmaktad\u0131r. Bu fakt\u00f6rler, e\u011fitim hizmeti alan \u00f6\u011frencilerin farkl\u0131 standartlarda e\u011fitim almalar\u0131 sonucunu do\u011furmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

                3.1. Ekonomik Fakt\u00f6rler<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

                Ekonomik sistemlerin, e\u011fitimle s\u0131k\u0131 bir ili\u015fkisi vard\u0131r. Ekonomik sistemler insanlar\u0131n istek ve ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 giderme temeline dayan\u0131r (U\u00e7ka\u00e7, 2003: 58). E\u011fitim, ekonomik sistemin bir alt sistemidir. Yani e\u011fitim amaca ula\u015fmada bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Daha a\u00e7\u0131k bir ifadeyle e\u011fitim, ekonomik gereksinim duydu\u011fu nicelik ve nitelikte \u00fcretici ve t\u00fcketiciyle ekonomilerin b\u00fcy\u00fcmesini sa\u011flayabilecek yarat\u0131c\u0131 insanlar yeti\u015ftirmektir. Modern ekonomik sistemler, yaln\u0131z \u00fcretimde g\u00f6sterdi\u011fi ba\u015far\u0131 ile de\u011fil ayn\u0131 zamanda bireye vermekte oldu\u011fu \u00f6neme g\u00f6re de\u011ferlendirilmektedir. Zengin bir toplumda yoksul insanlarla \u00e7eli\u015fki olu\u015fturacak \u015fekilde e\u015fitsizlikler bulunursa, \u00e7ocuklar okulsuz kal\u0131rsa, bu durum ekonomik sistemin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 olarak de\u011ferlendirilmelidir (Can\u00f6z, 2014: 14).<\/p>\n\n\n\n

                Ailenin gelir d\u00fczeyi bireylerin ald\u0131\u011f\u0131 e\u011fitimin yaln\u0131zca s\u00fcrecine de\u011fil, ayn\u0131 anda t\u00fcr\u00fcne de tesir etmektedir. Y\u00fcksek gelire sahip aileler \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 daha \u00e7ok e\u011fitimden faydaland\u0131rabilme imkan\u0131na sahiptirler. Bu a\u00e7\u0131dan ailenin iktisadi hali \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 e\u011fitime etki etmektedir. Zira iktisadi imkanlar\u0131n yeterli olmas\u0131, bir \u00f6\u011frencinin e\u011fitim kaynaklar\u0131ndan sorunsuz ve daha \u00e7abuk faydalanmas\u0131na sebebiyet vermektedir (Tezcan, 2006: 99). Ailelerin gelirlerinden ay\u0131rd\u0131klar\u0131 paylar\u0131n e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fini etkilemesinin yan\u0131nda, devlet organlar\u0131n\u0131n e\u011fitim hizmetleri i\u00e7in ay\u0131rd\u0131klar\u0131 pay da e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fini etkilemektedir. E\u011fitim hizmetlerine ayr\u0131lan pay\u0131n genel b\u00fct\u00e7e i\u00e7indeki yeri devletin ekonomik g\u00fcc\u00fcne ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fmektedir. E\u011fitim b\u00fct\u00e7esi i\u00e7in ayr\u0131lan pay ne kadar artarsa, e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011finin sa\u011flanmas\u0131nda olumlu rol oynayaca\u011f\u0131 da genel bir yarg\u0131d\u0131r (Mete, 2009: 38).<\/p>\n\n\n\n

                Mesleki sayg\u0131nl\u0131k ile gelir aras\u0131nda olumlu bir ili\u015fki oldu\u011fu bilinmektedir (Young & Mack, 1965: 380). Bu varsay\u0131ma g\u00f6re mesleki a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli bir kariyere sahip ailelerin \u00e7ocuklar\u0131 e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011finde daha avantajl\u0131 durumdad\u0131rlar. D\u00fczenli bir i\u015fe sahip olmayan ya da d\u00fc\u015f\u00fck gelirli mesleklere sahip olan anne-baban\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011finde dezavantajl\u0131d\u0131r. Y\u00fcksek\u00f6\u011frenimin \u00fccretli oldu\u011fu \u00fclkelerde ise maddi durumdan ortaya \u00e7\u0131kan bu e\u015fitsizlik iyice g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r. Y\u00fcksek\u00f6\u011frenim \u00fccretsiz olsa da bu e\u011fitimden yararlanabilmek i\u00e7in girilen s\u0131navlarda ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmek ad\u0131na al\u0131nan ek \u00f6\u011frenme ortamlar\u0131ndan maddi olarak yetersiz olan \u00f6\u011frenciler yararlanamamakta bu durum da yine e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011finde bir dezavantaj olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Yukar\u0131daki bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, ailelerin ve \u00fclkelerin b\u00fct\u00e7elerinden e\u011fitim i\u00e7in ay\u0131rd\u0131klar\u0131 pay ile e\u011fitim kalitesi aras\u0131nda olumlu a\u00e7\u0131dan bir ili\u015fkiden s\u00f6z edilebilir.<\/a><\/p>\n\n\n\n

                3.2. Co\u011frafi Fakt\u00f6rler<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

                E\u011fitim harcamalar\u0131n\u0131n yeterli d\u00fczeyde olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerde e\u011fitim e\u015fitsizlikleri, kentlerin geli\u015fmemi\u015f il\u00e7elerinde ve \u00f6zellikle k\u00f6ylerde ya\u015fanmaktad\u0131r. Devletin k\u0131s\u0131tl\u0131 e\u011fitim harcamalar\u0131ndan dolay\u0131 \u00f6zellikle geli\u015fmemi\u015f b\u00f6lgelerde ve k\u00f6ylerde, ba\u015fta ekonomik fakt\u00f6rler olmak \u00fczere, iklim, yery\u00fcz\u00fc \u015fekilleri ve n\u00fcfus gibi di\u011fer fakt\u00f6rler y\u00fcz\u00fcnden devlet okul yapamamaktad\u0131r. Okul olmayan yerle\u015fim birimlerindeki \u00f6\u011frencilere, e\u011fitim imk\u00e2n\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mal\u0131 e\u011fitim ya da yat\u0131l\u0131 ilk\u00f6\u011fretim b\u00f6lge okullar\u0131 ile sunmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r (Mete, 2009: 40).<\/p>\n\n\n\n

                Ta\u015fra b\u00f6lgelerinde \u00e7ocuklar, devletin e\u011fitim hizmetlerini, kentlerle dengeleyecek bi\u00e7imde, k\u00f6ylere ula\u015ft\u0131ramamas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden maruz kald\u0131klar\u0131 e\u011fitim e\u015fitsizli\u011finden dolay\u0131 dezavantajl\u0131 hale gelmektedirler. Bu durum, k\u0131rsal n\u00fcfusun geleneksel yap\u0131s\u0131nda ve ya\u015fam m\u00fccadelelerinde \u00f6ncelik s\u0131ralamas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. \u201cAyr\u0131ca k\u0131rsal alanlarda k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n okula devams\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n fazlal\u0131\u011f\u0131, \u00f6\u011fretim s\u00fcresinin k\u0131sal\u0131\u011f\u0131, \u00f6\u011fretmen yetersizli\u011fi ve \u00f6\u011fretmen bas\u0131na d\u00fcsen \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131n\u0131n fazlal\u0131\u011f\u0131, ailelerin gelir yetersizli\u011fi ve \u00e7ocu\u011fun tar\u0131msal eylemlerde i\u015fg\u00fcc\u00fcnden yararlan\u0131lmas\u0131, ilk\u00f6\u011fretim sonras\u0131 e\u011fitimden yararlanman\u0131n azl\u0131\u011f\u0131 ve ara\u00e7 gere\u00e7 yetersizli\u011fi e\u011fitim e\u015fitsizli\u011fini artt\u0131ran \u00f6\u011feler olmaktad\u0131r\u201d (Tezcan, 2006: 101). Yukar\u0131daki bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, co\u011frafi fakt\u00f6rlerden kaynaklanan olumsuzluklar\u0131n k\u0131rsal b\u00f6lgelerdeki \u00e7ocuklar\u0131n e\u011fitim hizmetini \u015fehir merkezlerindeki \u00e7ocuklarla ayn\u0131 standartlarda alamamalar\u0131n\u0131n e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitsizli\u011fine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n

                3.3. Cinsiyet Ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 Fakt\u00f6r\u00fc<\/strong><\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n

                E\u011fitim olanaklar\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, k\u00f6yden kente g\u00f6\u00e7ler ve genel modernle\u015fmeye kar\u015f\u0131n kad\u0131n\u0131n stat\u00fcs\u00fc, \u00f6zellikle k\u0131rsal toplum i\u00e7inde erke\u011finkinin \u00e7ok alt\u0131ndad\u0131r (Ka\u011f\u0131t\u00e7\u0131ba\u015f\u0131 ve Cemalc\u0131lar, 2015: 35). Bu duruma paralel olarak geli\u015fmekte olan veya geli\u015fmi\u015f t\u00fcm \u00fclkelerde kad\u0131nlara y\u00f6nelik e\u011fitim, erkeklerin ald\u0131\u011f\u0131 e\u011fitime g\u00f6re daha az seviyede olmu\u015ftur. \u00d6zellikle temel e\u011fitim sonras\u0131nda kad\u0131nlar\u0131n e\u011fitime devam\u0131 toplumsal nedenlerden dolay\u0131 daha azd\u0131r (Tezcan, 2006: 115). Genel anlamda hemen hemen b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde, \u00fclkelerin iktisadi ve sosyal d\u00fczeyi ve d\u00fczenine g\u00f6re kad\u0131n ve erkek aras\u0131nda e\u011fitimsel e\u015fitsizlikler bulunmaktad\u0131r (Can\u00f6z, 2014: 15).<\/p>\n\n\n\n

                3.4. Dil Fakt\u00f6r\u00fc<\/strong><\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n

                \u00dclkelerde birden fazla dilin konu\u015fulmas\u0131 e\u011fitim kademelerinden \u00f6zellikle ilk\u00f6\u011fretimde bir\u00e7ok sorun olu\u015fturmaktad\u0131r. \u0130lk\u00f6\u011fretimde \u00f6zellikle tek m\u00fcfredat benimsemi\u015f \u00fclkelerde, \u00f6\u011frenciler m\u00fcfredat\u0131 takip etmekte zorluklar ya\u015famaktad\u0131r. Bir k\u0131s\u0131m \u00f6\u011frenci m\u00fcfredattaki kavramlar\u0131 \u00f6\u011frenmekle zaman ge\u00e7irirken, dil problemi olan \u00e7ocuklar zamanlar\u0131 ana dillerinin d\u0131\u015f\u0131ndaki dili \u00f6\u011frenmekle ge\u00e7irmektedir. Dil fakt\u00f6r\u00fcnden kaynakl\u0131 e\u011fitim e\u015fitsizliklerinin giderilmesi i\u00e7in uygulanan politikalar\u0131n bas\u0131nda, farkl\u0131 dil konu\u015fulan b\u00f6lgelerde okul \u00f6ncesi e\u011fitimin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gelmektedir. Okul \u00f6ncesi e\u011fitim kademesi ile \u00e7ocuklara ilk\u00f6\u011fretim \u00f6ncesinde resmi dile ili\u015fkin kurallar ve yap\u0131lar \u00f6\u011fretilir, b\u00f6ylece \u00e7ocuklar\u0131n ilk\u00f6\u011fretim kademesinde m\u00fcfredat\u0131 takip etmekte sorun yasamamas\u0131 i\u00e7in \u00f6nlem al\u0131nm\u0131\u015f olur (Mete, 2009: 45). Birden \u00e7ok dile sahip \u00fclkelerin e\u011fitim sistemlerinde olduk\u00e7a fazla problemlerin oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr (Tezcan, 2006: 42). Anadillerinde e\u011fitim g\u00f6rmeyen \u00f6\u011frenciler, anadillerinde e\u011fitim g\u00f6ren \u00f6\u011frencilere g\u00f6re dezavantajl\u0131d\u0131rlar. Bu durum e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitsizli\u011fine neden olan fakt\u00f6rler aras\u0131nda say\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n

                3.5. N\u00fcfus Fakt\u00f6r\u00fc<\/strong><\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n

                H\u0131zl\u0131 n\u00fcfus art\u0131s\u0131, okulla\u015fmay\u0131 ve e\u011fitimin niteli\u011fini olumsuz y\u00f6nde etkileyen fakt\u00f6rlerin aras\u0131nda gelmektedir. Do\u011furganl\u0131k, e\u011fitim d\u00fczeyi ile ili\u015fkilidir. E\u011fitim d\u00fczeyi d\u00fc\u015f\u00fck aileler \u00e7ok say\u0131da \u00e7ocuk sahibi olmakta buna kar\u015f\u0131l\u0131k, e\u011fitim d\u00fczeyi y\u00fckseldik\u00e7e \u00e7ocuk say\u0131s\u0131 azalmaktad\u0131r (Akbey, 2006: 34). \u00dclkemizde n\u00fcfus art\u0131\u015f oran\u0131 y\u0131llara g\u00f6re incelendi\u011finde bu oran\u0131n b\u00fcy\u00fck art\u0131\u015flar g\u00f6sterdi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6zellikle gen\u00e7 n\u00fcfus art\u0131s\u0131ndaki h\u0131z\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131, e\u011fitim sistemini de etkilemektedir. H\u0131zl\u0131 n\u00fcfus art\u0131s\u0131ndan kaynakl\u0131 e\u015fitsizlikleri gidermek i\u00e7in devletlerin e\u011fitim girdileri olan okul, ara\u00e7-gere\u00e7, \u00f6\u011fretmen gibi unsurlar\u0131 da n\u00fcfus art\u0131s\u0131na paralel olarak artt\u0131rmas\u0131 gerekmektedir. Bu paralellik kurulmad\u0131\u011f\u0131 takdirde e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi bozulmaktad\u0131r (Mete, 2009: 44). Yukar\u0131daki bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, h\u0131zl\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 sonucunda e\u011fitim girdilerinin olumsuz etkilenmesi e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitsizli\u011fine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n\n\n\n

                3.6. E\u011fitim Girdileri<\/strong><\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n

                E\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi sa\u011flamak, her \u00f6\u011frencinin benzer e\u011fitim olanaklar\u0131na ula\u015fmas\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcn olabilir. E\u011fitim kurumlar\u0131nda e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim \u00f6zelli\u011finin y\u00fckselmesi; niteli\u011fe sahip \u00f6\u011fretmenlerin yeti\u015fmesi, atamalar ve geli\u015ftirmelerle beraber yeteri kadar malzeme, ara\u00e7, gere\u00e7 ile e\u011fitim teknolojisinden faydalanabilmekle m\u00fcmk\u00fcn hale gelebilmektedir  (G\u00fcm\u00fc\u015feli, 1996: 207). E\u011fitim kurumunun \u00e7evre ko\u015fullar\u0131 ve donan\u0131m\u0131 \u00f6\u011frencinin beyin geli\u015fimine etki etmektedir (Sungur, 2003: 55). Okullardaki \u00f6\u011fretmen fakt\u00f6r\u00fc e\u015fitsizlikle yak\u0131ndan ili\u015fkilidir. \u00d6\u011fretmenler rollerini sergileme becerisi okullar\u0131n etkilili\u011fi ile yak\u0131ndan ili\u015fkili bir kavramd\u0131r. \u00d6\u011fretmenin \u00f6\u011frenci \u00f6\u011frenmelerindeki etkisi bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmada di\u011fer \u00f6\u011felere g\u00f6re daha fazlad\u0131r. Bundan dolay\u0131 \u00f6\u011fretmenler bir y\u00f6netici, arabulucu, lider ve gruba g\u00fcven veren bir karaktere sahip olmal\u0131d\u0131r. \u00d6\u011fretmenlerin tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131 \u00f6zellikle \u00f6\u011frenci \u00f6\u011frenmelerinde \u00f6nemli bir fakt\u00f6r oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, donan\u0131msal olarak yeterli olmayan \u00f6\u011fretmenlerin moral olarak da olumsuzluk ya\u015famas\u0131 \u00f6\u011frenciler a\u00e7\u0131s\u0131ndan e\u015fitsizlikleri artt\u0131rmaktad\u0131r. E\u011fitim s\u00fcrecinde, \u00f6\u011frencilerin ayn\u0131 standartlarda e\u011fitim alamamalar\u0131 e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fini do\u011frudan etkileyen fakt\u00f6rlerden biri olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r (Can\u00f6z, 2014: 16).<\/p>\n\n\n\n

                4. T\u00fcrkiye\u2019de E\u011fitimde F\u0131rsat E\u015fitli\u011fine Y\u00f6nelik Politikalar (2003-2017)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                T\u00fcrkiye\u2019de 2003-2017 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda uygulanan politikalar\u0131n Kalk\u0131nma Planlar\u0131, \u015eura Kararlar\u0131, H\u00fck\u00fcmet Programlar\u0131, B\u00fct\u00e7e Konu\u015fmalar\u0131, Mevzuattaki durumlar\u0131 incelenmi\u015ftir. Bu politikalar \u015fu \u015fekilde s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131r (Do\u011fan, 2011: 307):<\/p>\n\n\n\n

                a) 1739 say\u0131l\u0131 Mill\u00ee E\u011fitim Temel Kanunu\u2019nun 5. maddesi h\u00fckm\u00fc do\u011f\u00adrultusunda Bakanl\u0131k\u00e7a; \u00dccretsiz ders kitab\u0131 uygulamas\u0131 2003-2004 E\u011fitim-\u00f6\u011fretim y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan uygulamayla ilk\u00f6\u011fretim \u00f6\u011frencilerine ders kitaplar\u0131, fa\u00adkir zengin ayr\u0131m\u0131 yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6\u011frencilere \u00fccretsiz olarak da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dccretsiz ders kitab\u0131 da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 uygulamas\u0131na 2006-2007 e\u011fitim-\u00f6\u011fretim y\u0131l\u0131nda orta\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda da ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

                b) Maddi durumu iyi olmayan \u00f6\u011frencilerin yeme-i\u00e7me ve bar\u0131nma gereksinimlerinin tamam\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanabilmesi i\u00e7in Yat\u0131l\u0131 B\u00f6lge \u0130lk\u00f6\u011fretim Okulu (Y\u0130BO) ve Pansiyonlu \u0130lk\u00f6\u011fretim Okulu (P\u0130O) uygulamas\u0131 ya\u00adp\u0131lmaktad\u0131r. Y\u0130BO\u2019da \u00f6\u011frenim g\u00f6ren \u00f6\u011frencilerin her t\u00fcrl\u00fc giderleri devlet taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

                c) N\u00fcfusu az da\u011f\u0131n\u0131k yerle\u015fim yerlerinde ve okulu olmayan yerlerde bulunan ilk\u00f6\u011fretim \u00e7a\u011f\u0131ndaki \u00e7ocuklar birle\u015ftirilmi\u015f s\u0131n\u0131f uygulamas\u0131na tabi tutulmaktad\u0131r. Ta\u015f\u0131mal\u0131 e\u011fi\u00adtimde \u00f6\u011frencilerin ula\u015f\u0131m ve yeme i\u00e7me giderleri devlet taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

                d) \u00d6zel e\u011fitim kurumlan uygulamas\u0131. 1739 say\u0131l\u0131 Mill\u00ee E\u011fitim Temel Kanunu\u2019nun, 222 say\u0131l\u0131 \u0130lk\u00f6\u011fretim ve E\u011fitim Kanunu\u2019nun ve 573 say\u0131l\u0131 Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararname’nin h\u00fck\u00fcmleri do\u011frultusunda ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir. Zorunlu ilk\u00f6\u011fretim \u00e7a\u011f\u0131nda olduklar\u0131 halde zihin, beden, ruh ve sosyal bak\u0131mdan engelli olan \u00e7ocuklar\u0131n e\u011fiti\u00admi, onlar\u0131n i\u015fe ve mesle\u011fe haz\u0131rlanmalar\u0131 bu okullarda sa\u011flan\u0131r. \u00d6zel e\u011fitim okul ve kumrular\u0131nda e\u011fitim; T\u00fcrk mill\u00ee e\u011fitim sistemindeki kademelendirmeye g\u00f6re yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer okullardan farkl\u0131 olarak, ilk\u00f6\u011fretim \u00f6ncesinde haz\u0131rl\u0131k s\u0131n\u0131f\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

                e) \u00d6\u011frencilere genellikle devlet taraf\u0131n\u00addan bazen de baz\u0131 \u00f6zel kurulu\u015flar taraf\u0131ndan burs ve kredi olana\u011f\u0131n sa\u011flanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

                f) Cinsiyet ay\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 giderme ama\u00e7l\u0131 kampanya ve uygulamalar. Cin\u00adsiyet ayr\u0131m\u0131na dayal\u0131 e\u015fitsizli\u011fin temelinde yerel toplumsal de\u011fer ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar yer al\u0131r. Bakanl\u0131\u011f\u0131n bu konuda somut icraat\u0131 2003 y\u0131l\u0131nda ba\u015flat\u0131lan \u201chaydi k\u0131zlar okula\u201d kampanyas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

                Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                E\u011fitim talebinin devlet\u00e7e kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 durumda ve e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011finin de ger\u00e7ekle\u015ftirilmesiyle insan soyut bir varl\u0131k olarak de\u011fil de, b\u00fct\u00fcn farkl\u0131l\u0131klar\u0131yla somut bir varl\u0131k olarak de\u011ferlendirilmekte ve bu a\u00e7\u0131dan devletin e\u011fitime m\u00fcdahalesi bireyin kendini ger\u00e7ekle\u015ftirebilmesine olanak tan\u0131mas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan anlaml\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bireyin farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131, e\u015fitsizlik olarak de\u011ferlendirilmemelidir.Bu ba\u011flamda e\u011fitim demek; bireylere f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi sa\u011flamak demek, bireylerin yoksun bulundu\u011fu durumlar\u0131n devlet\u00e7e fark edilip giderilerek bireyi e\u011fitime dahil etmek demek ve bu durumda bireyin ya\u015fant\u0131s\u0131nda g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, istenir de\u011fi\u015fikli\u011fin meydana gelmesi demektir. E\u011fitim bir s\u00fcre\u00e7tir. T\u00fcm bu s\u00fcre\u00e7lere bireyi dahil etmek toplumsal hareketlili\u011fe ve verimlili\u011fe olumlu katk\u0131da bulunacakt\u0131r.E\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi kavram\u0131 sunulan e\u011fitim olanaklar\u0131ndan t\u00fcm \u00f6\u011frencilerin ayr\u0131m g\u00f6zetmeksizin e\u015fit bi\u00e7imde yararlanmas\u0131n\u0131 kapsamaktad\u0131r. Bununla birlikte sunulan olanaklar\u0131n da e\u015fit hale getirilmesi ikincil bir ama\u00e7 olmal\u0131d\u0131r. Zira \u015fehir merkezinde bulunan bir e\u011fitim kurumunun imkanlar\u0131 ile bir da\u011f k\u00f6y\u00fcnde bulunan e\u011fitim kurumunun olanaklar\u0131 da e\u015fit de\u011fildir. Bu durumda her ne kadar ayr\u0131m g\u00f6zetmeksizin \u00f6\u011frencilerin mevcut imk\u00e2nlardan e\u015fit oranda yararlanmas\u0131 sa\u011flansa da, sunulan imk\u00e2nlar e\u015fit olmad\u0131\u011f\u0131ndan yine bir f\u0131rsat e\u015fitsizli\u011fi ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

                E\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 \u00e7abas\u0131 giderek ula\u015f\u0131lmas\u0131 g\u00fc\u00e7 bir ideale d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. E\u011fitim alan\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan e\u015fitsizliklerin kayna\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u201c\u00fclkenin toplumsal yap\u0131s\u0131na, kazan\u00e7lar\u0131na, k\u00fclt\u00fcrel zengin\u00adliklerine ve de\u011fi\u015fik toplumsal gruplar aras\u0131ndaki g\u00fc\u00e7 da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n e\u015fitsiz\u00adli\u011fine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131d\u0131r\u201d. Dolay\u0131s\u0131yla toplumlardaki kategorik ve s\u0131n\u0131fsal farkl\u0131la\u015fmalar e\u015fitsizli\u011fin belirgin alanlar\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131karlar. \u00dcstelik ya\u00adp\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarla ve her t\u00fcrl\u00fc ekonomik, toplumsal ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel yakla\u015f\u0131m ve yat\u0131r\u0131ma ra\u011fmen toplumlardaki belirtilen e\u015fitsizlik alanlar\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lma\u00ads\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015ft\u0131r. Toplumsal e\u015fitsizlikleri giderebilecek bir geli\u015fme olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen toplumsal hareketlilik beklenen d\u00fczeylerde ger\u00e7ekle\u015fmemektedir. Dolay\u0131s\u0131yla s\u0131n\u0131f toplumunun \u00e7eli\u015fkilerini, e\u015fitsizliklerini or\u00adtadan kald\u0131rmada e\u011fitimin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir etken oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn olmamaktad\u0131r. Bina ara\u00e7 ve gere\u00e7leriyle \u00f6\u011fretmen ve personel eksiklikleri\u00adnin tel\u00e2fisi halinde okullar\u0131n ihtiyaca uygun ve yayg\u0131n bir bi\u00e7imde a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olmalar\u0131 da e\u015fitli\u011fi sa\u011flay\u0131c\u0131 bir etken olmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

                Sonu\u00e7 olarak d\u00fcnyada y\u00fczy\u0131la damgas\u0131n\u0131 vuran ideolojik talep ve bek\u00adlentilerin aksine e\u015fitsizlikleri bertaraf edemedi\u011fi gibi yeni e\u015fitsizliklere de engel olamam\u0131\u015ft\u0131r. Elbette ki de\u011fi\u015fimin d\u00fcnya geneli ve belirli toplumlar \u00f6zeliyle ilgili yans\u0131malar\u0131 farkl\u0131d\u0131r. Bu farkl\u0131l\u0131k s\u00f6z konusu toplumlar\u0131n de\u011fi\u015fimin hangi a\u015famas\u0131nda olduklar\u0131yla ilgilidir. Ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olan ise her bir \u00fclkenin bu ger\u00e7e\u011fi ve onun etkilerini ya\u015famakta ve ya\u015fayacak olmas\u0131d\u0131r. \u015eimdi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara d\u00fc\u015fen b\u00f6yle bir ger\u00e7e\u011fin toplumsal kurumlan ne \u00f6l\u00e7\u00fcde ve hangi do\u011frultuda etkileyece\u011fidir. E\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi olgusu konusunda yap\u0131lacak de\u011ferlendirmeler b\u00fct\u00fcn bu geli\u015fmeler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmaks\u0131z\u0131n yap\u0131lmas\u0131 halinde eksik kalmaya mahk\u00fbm olacakt\u0131r. Bu durum T\u00fcrkiye i\u00e7inde ayn\u0131 \u015fekilde ge\u00e7erlidir.             <\/p>\n\n\n\n

                Dr. Mehmet Birekul<\/p>\n\n\n\n

                Konya do\u011fumludur. \u0130lkokul, ortaokul ve liseyi Konya\u2019da bitirdi. Sel\u00e7uk \u00dcniversitesi E\u011fitim Fak\u00fcltesi \u0130ngilizce \u00d6\u011fretmenli\u011fi b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden mezun oldu. \u00c7e\u015fitli okullarda \u0130ngilizce \u00f6\u011fretmenli\u011fi, m\u00fcd\u00fcr yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131, m\u00fcd\u00fcrl\u00fck, genel koordinat\u00f6rl\u00fck ve \u00fcst d\u00fczey e\u011fitim y\u00f6neticili\u011fi g\u00f6revlerinde bulundu. Okul m\u00fcd\u00fcrlerinin liderlik rollerinin e\u011fitim \u00f6\u011fretime etkisi tezi ile y\u00fcksek lisans\u0131n\u0131 ve okullarda yenilik y\u00f6netimi tezi ile doktora \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 tamamlad\u0131. E\u011fitim bilimleri ve y\u00f6netimi konular\u0131nda ulusal ve uluslararas\u0131 hakemli dergilerde hakemlik, makale ve di\u011fer akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na devam etmektedir. Halen \u00f6zel bir kurumda kurucu y\u00f6netim kurulu ba\u015fkan\u0131 ve \u00fcst d\u00fczey e\u011fitim y\u00f6neticisi olarak g\u00f6rev yapmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

                Yazarla \u0130leti\u015fim:<\/p>\n\n\n\n

                e-mail : mbirekul42@gmail.com<\/a><\/p>\n\n\n\n

                web: www.mbirekul.com<\/a><\/p>\n\n\n\n

                KONYA-2018<\/p>\n\n\n\n

                Kaynak\u00e7a<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                Adem, M. (1995). Demokratik, Laik, \u00c7a\u011fda\u015f E\u011fitim Politikas\u0131. Ankara: \u015eafak Matbaac\u0131l\u0131k.<\/p>\n\n\n\n

                Akbey, S. S. (2006). G\u00fcneydo\u011fu Anadolu B\u00f6lgesinde E\u011fitimin F\u0131rsat E\u015fitli\u011fi A\u00e7\u0131s\u0131ndan De\u011ferlendirilmesi, Y\u00fcksek Lisans Tezi, Dicle \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, Diyarbak\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

                Can\u00f6z, T. (2014). T\u00fcrkiye\u2019de 2003-2013 Y\u0131llar\u0131 Aras\u0131nda Uygulanan E\u011fitim Politikalar\u0131n\u0131n E\u011fitimde F\u0131rsat E\u015fitli\u011fi Bak\u0131m\u0131ndan Analizi, Y\u00fcksek Lisans Tezi, Fatih \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, \u0130stanbul.<\/p>\n\n\n\n

                Coleman, J. S. (1968). The Concept of Equality of Opportunity, Harvard Educational Review, 38(1) 7-22.<\/p>\n\n\n\n

                Do\u011fan, \u0130. (2011). E\u011fitim Sosyolojisi, Ankara: Nobel Akademik Yay\u0131nc\u0131l\u0131k<\/p>\n\n\n\n

                Erkal M. (1994). \u0130ktisadi Kalk\u0131nman\u0131n K\u00fclt\u00fcr Temelleri, \u0130stanbul: T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Vakf\u0131.<\/p>\n\n\n\n

                G\u00fcm\u00fc\u015feli, A. \u0130. (1996). Okul M\u00fcd\u00fcrlerinin \u00d6\u011fretim Liderli\u011fini S\u0131n\u0131rlayan Etkenler. Kuram ve Uygulamada E\u011fitim Y\u00f6netimi Dergisi, 2(2), 202-211.<\/p>\n\n\n\n

                Ka\u011f\u0131t\u00e7\u0131ba\u015f\u0131 ve Cemalc\u0131lar, (2015). D\u00fcnden Bug\u00fcne \u0130nsan ve \u0130nsanlar: Sosyal Psikolojiye Giri\u015f, \u0130stanbul: Evrim Yay\u0131nevi.<\/p>\n\n\n\n

                Karan U. (2009). E\u015fitlik ilkesi ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131 http:\/\/secbir.org\/images\/haber\/2011\/01\/12-ulas-karan.pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n

                Kazamias, A. M., & Massialas, B. G. (1965). Tradition and change in education: A comparative study. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.<\/p>\n\n\n\n

                Kurul-Tural, N. (2002). E\u011fitim Finansman\u0131, Ankara: An\u0131 Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n\n\n\n

                Maclver R. M. ve Charles H. P. (1971). Cemiyet, Cilt I, (\u00c7ev) Amiran Kurtkan, \u0130stanbul: Milli E\u011fitim Bas\u0131mevi.<\/p>\n\n\n\n

                Mete Y. A. (2009). F\u0131rsat E\u015fitli\u011fi Temelinde \u00d6\u011fretmen Atama Politikalar\u0131, Doktora Tezi, Kocaeli \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, Kocaeli.<\/p>\n\n\n\n

                O\u2019Brien, B. P. (2007), History of Economic Thought as an Intellectual Discipline, Chettenam: Edward Elger Publishing Limited.<\/p>\n\n\n\n

                Serin, N. (1972). E\u011fitim Ekonomisi, Ankara: A.\u00dc. E\u011fitim Fak\u00fcltesi Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n\n\n\n

                Sungur, N.( 2003), Yarat\u0131c\u0131 Okul D\u00fc\u015f\u00fcnen S\u0131n\u0131flar, \u0130stanbul: Evrim Yay\u0131nevi.<\/p>\n\n\n\n

                Tan, M. (1979). Kad\u0131n, ekonomik ya\u015fam\u0131 ve e\u011fitimi, Ankara: \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n\n\n\n

                Tan, M. (1988). E\u011fitsel F\u0131rsat E\u015fitli\u011fi (Sosyolojik Bir Kavram Olarak Geli\u015fim). E\u011fitim Bilimleri Fak\u00fcltesi Dergisi, 20(1-2), 245-259.<\/p>\n\n\n\n

                Tezcan M. (2006). E\u011fitim Sosyolojisi, Ankara: An\u0131 Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n\n\n\n

                Turner, B. (1997). E\u015fitlik, \u00c7ev: Bahad\u0131r Sina \u015eeren, Ankara: Dost Kitapevi.<\/p>\n\n\n\n

                U\u00e7ka\u00e7, A. (2003). E\u011fitimde F\u0131rsat E\u015fitli\u011fi, Y\u00fcksek Lisans Tezi, \u0130stanbul \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, \u0130stanbul.<\/p>\n\n\n\n

                \u00dcnal, I. ve \u00d6zsoy, S. (1995). Modern T\u00fcrkiye\u2019nin Sisyphos Miti, Ankara: Tarih Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n\n\n\n

                Young K., & Mack, R. W. (1965). Sociology andsocial life. New York: American Book Co.<\/p>\n ","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                E\u011e\u0130T\u0130M SOSYOLOJ\u0130S\u0130 B\u00d6L\u00dcM 9                  E\u011e\u0130T\u0130MDE FIRSAT E\u015e\u0130TL\u0130\u011e\u0130 OLGUSU Dr. Mehmet B\u0130REKUL \u00d6zet \u00c7a\u011flar boyunca e\u011fitim, toplumlar\u0131n en ehemmiyetli meselelerinden birini te\u015fkil etmi\u015ftir. \u0130nsanlar\u0131n yerle\u015fik hayata ge\u00e7mesi ve kentle\u015fmenin ba\u015flamas\u0131 ile toplumsal stat\u00fc, toplumsal kimlik, g\u00fc\u00e7, iktisadi stat\u00fc gibi pek \u00e7ok olgunun da ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu durum ise insanlar aras\u0131nda e\u015fitlik ve e\u015fitsizlik kavramlar\u0131n\u0131n ortaya…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4793,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4792"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4792"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4792\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4794,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4792\/revisions\/4794"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4793"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4792"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4792"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4792"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}