\u0130nsanl\u0131k, avc\u0131l\u0131kla ba\u015flad\u0131. \u0130nsanlar hayatlar\u0131n\u0131 devam ettirebilmek i\u00e7in do\u011fadaki hayvanlar\u0131 avlanmak zorundayd\u0131lar. Ge\u00e7en zaman i\u00e7inde insanlar avc\u0131l\u0131ktan ba\u015fka \u015fekillerle de besin kaynaklar\u0131n\u0131 elde edebileceklerini anlay\u0131p bu\u011fday, arpa, mercimek, nohut gibi tah\u0131l besinlerin ke\u015ffettiler. Bu sayede insanlar salt t\u00fcketici konumdan \u00fcretici konuma ge\u00e7meye ba\u015flad\u0131lar. Bunda as\u0131l \u00f6nemli olan ise suyun tar\u0131mda kullan\u0131m\u0131 idi. Ard\u0131ndan end\u00fcstriyel topluma ge\u00e7i\u015f sa\u011fland\u0131. \u0130lk kez buhar teknolojisi ile ula\u015f\u0131m sa\u011flanmaya, yeni end\u00fcstri \u00fcr\u00fcnlerinin \u00fcretimine ba\u015fland\u0131. Daha sonra bilgi toplumu d\u00f6nemi ba\u015flad\u0131. Bilgisayarlar ve dijital teknolojinin h\u00e2kim oldu\u011fu bu toplumda \u00fcretim, \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir ivme kazand\u0131. Yak\u0131n zamanda ise art\u0131k kendi bilgisini kendi \u00fcreten makineler kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131 ki bu noktada insana \u00e7ok da gerek kalmadan \u00fcretim s\u00fcrecini ba\u015ftan sona y\u00f6netebilen ve birbiriyle koordinasyon i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fabilen robotlar g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. Yak\u0131n bir gelecekte ise insanlar\u0131n el ele verip \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00fcretim bantlar\u0131ndan, insanlar\u0131n kenardan hayretler i\u00e7inde seyretti\u011fi \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerine h\u0131zla ge\u00e7i\u015f ya\u015fanmas\u0131 bekleniyor.
Teknoloji o kadar h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fiyor ki bu h\u0131z\u0131n gerisinde kalmamak i\u00e7in mevcut teknolojik g\u00fcc\u00fc do\u011fru y\u00f6netecek bir topluma d\u00f6n\u00fc\u015fmek zorunday\u0131z. \u0130\u015fte bu \u00e7er\u00e7evede son d\u00f6nemlerde \u00e7ok\u00e7a ad\u0131ndan bahsedilen End\u00fcstri 5.0 \u2018\u0131n merkezinde ak\u0131ll\u0131 makinalar de\u011fil insanlar var. \u00d6yle bir \u00e7a\u011fda ya\u015f\u0131yoruz ki teknolojik geli\u015fim art\u0131k kabuk de\u011fi\u015ftirir hale geldi. Mevsime g\u00f6re deri de\u011fi\u015ftiren ya da kabuk atan canl\u0131lar gibi end\u00fcstri i\u00e7in de s\u00fcrekli bir de\u011fi\u015fim, geli\u015fim var desek yeri. Bildi\u011fimiz \u015fu ki art\u0131k teknolojideki geli\u015fmeler dura\u011fan h\u0131z\u0131nda de\u011fil ola\u011fan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir h\u0131zla ivme kazan\u0131yor.
Almanya\u2019da 1911\u2019de ortaya \u00e7\u0131kan ve hayat\u0131m\u0131za insans\u0131z teknoloji devrimini getiren End\u00fcstri 4.0\u2019dan hemen sonra Japonya taraf\u0131ndan 2017 y\u0131l\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda insan dostu teknoloji merkezli 5.0 Toplum yakla\u015f\u0131m\u0131 ortaya at\u0131ld\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz insan\u0131n\u0131n yapay zek\u00e2 ve teknoloji ile ger\u00e7ekten \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ba\u011f\u0131 var. End\u00fcstri sekt\u00f6r\u00fcnden sosyal hayat\u0131m\u0131za kadar teknoloji ile o kadar i\u00e7li d\u0131\u015fl\u0131y\u0131z ki art\u0131k onsuz yapamaz hale geldik.
Geli\u015fen teknoloji sayesinde makineler ve robotlar pek \u00e7ok alanda bizlere yard\u0131mc\u0131 olarak i\u015flerimizi kolayla\u015ft\u0131rd\u0131. Ayn\u0131 zamanda ya\u015fant\u0131m\u0131z\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnce \u015feklimizi de de\u011fi\u015ftirdiler. Bu de\u011fi\u015fimin getirdi\u011fi yarar ve zararlar bilimsel ortamlarda \u00f6zellikle toplum bilimciler aras\u0131nda ara\u015ft\u0131rma konusu oldu. Bu ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda teknolojik geli\u015fmelere ayak uydurabilen bilin\u00e7li toplum ger\u00e7e\u011fine ula\u015f\u0131ld\u0131.
End\u00fcstri 5.0, teknolojik g\u00fcc\u00fc do\u011fru ve yerinde y\u00f6netebilecek bilin\u00e7li toplum olu\u015fmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7layan bir d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemidir. End\u00fcstri 5.0 ya da Toplum 5.0; End\u00fcstri alan\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan otonomla\u015fma s\u00fcreci sonras\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n i\u015fsiz kalma riski ortaya \u00e7\u0131karken \u201cinsana odakl\u0131 ve yararl\u0131 teknolojiler\u201d f\u0131rsat\u0131 sunuyor.
Dijital D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00c7a\u011f\u0131n\u0131n yeni bir ak\u0131ll\u0131 toplum felsefesi ve projesine ihtiya\u00e7 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen Japonya, Toplum 5.0 felsefesini bizzat Japonya Ba\u015fbakan\u0131 Shinzo Abe taraf\u0131ndan tan\u0131tm\u0131\u015ft\u0131r. Toplum 5.0 felsefesi kapsam\u0131nda yeni bir ekonomi ve sosyoloji reformuna ihtiya\u00e7 duyuldu\u011fu Japon Ekonomik Organizasyonlar Federasyonu Keidanren\u2019in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 26 sayfal\u0131k bir \u00e7al\u0131\u015fma ile d\u00fcnyaya deklare edilmi\u015ftir. Bu yeni felsefeye g\u00f6re Avc\u0131 Toplum, Tar\u0131m Toplumu, End\u00fcstriyel Toplum, Bilgi Toplumu ve Ak\u0131ll\u0131 Toplum (Toplum 5.0) olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.
Dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve End\u00fcstri 4.0 mikro d\u00fczeyde i\u015fletmeleri etkisi al\u0131rken, makro d\u00fczeyde ise yeni bir b\u00fcy\u00fcme ve kalk\u0131nma modelini ortaya koyarken, bu e\u015f zamanl\u0131 teknolojik de\u011fi\u015fime dayal\u0131 toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm yeni bir ak\u0131ll\u0131 toplum in\u015fas\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirmi\u015ftir.
Japon Ekonomik Organizasyonlar Federasyonu taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan \u00e7al\u0131\u015fma, Toplum 5.0 felsefesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda geli\u015fmesi beklenen ekonomi ve sosyoloji reformunu geni\u015f kitlelere anlatmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. S\u00f6z konusu \u00e7al\u0131\u015fma ilk insan\u0131n do\u011fu\u015fundan bug\u00fcne kadar olan s\u00fcreci b\u00f6l\u00fcmlere ay\u0131r\u0131yor ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar olan s\u00fcre\u00e7te toplumlar\u0131 Avc\u0131 Toplum (Toplum 1.0), Tar\u0131m Toplumu (Toplum 2.0), End\u00fcstriyel Toplum (Toplum 3.0), Bilgi Toplumu (Toplum 4.0), ve Ak\u0131ll\u0131 Toplum (Toplum 5.0) olarak be\u015fe ay\u0131r\u0131yor.
<\/p>\n\n\n\n
END\u00dcSTR\u0130 1.0:<\/strong> D\u00fcnya, bilimsel ve teknolojik geli\u015fmelerin ivmeli ve dev ad\u0131mlarla olu\u015ftu\u011fu bir d\u00f6nemi ya\u015f\u0131yor. Buna ba\u011fl\u0131 olarak ekonomik ve politik etkiler ve sonu\u00e7lar da g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131k. Bu ya\u015fananlar\u0131n (ve ya\u015fanacaklar\u0131n) \u00f6z\u00fc, bir zihniyet de\u011fi\u015fiminin g\u00fcndemde olmas\u0131d\u0131r. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta tehditler ve riskler i\u00e7eriyor gibi g\u00f6r\u00fcnen her de\u011fi\u015fim, ayn\u0131 zamanda yeni f\u0131rsatlar g\u00fcndeme getirir. End\u00fcstri 4.0 ve sonras\u0131na ili\u015fkin tahayy\u00fcl, gelece\u011fin olu\u015fturulmas\u0131 ve \u015fekillendirilmesidir. Bu ba\u011flamda Toplum 5.0, bir gelecek \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc veya hayali de\u011fildir. Olmamal\u0131d\u0131r da. Toplum 5.0, bir gelecek tasar\u0131m\u0131d\u0131r ve mevcut toplumlar\u0131n kendileri taraf\u0131ndan yarat\u0131labilir. Buradaki ana fikir, yeni bilimsel ve teknolojik geli\u015fmelerin toplumsal iyiden yana ve bireyin ya\u015fam \u015fartlar\u0131n\u0131n (ya\u015fam ekosisteminin kendisi ile birlikte) daha kaliteli ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir hale getirilmesidir. Teknolojik geli\u015fmelerin bir sonucu olarak dijital ilerlemenin sadece \u2018iyi niyetli\u2019 olarak s\u00fcr\u00fcp gitmeyece\u011fi d\u00fcnya tarihinin biz \u00f6\u011fretti\u011fi sonu\u00e7lardan bir ba\u015fkas\u0131d\u0131r. Teknolojiyi bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ama\u00e7lar d\u0131\u015f\u0131nda, kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in kullanmak isteyen g\u00fc\u00e7ler olacakt\u0131r. Burada su\u00e7lu, teknoloji olmayacakt\u0131r. Sonu\u00e7ta Toplum 5.0 idealinin ger\u00e7ekle\u015fmesi gene insana ba\u011fl\u0131 kalacakt\u0131r. Bilimsel geli\u015fmelerin, yeni ve evrimle\u015fen teknolojilerin etkisiyle bilin\u00e7li veya metazori dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, toplumun pek \u00e7ok \u00f6zelli\u011fini de\u011fi\u015ftirecek. Bundan bireylerin ve ailelerin \u00f6zel ya\u015famlar\u0131, kamusal y\u00f6netim ve i\u015fler, i\u015f-i\u015fletme ekosistemi, sanayi ve istihdam da etkilenecek. Burada \u00f6nemli olan nokta, kendili\u011finden bir de\u011fi\u015fime mi raz\u0131 olunaca\u011f\u0131 yoksa bilin\u00e7li se\u00e7imlerle bir gelece\u011fin mi tasarlanaca\u011f\u0131d\u0131r. Teknolojiler bizi \u015f\u00f6yle bir noktaya ta\u015f\u0131ma potansiyeline sahip: G\u00fcnl\u00fck ya\u015famda veya i\u015fte kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fcr\u00fcnler, makineler, cihazlar vb. ak\u0131ll\u0131 ve ba\u011flant\u0131l\u0131 olacak. \u0130nternet\u2019e eri\u015fme \u00f6zelli\u011fi olan maddi varl\u0131klar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 bu yeni uzaya \u201cNesnelerin \u0130nterneti\u201d ad\u0131 veriliyor. Ya\u015fam\u0131m\u0131zda her an daha fazla yer alacak olan yapay zek\u00e2; pek \u00e7ok i\u015fin, faaliyetin ve mesle\u011fin yerini alacak. Buna yapay zek\u00e2n\u0131n metala\u015fmas\u0131 diyebiliriz. Y\u00fcksek veri i\u015fleme g\u00fcc\u00fc ve yapay zek\u00e2 sayesinde ak\u0131ll\u0131 hale gelen robotlar fiziksel d\u00fcnyada farkl\u0131 alanlarda hizmet verecekler. \u201cDefteri kebir\u201d veya \u201csanal noter\u201d olarak isimlendirdi\u011fim blok zinciri teknolojisi sayesinde kamusal, finansal vb. pek \u00e7ok i\u015flem \u0130nternet\u2019e ta\u015f\u0131nacak. Siber g\u00fcvenli\u011fin daha iyi \u015fartlarda sa\u011flanmas\u0131 ile birlikte \u0130nternet kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 gereken her \u015feyin ana ortam\u0131 olacak. Bu say\u0131lanlara 3B yaz\u0131c\u0131lar, art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ger\u00e7eklik, buut bili\u015fim, sens\u00f6rler, b\u00fcy\u00fck veri ve analitikler gibi ba\u015fka teknolojileri de ekleyebiliriz. Yeni teknolojiler kendi aralar\u0131nda yeni kombinler yaratarak de\u011fi\u015fimi h\u0131zland\u0131r\u0131p \u00e7e\u015fitlendiriyor. Dijital teknolojiler ve \u00e7\u0131\u011f b\u00fcy\u00fcyen veri y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131, insanlar\u0131n ya\u015fam \u00e7e\u015fitlili\u011fi i\u00e7inde ya\u015famalar\u0131 ve kendi se\u00e7tikleri yolda bar\u0131\u015f i\u00e7inde y\u00fcr\u00fcyebilecekleri bir toplum yaratmal\u0131d\u0131r. \u00d6ng\u00f6r\u00fclen ve \u00f6zlenen toplumun en \u00f6nemli \u00f6zellikleri aras\u0131nda \u00e7e\u015fitlilik ve yenilik yer alacak. bbc.com<\/p>\n\n\n\n beyaznokta.org.tr<\/p>\n\n\n\n bilisimhareketi.com<\/p>\n\n\n\n blog.universal-robots.com<\/p>\n\n\n\n eksisozluk.com<\/p>\n\n\n\n endustri40.com<\/p>\n\n\n\n herkesebilimteknoloji.com<\/p>\n\n\n\n hurriyet.com.tr<\/p>\n\n\n\n huseyin-uysal.com<\/p>\n\n\n\n incitas.com.tr<\/p>\n\n\n\n inovasyonuzmani.com<\/p>\n\n\n\n kamuajans.com<\/p>\n\n\n\n karsmanset.com<\/p>\n\n\n\n lean.org.tr<\/p>\n\n\n\n makronet.com<\/p>\n\n\n\n mediaclick.com.tr<\/p>\n\n\n\n mediaclick.com.tr<\/p>\n\n\n\n medium.com<\/p>\n\n\n\n muraterdal.com<\/p>\n\n\n\n poyraz.tech<\/p>\n\n\n\n rekoltedunyasi.com<\/p>\n\n\n\n researchgate.net<\/p>\n\n\n\n sanayigazetesi.com.tr<\/p>\n\n\n\n scholar.google.com<\/p>\n\n\n\n sektorel.com<\/p>\n\n\n\n tr.euronews.com<\/p>\n\n\n\n webrazzi.com<\/p>\n\n\n\n yurtgazetesi.com.tr<\/p>\n\n\n\n \u0130nsanl\u0131k, avc\u0131l\u0131kla ba\u015flad\u0131. \u0130nsanlar hayatlar\u0131n\u0131 devam ettirebilmek i\u00e7in do\u011fadaki hayvanlar\u0131 avlanmak zorundayd\u0131lar. Ge\u00e7en zaman i\u00e7inde insanlar avc\u0131l\u0131ktan ba\u015fka \u015fekillerle de besin kaynaklar\u0131n\u0131 elde edebileceklerini anlay\u0131p bu\u011fday, arpa, mercimek, nohut gibi tah\u0131l besinlerin ke\u015ffettiler. Bu sayede insanlar salt t\u00fcketici konumdan \u00fcretici konuma ge\u00e7meye ba\u015flad\u0131lar. Bunda as\u0131l \u00f6nemli olan ise suyun tar\u0131mda kullan\u0131m\u0131 idi. Ard\u0131ndan end\u00fcstriyel topluma…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4614,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[50,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4611"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4611"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4611\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4632,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4611\/revisions\/4632"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4614"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4611"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4611"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4611"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Su, Buhar, R\u00fczgar vb. do\u011fal \u00e7evre g\u00fcc\u00fcn\u00fcn makinelerde kullan\u0131lmas\u0131. \u00d6zellikle buhar g\u00fcc\u00fc ile \u00e7al\u0131\u015fan lokomotif ve ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k insan g\u00f6z\u00fcyle deneyimlenen harika bir deneyimdi. Buharl\u0131 makinelerin icad\u0131yla ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Buhar makinelerinin \u00e7al\u0131\u015fma prensibi; S\u0131v\u0131 halde bulunan su, k\u00f6m\u00fcr, petrol vb. maddeler ile \u0131s\u0131t\u0131larak k\u0131zg\u0131n bir buhar elde edilir.
Bu buhar bir alana toplan\u0131p ani ve h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde so\u011futulur. Bunun sonucunda alanda bas\u0131n\u00e7 d\u00fc\u015fer ve vakum olu\u015fur. Bu vakumun g\u00fcc\u00fc kinetik enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve piston sistemini tetikler. Bu teknik geli\u015ftirilerek 1665 y\u0131l\u0131nda Worecester makinesi olarak bilinen ilk ticari buharl\u0131 makine icat edilmi\u015ftir .Buhar g\u00fcc\u00fcyle \u00e7al\u0131\u015fan makinelerin artmas\u0131ndan sonra makinele\u015fme ve sanayile\u015fme b\u00fcy\u00fck h\u0131z kazand\u0131. Sonradan ger\u00e7ekle\u015ftirilen teknolojik yeniliklerle buhar makinesi lokomotiflerde ve gemilerde kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Demiryollar\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli demir ve \u00e7elik \u00fcretimi, imalat sanayinde yayg\u0131n makine kullan\u0131m\u0131, buhar g\u00fcc\u00fcn\u00fcn artmas\u0131, telgraf\u0131n yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131, petrol kullan\u0131m\u0131 da bu d\u00f6nemde ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kullan\u0131lan otomobillerin yap\u0131 ta\u015flar\u0131 da buharl\u0131 makinelerdir.<\/p>\n\n\n\n
END\u00dcSTR\u0130 2.0:<\/strong>
Elektri\u011fin ke\u015ffi ve g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131. Elektrik End\u00fcstri 2.0 kavram\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kartt\u0131. Elektrik kaynakl\u0131 seri \u00fcretim b\u00f6ylece b\u00fcy\u00fck bir ivme kazand\u0131. \u0130kinci Sanayi Devrimi seri \u00fcretime ge\u00e7i\u015f ve \u00fcretimde elektri\u011fin kullan\u0131lmas\u0131yla olu\u015fmu\u015ftur.
End\u00fcstri 1.0 ile makineler yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015f ve enerji elde etmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131k. Bu enerji kaynaklar\u0131ndan sa\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z enerjiyi elektrik g\u00fcc\u00fcne \u00e7evirmeye ba\u015flad\u0131k. Elektrik enerjisi ile elektrik g\u00fcc\u00fc kullanan \u00fcretim bantlar\u0131 devreye girdi. Fabrikalar, makineler aras\u0131nda par\u00e7alar\u0131n gidip geldi\u011fi bir \u00fcretim ak\u0131\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Ama hala insan g\u00fcc\u00fc a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131yd\u0131.
End\u00fcstri 2.0 ile gelen seri \u00fcretim y\u00fcr\u00fcyen bantlar\u0131 tarihte ilk kez 1903 y\u0131l\u0131nda Henry Ford\u2019un otomobil fabrikas\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Otomobil teknolojisinin ilerlemesinde End\u00fcstri 2.0 devriminin \u00f6nemi \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.
Seri \u00fcretim yapan fabrikalar\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla verimlilik \u00fczerine de bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hala g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kullan\u0131lan \u201cToplam Kalite Y\u00f6netimi\u201d, \u201cBilimsel Y\u00f6netim \u0130lkeleri\u201d, \u201cTaylor\u2019culuk\u201d bunlardan birka\u00e7 tanesidir. Telgraf (1840) ve Telefon (1880) icatlar\u0131 da bu d\u00f6nemde ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131da ilkel bir \u00fcretim band\u0131 bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n
END\u00dcSTR\u0130 3.0:<\/strong>
Dijital, elektronik sistemler ve bili\u015fim sistemlerinin sekt\u00f6re h\u00e2kim olmaya ba\u015flamas\u0131. Yani yaz\u0131l\u0131m destekli \u00fcretimlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 diyebiliriz. Bilgisayar \u00fcretimle birle\u015fince seri \u00fcretim bu sefer \u00e7ok daha fazla bir ivme kazand\u0131. Her ne kadar zamanla makinele\u015fme artsa da insan g\u00fcc\u00fcne her zaman ihtiya\u00e7 duyuldu. Bu d\u00f6nem ile dijital evrim ya\u015fand\u0131. Elektronik cihaz kullan\u0131m\u0131 ve Bilgi Teknolojileri\u2019nin geli\u015fmesiyle \u00fcretim otomasyona ba\u011fland\u0131.
\u0130lk programlanabilir mant\u0131ksal denetleyici(PLC \u2013 1969), ilk mikro bilgisayar olan Altair 8800(1971) ve Apple\u2019\u0131n ilk bilgisayar\u0131 Apple I (1976) \u00fcretimi bu d\u00f6nemin ba\u015flar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti.
Seri \u00fcretime ge\u00e7i\u015fle birlikte otomasyon cihazlar\u0131n\u0131n programlanmas\u0131 gerekti. Fabrikadaki makineler art\u0131k bilgisayar kontrol\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar. Kendi haf\u0131zas\u0131 olan bu bilgisayarlar ile daha seri ve verimli \u00fcretim yap\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla insan g\u00fcc\u00fcne olan ihtiya\u00e7 biraz daha azald\u0131.
Makineler ilk defa insanlar\u0131 tehdit etmeye yava\u015f yava\u015f insanlar\u0131n yerini almaya ba\u015flad\u0131. Fabrikada art\u0131k sadece insanlar de\u011fil \u0130nsan + Makine + Yaz\u0131l\u0131m \u00fc\u00e7lemesi \u00fcretim yapmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
END\u00dcSTR\u0130 4.0:<\/strong>
\u0130nsan g\u00fcc\u00fc \u00f6nemini yitirmeye ba\u015flad\u0131. Siber, fiziksel sistemler devreye girdi. Nesnelerin interneti ( Internet of Things ) kavram\u0131 fabrikalarda kullan\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. Mobille\u015fme, nesnelerin interneti sayesinde b\u00fcy\u00fck \u00f6nem kazand\u0131. Ak\u0131ll\u0131 y\u00fcz\u00fckler, ak\u0131ll\u0131 saatler, ak\u0131ll\u0131 bileklikler \u00fcretilmeye ba\u015fland\u0131. Herhangi bir nesneye internet eri\u015fimi sa\u011flanmas\u0131yla ak\u0131ll\u0131 nesneler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu fiziksel sistemler sayesinde fabrikalar\u0131n y\u00f6netimi fazlas\u0131yla kolayla\u015ft\u0131. Enerji t\u00fcketimi azald\u0131, verimlilik artt\u0131. \u015euanda d\u00fcnyan\u0131n ayak uydurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 End\u00fcstri 4.0\u2019\u0131 ilk olarak 2011\u2019de duyduk. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda da \u00fclkemizde \u00e7e\u015fitli organizasyonlarda kendisine b\u00fcy\u00fck yer buldu.
End\u00fcstri 4.0, Bili\u015fim teknolojileri ile fabrikalar\u0131 bir araya getiriyor. Siber-fiziksel sistemler, cloud storage gibi modern bili\u015fimi ve IoT\u2019yi de kullanarak imalat sekt\u00f6r\u00fcnde verimlili\u011fi, kalite ve esnekli\u011fi art\u0131rmak i\u00e7in \u00fcretim sistemlerine entegre edilip, olas\u0131 verimlilik durumlar\u0131n\u0131 analiz ederek rekabet ortam\u0131nda avantaj sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor.
\u00dcretim a\u015famas\u0131nda siber-fiziksel sistemlerin kullan\u0131lmas\u0131 neredeyse insanlardan ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00fcretim yapan, kendi aralar\u0131nda koordine \u00e7al\u0131\u015f\u0131p optimize edebilen ak\u0131ll\u0131 fabrikalar demektir. Bu da tabii \u00fcretimde insan elinin \u00e7ektirildi\u011fini g\u00f6sterir.
D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi\u2019nin bir\u00e7ok taraf\u0131 vard\u0131r. Bunlardan bir tanesi bizleri yani bireyleri \u00e7ok yak\u0131ndan etkileyen \u201cInternet of Things \u2013 IoT \u2013 Nesnelerin \u0130nterneti\u201d.
Internet of Things \u2013 IoT \u2013 Nesnelerin \u0130nterneti
Internet of Things\u2019i end\u00fcstriden ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, cihazlar\u0131n birbirleriyle ve \u00e7evreleriyle ileti\u015fimini sa\u011flayarak g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131za entegre olmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Kullanmakta oldu\u011fumuz cihazlar, ara\u00e7lar, elbiseler, kitaplar, evler ve akl\u0131m\u0131za gelebilecek her t\u00fcrl\u00fc nesnenin bir ya da daha fazla i\u015flevi vard\u0131r.
Bu i\u015flevleri ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in bizim taraf\u0131m\u0131zdan kullan\u0131lmaktad\u0131rlar. IoT bunlara internet yolu\u0131yla eri\u015febilir k\u0131lmay\u0131 sa\u011flar ve hatta bu nesnelerin birbirleri ile ileti\u015fim kurarak koordine bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 hedefler.<\/p>\n\n\n\n
END\u00dcSTR\u0130 5.0 ( TOPLUM 5.0) NED\u0130R?<\/strong>
End\u00fcstri 5.0\u2019\u0131 toplum odakl\u0131 insans\u0131z teknolojiler olarak veya Toplum 5.0 olarak da tan\u0131mlayabiliriz.
End\u00fcstri devrimlerinin zaman aral\u0131klar\u0131 y\u00fcz y\u0131ll\u0131k dilimlerle ilerlerken 2000 y\u0131l\u0131 sonras\u0131, neredeyse on y\u0131la kadar d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda. \u0130lk defa Bili\u015fim Fuar\u0131 CeeBIT 2017\u2019de Japonya Ba\u015fbakan\u0131\u2019ndan duydu\u011fumuz End\u00fcstri 5.0 veya Toplum 5.0 Japonlara insanlar\u0131n yapamad\u0131klar\u0131n\u0131 yapacak, insan\u0131n yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 insan i\u00e7in \u00f6n plana \u00e7\u0131karacak bir devrim. Bili\u015fim Fuar\u0131 CeeBIT 2017\u2019ye kat\u0131lan Japonya Ba\u015fbakan\u0131 Shinzo Abe, fuarda Society 5.0 (Toplum 5.0) felsefesini, \u201cTeknoloji toplumlar taraf\u0131ndan bir tehdit olarak de\u011fil, bir yard\u0131mc\u0131 olarak alg\u0131lanmal\u0131\u201d inanc\u0131yla temellendirdiklerini s\u00f6yledi. Shinzo Abe, fuar d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc End\u00fcstri 4.0 devrimin ard\u0131ndan ya\u015fanan yeni d\u00f6nemi, Tokyo\u2019da Society 5.0 ismiyle ba\u015flatt\u0131. S\u00fcper ak\u0131ll\u0131 toplum Shinzo Abe ,\u201cToplum 5.0\u201d\u0131, dijitalle\u015fmenin ve robotlar\u0131n etkisini demografik, ekonomik, etik ve sosyolojik y\u00f6nden de\u011ferlendirerek, insanlar\u0131n makine ve robotlarla ili\u015fkisinin en verimli bi\u00e7imde sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 \u201cs\u00fcper ak\u0131ll\u0131 toplum\u201d modelini \u00f6neriyor. Bu ba\u011flamda, Toplum 5.0, bilgi toplumundan s\u00fcper ak\u0131ll\u0131 topluma ge\u00e7i\u015fi ifade ediyor. Avc\u0131 toplumu ile ba\u015flayan insanl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131, bug\u00fcn art\u0131k bilgi toplumundan s\u00fcper ak\u0131ll\u0131 topluma ge\u00e7i\u015f yapma s\u00fcrecinde. \u201cToplum 5.0\u201d kavram\u0131yla Shinzo Abe, \u201cs\u00fcper ak\u0131ll\u0131 toplum\u201dun tan\u0131m\u0131n\u0131 yap\u0131yor. Toplum 5.0\u2019\u0131, End\u00fcstri 4.0\u2019\u0131n getirdi\u011fi teknolojik yenilikleri topluma en verimli \u015fekilde entegre ederek, \u00fclkenin gelece\u011fi i\u00e7in tehdit te\u015fkil eden sorunlar\u0131 ortadan kald\u0131rabilecek bir devrim olarak de\u011ferlendiriyor. Di\u011fer yandan End\u00fcstri 5.0\u2019\u0131 Japonya d\u0131\u015f\u0131nda farkl\u0131 yorumlayanlar da var: Accenture Dan\u0131\u015fmanl\u0131k\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re End\u00fcstri 5.0, \u00fcretime insan dokunu\u015funu tekrar geri getirmeyi hedefleyen bir ak\u0131m ve buna da i\u015fbirlik\u00e7i end\u00fcstri (collaborative industries) ad\u0131 veriliyor. Bu ba\u011flamda \u00fcreticilerin y\u00fczde 85\u2019i, ba\u011flant\u0131l\u0131 i\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fc, yani robotlarla i\u015f birli\u011fini, kendi standart \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinde ola\u011fan olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorlar. Ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re robotlar, y\u00fcksek hacimli standart s\u00fcre\u00e7lerde \u00fcretilen standart \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in \u00e7ok iyi iken, her bir \u00fcr\u00fcn i\u00e7in \u201c\u00f6zel bir \u015feyler\u201d eklenmek istendi\u011finde y\u00f6nlendirmeye ihtiya\u00e7 duyuyor. Bu durum, \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerine insan dokunu\u015funu geri getirmeye ihtiya\u00e7 oldu\u011funu g\u00f6steriyor. \u0130\u015fbirlik\u00e7i robotlar (collaborative robots, co-bots) insan i\u015f\u00e7ilerle uyum i\u00e7inde, birbirlerinin tamamlay\u0131c\u0131s\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Sonu\u00e7 olarak robotlarla \u00e7al\u0131\u015fan insan\u0131n daha karma\u015f\u0131k projelerde yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kullanabilmesinin yolu bu \u015fekilde artt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f oluyor. \u0130\u015fbirlik\u00e7i robotlar\u0131n belirli karakteristik \u00f6zellikleri; esnek, kolay programlanabilir ve g\u00fcvenli olmalar\u0131. Bu \u00f6n ko\u015fullar sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda ger\u00e7ek insan ve robot i\u015f birli\u011fi yap\u0131labiliyor ve serpilip b\u00fcy\u00fcyebiliyor. Sigurdur Runar Fridjonsson\u2019a g\u00f6re, insan-robot i\u015f birli\u011fi gelecekte i\u00e7in de sonsuz f\u0131rsatlar\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131yor.
Elbette daha farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenler, gelece\u011fi planlayanlar ve bunu yaparken insan fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc temel alanlar da yok de\u011fil. \u00dcretti\u011fi \u00fcst\u00fcn teknolojilere ra\u011fmen ismi \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bi\u00e7imde End\u00fcstri 4.0 devrimiyle pek yan yana an\u0131lmayan Japonya, bu y\u0131l Almanya\u2019n\u0131n Hanover \u015fehrinde ger\u00e7ekle\u015fen d\u00fcnyan\u0131n en kapsaml\u0131 teknoloji fuarlar\u0131ndan CeBIT\u2019in partner \u00fclkesiydi. Japon Ekonomik Organizasyonlar Federasyonu Keidanren\u2019in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 26 sayfal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fma da Toplum 5.0 felsefesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda geli\u015fmesi beklenen ekonomi ve sosyoloji reformunu geni\u015f kitlelere anlatmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor.
\u0130nsanlar\u0131n makine ve robotlarda ili\u015fkisini \u00fcst d\u00fczey verimde tutan \u201cS\u00fcper ak\u0131ll\u0131 toplum\u201d \u00f6nerisini sunan Japonya, End\u00fcstri 4.0 ile gelen teknolojik yenilikleri topluma en verimli \u015fekilde entegre edilmesi i\u00e7in \u00e7aba sarfediyor. Toplumlar\u0131n teknolojiyi kullanarak i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisinde olmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyor.
Bir dan\u0131\u015fmanl\u0131k \u015firketinin yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re robotlar seri yani tek tip \u00fcretimlerde gayet ba\u015far\u0131l\u0131 iken \u00fcr\u00fcnlere m\u00fc\u015fteriden gelen feedback do\u011frultusunda \u00f6zel bir \u015feyler eklemek istendi\u011finde insan\u0131n yard\u0131m\u0131na ihtiya\u00e7 duyuyor.
Yukar\u0131daki ara\u015ft\u0131rma bize \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinde insan dokunu\u015funun olmazsa olmaz oldu\u011funu g\u00f6steriyor.
Dolay\u0131s\u0131yla End\u00fcstri 4.0 ile insans\u0131z \u00fcretim yapabilen ak\u0131ll\u0131 fabrikalar, End\u00fcstri 5.0 ile i\u015fbirlik\u00e7i robotlar\u0131n ve insanlar\u0131n ayn\u0131 \u00fcr\u00fcn \u00fczerinde koordine bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerlere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.
Robotlar fabrika i\u00e7erisinde insan kolunun yapabilece\u011fi hemen hemen her hareketi yapabiliyor. Birbirleriyle ileti\u015fim kurabiliyor, elde ettikleri verileri anl\u0131k olarak bulut sistemine kaydedebiliyorlar ve b\u00f6ylece y\u00f6neticiler taraf\u0131ndan veriler anl\u0131k olarak kolayl\u0131kla incelenebiliyor. Fabrikay\u0131 ise k\u00fc\u00e7\u00fck bir insan grubu y\u00f6netiyor.
Toplum 5.0 da \u0130nsans\u0131 robotlar g\u00fcnler ge\u00e7tik\u00e7e geli\u015fiyorlar. Bu geli\u015fmeler sayesinde robotlar art\u0131k kollar\u0131n\u0131 insan kolunun t\u00fcm fonksiyonlar\u0131n\u0131 yerine getirebilecek kadar ilerlemi\u015f olacak. Bu da robotlar\u0131n herhangi bir b\u00f6lge s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 olmadan herhangi bir yerde duran nesneyi al\u0131p, kullanabilmesini sa\u011flayacakt\u0131r. Hem \u00fcretim robotlar\u0131n\u0131n fonksiyonlar\u0131 geni\u015fleyecek hem de onlar\u0131 tamir edebilecek, yeniden programlayabilecek, kontrol edebilecek olan robotlarda yap\u0131lm\u0131\u015f olacak. Hepsi online, buluta veri y\u00fckl\u00fcyor ve kendileri aras\u0131nda ileti\u015fim kuruyor olacak.
Yaln\u0131zca bir ki\u015fi tek bir bilgisayar kullanarak t\u00fcm fabrikay\u0131 kontrol edebilecek hale gelecektir. Bilgisayar\u0131 beyin dalgas\u0131 sens\u00f6rleri bulunan cihaz vas\u0131tas\u0131yla da kontrol edebilece\u011fiz. Robotlar\u0131n hepsi bozulursa diye bir soru akl\u0131n\u0131zda kalabilir merak etmeyin tek birini tamir etseniz yeterli olacakt\u0131r. Robotlar\u0131n art\u0131k kendi bataryas\u0131 ve kendi yapay zekas\u0131, sizinle ileti\u015fime ge\u00e7ebilece\u011fi dikkate al\u0131n\u0131rsa \u00e7ek fi\u015fi bitir i\u015fi diye bir olay da olmayacakt\u0131r. Robot-insan i\u015fbirli\u011fi yap\u0131lacak. Art\u0131k i\u015f al\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda dikkat edilecek unsurlar i\u015flemci modeli, markas\u0131, batarya s\u00fcresi gibi unsurlar olacak.
\u0130nsanl\u0131\u011fa odaklanm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, Toplum 5.0, ekonomik kalk\u0131nmay\u0131 dengelemek ve sosyal sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek amac\u0131yla, \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc bilim ve teknoloji inovasyonunun \u00fcstlendi\u011fi yeni bir topluma i\u015faret ediyor.
Toplum 5.0, bir yerde de i\u00e7inde bulundu\u011fumuz dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00e7a\u011f\u0131na ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc end\u00fcstriyel devrime hem birey hem de toplum baz\u0131nda adapte olmak i\u00e7in rehberlik sunuyor.
Toplum 5.0 ile her \u015feyden \u00f6nce d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sanayi devriminin Nesnelerin \u0130nterneti (IoT), b\u00fcy\u00fck veri, yapay zeka, robot ve payla\u015f\u0131m ekonomisi gibi yeniliklerini hem farkl\u0131 end\u00fcstrilere hem de sosyal hayata dahil ederek \u00e7e\u015fitli sosyal zorluklar\u0131 \u00e7\u00f6zebilen bir toplum olu\u015fturmak ama\u00e7lan\u0131yor.
Bu sayede gelece\u011fin toplumu, yeni de\u011fer ve hizmetleri kesintisiz olarak geli\u015ftiren, insanlar\u0131n ya\u015famlar\u0131n\u0131 daha uyumlu ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir hale getiren bir toplum olabilir.
Bu ili\u015fkiyi bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klamak gerekirse; Nesnelerin \u0130nterneti ile toplanan b\u00fcy\u00fck veri, yapay zeka taraf\u0131ndan yeni bir zeka t\u00fcr\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclerek toplumun her k\u00f6\u015fesine ula\u015ft\u0131r\u0131lacak. Yani Toplum 5.0\u2019\u0131n ilerlemesi ve geli\u015fmesi ile \u00fcr\u00fcnlerin ve hizmetlerin talep edenlere ihtiya\u00e7 duyuldu\u011fu miktarda ve zamanda ula\u015ft\u0131r\u0131lacak olmas\u0131, daha konforlu ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir ya\u015fam \u015feklini getirecek.
Bug\u00fcne kadar en az konu\u015fulan ama en kritik oldu\u011funu hepimizin i\u00e7ten i\u00e7e bildi\u011fi bir konu varsa, \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilemez bu dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme mikro d\u00fczeyde insan\u0131n, makro d\u00fczeyde toplumlar\u0131n nas\u0131l haz\u0131rlanaca\u011f\u0131 konusuydu. Toplum 5.0\u2019da insans\u0131 robotlar g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e geli\u015fmektedir. Bu geli\u015fmeler sayesinde robotlar\u0131n yapay kollar\u0131 art\u0131k insan kolunun t\u00fcm fonksiyonlar\u0131n\u0131 yerine getirebilecek d\u00fcze gelmi\u015f vaziyette. Bu da robotlar\u0131n herhangi bir b\u00f6lge s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 olmadan herhangi bir yerde duran herhangi bir nesneyi al\u0131p, kullanabilmesini sa\u011flamaktad\u0131r. Bu durum \u00fcretim robotlar\u0131n\u0131n fonksiyonlar\u0131n\u0131n geni\u015flemesine ve kendi kendilerine tamir edebilme, yeniden programlayabilme ve kontrol edebilme \u00f6zelli\u011fine sahip olan robotlar haline d\u00f6n\u00fc\u015fmelerine sebep olmu\u015ftur. Ayn\u0131 zamandan bu robotlar her daim \u00e7al\u0131\u015f\u0131r olabildikleri gibi kendileri aras\u0131nda ileti\u015fim kurabilmektedirler.
Teknolojik geli\u015fmeler inan\u0131lmaz bir h\u0131zla geli\u015fmeye ve \u00e7o\u011falmaya devam ediyor. Baz\u0131 teknoloji gurular\u0131 End\u00fcstri 5.0\u2019\u0131n, \u00fcretime daha fazla insan dokunu\u015funun gelece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmektedirler. Tam da bu sebeple, End\u00fcstri 4.0\u2019\u0131n ak\u0131ll\u0131 teknolojiyi \u00fcretimin en \u00f6n saflar\u0131na koydu\u011fu yerlerde 5.0 ile birlikte, insanlar ve ak\u0131ll\u0131 sistemler aras\u0131ndaki i\u015fbirli\u011fi mutlaka artma e\u011filiminde olacak, end\u00fcstriyel otomasyon insan\u0131n bili\u015fsel ve ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme becerisi ile birle\u015fecektir.
End\u00fcstri 5.0, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde t\u00fcketicilerin, sat\u0131n ald\u0131klar\u0131 \u00fcr\u00fcnlerde bireyselle\u015ftirme talebinin y\u00fcksek olmas\u0131ndan dolay\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Bu ayn\u0131 zamanda \u00fcr\u00fcnleri ile birlikte \u201cki\u015fiselle\u015ftirme\u201d tercih ettikleri anlam\u0131na gelmektedir.
Gittik\u00e7e daha fazla \u00fcretici, insan bile\u015fenini sadece ki\u015fiselle\u015ftirme i\u00e7in de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u00fcretim hatt\u0131ndaki verimlili\u011fin artmas\u0131 i\u00e7in de geri getiriyor. Bunun bir \u00f6rne\u011fi, Toronto\u2019nun en geli\u015fmi\u015f hoparl\u00f6rlerini \u00fcreten Paradigm Electronics\u2019tir. \u015eirket, hoparl\u00f6r kabinlerini parlatmak i\u00e7in Universal Robots\u2019un UR10 robot kolu ile birlikte insan\u0131 da i\u015fin i\u00e7ine katarak \u00fcretim verimlili\u011fini % 50 artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor.
Toplum 5.0\u2019\u0131n \u201cd\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda\u201d toplumsal bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, elbette belli ba\u015fl\u0131 engellerle kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6ylemek gerek. Japonya Ekonomi Organizasyonu Keidanren, Toplum 5.0\u2019\u0131n geli\u015ftirilebilmesi i\u00e7in y\u0131k\u0131lmas\u0131 gereken 5 \u00f6nemli bariyeri de \u015f\u00f6yle tan\u0131ml\u0131yor:
\u2022 Hukuk sistemindeki engeller
\u2022 Nesnelerin dijitalle\u015fmesindeki bilimsel bo\u015fluklar
\u2022 Kalifiye personel eksikli\u011fi
\u2022 Sosyo-politik \u00f6nyarg\u0131lar
\u2022 Toplumsal diren\u00e7
Keidanren, bu bariyerlerin y\u0131k\u0131lmas\u0131 ve Toplum 5.0\u2019\u0131n yoluna devam edebilmesi i\u00e7in toplumlar\u0131n i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde olmas\u0131 gerekti\u011fine vurgu yap\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
TOPLUM 5.0 HEDEFLER\u0130<\/strong>
\u2022 Ya\u015flanan d\u00fcnya n\u00fcfusuna kar\u015f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler geli\u015ftirmek: \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya ya\u015flan\u0131yor, n\u00fcfus art\u0131yor teknoloji ve d\u00fcnya ayn\u0131 h\u0131zda b\u00fcy\u00fcme sa\u011fl\u0131yor. T\u00fcm bu olanlar da insanlar\u0131 yeni \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131na y\u00f6nlendiriyor bir anlamda.
\u2022 Sanal d\u00fcnya ile ger\u00e7ek d\u00fcnyan\u0131n beraber i\u015fler hale getirilmesi: Sanal d\u00fcnya ile ger\u00e7ek d\u00fcnya art\u0131k neredeyse bir arada ilerliyor. Sanal d\u00fcnya ger\u00e7ekli\u011fi, d\u00fcnya ger\u00e7ekleri ile yar\u0131\u015f\u0131r bir h\u0131zda ilerliyor.
\u2022 Nesnelerin internetinden toplumun \u00e7\u0131karlar\u0131 g\u00f6zetilerek faydalan\u0131lmas\u0131.
\u2022 \u00c7evre kirlili\u011fi ve do\u011fal afetler i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 \u00fcretilmesi: \u00c7evre kirlili\u011fi ve do\u011fal afetler ald\u0131 ba\u015f\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcd\u00fc. \u00c7evre kirlili\u011finin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in insan \u00fcst\u00fc bir \u00e7aba sarf etmek zorunda kal\u0131yoruz. Do\u011fal afetlerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funu ise yine kirlenen \u00e7evre ve d\u00fcnya tetikliyor.<\/p>\n\n\n\n
END\u00dcSTR\u0130 5.0 \u0130\u00c7\u0130N MESLEKLER<\/strong>
Almanya \u00f6nderli\u011finde ba\u015flat\u0131lan 4.0\u2019\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken Japonlar, geli\u015ftirdikleri \u201ctoplum i\u00e7in teknolojik devrim\u201d sayesinde, \u00f6zellikle ya\u015fl\u0131 halk\u0131 istihdam etmek \u00fczere yapay zek\u00e2 gibi robotik teknolojileri devreye sokmak i\u00e7in i\u015fe koyuldu bile. Japonlara g\u00f6re End\u00fcstri 5.0, insanlar\u0131n yapamad\u0131klar\u0131n\u0131 yapacak bir devrim olacak. End\u00fcstri 5.0 sayesinde y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7mesi planlanan baz\u0131 meslek dallar\u0131 da g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131k\u0131yor. Bunlar\u0131 \u015fu an d\u00fc\u015f\u00fcnmek bile karma\u015f\u0131k iken yak\u0131n zamanda bunlar\u0131n b\u00f6l\u00fcmleri de kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kacak ki bu \u201cyak\u0131n zaman\u201d\u0131n tam i\u00e7indeyiz zira yapay zek\u00e2 m\u00fchendisli\u011fi son d\u00f6nemin h\u0131zla geli\u015fen \u00fcniversite b\u00f6l\u00fcmlerinden. \u015eu an i\u015f bulma konusunda endi\u015feli yakla\u015f\u0131lan bu pek \u00e7ok teknolojik b\u00f6l\u00fcm, yak\u0131n gelece\u011fin favorilerinden olacak. \u00dclkemizde de baz\u0131 \u00fcniversitelerde yapay zek\u00e2 m\u00fchendisli\u011fi b\u00f6l\u00fcm\u00fc a\u00e7\u0131ld\u0131 b\u00f6ylece yak\u0131n zamanda yeni m\u00fchendis adaylar\u0131 gelece\u011fin teknolojilerini y\u00f6netebilecek. \u0130leride parlayacak mesleklerden biri de end\u00fcstriyel veri bilimcili\u011fi. \u00d6zellikle End\u00fcstri 4.0\u2019\u0131n ilerde olu\u015fturaca\u011f\u0131 meslek gruplar\u0131ndan biri olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc ki asl\u0131nda End\u00fcstri 5.0\u2019in de \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r diyebiliriz. Yan\u0131 s\u0131ra robot koordinat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc, end\u00fcstriyel bilgisayar m\u00fchendisli\u011fi ya da programc\u0131l\u0131\u011f\u0131 gibi meslekler de gelece\u011fin favori meslekleri olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n
END\u00dcSTR\u0130 5.0 \u0130\u00c7\u0130N ROBOTLAR<\/strong>
Tabi \u00f6nce \u015funu netle\u015ftirmek gerekiyor. End\u00fcstri 5.0 sadece insans\u0131 robotlardan ibaret bir geli\u015fme\/kavram de\u011fil, ancak, \u00f6zellikle robotlar, toplum i\u00e7in teknoloji yakla\u015f\u0131m\u0131nda \u00f6nemli rol oynuyor.
Nedenine gelince asl\u0131nda cevap net: D\u00fcnya ya\u015flan\u0131yor, ya\u015flanan d\u00fcnya n\u00fcfusu art\u0131yor ve i\u015f g\u00fcc\u00fc azal\u0131yor. Bir di\u011fer yanda da, teknoloji ve d\u00fcnya ayn\u0131 h\u0131zda b\u00fcy\u00fcyor. T\u00fcm bu olanlar bir anlamda insanlar\u0131 yeni \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131na y\u00f6nlendiriyor. Peki bu sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcm\u00fcz insanla yapay zekan\u0131n ortak ya\u015fam\u0131d\u0131r diyebilir miyiz?
Robot-insan i\u015f birli\u011fi ile bilgi toplumundan s\u00fcper ak\u0131ll\u0131 bir topluma ge\u00e7ebilir miyiz? Benim yorumum evet yapabiliriz ama bunun i\u00e7in \u00f6ncelikle:
Hukuk sistemindeki engellerin kalkmas\u0131, nesnelerin dijitalle\u015fmesindeki bilimsel bo\u015fluklar\u0131n, kalifiye personel eksikli\u011finin tamamlanmas\u0131 ve etik boyutunu mutlaka g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmam\u0131z gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n
END\u00dcSTR\u0130 5.0 \u0130\u00c7\u0130N \u0130NSANLAR<\/strong>
T\u00fcketicilerin en fazla talep edece\u011fi ve en \u00e7ok para \u00f6deyece\u011fi \u015fey ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f, insan bak\u0131m\u0131 ve i\u015f\u00e7ili\u011fin ay\u0131rt edici \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131yan \u00fcr\u00fcnlerdir. \u0130nsani dokunu\u015f, her \u015feyden \u00f6nce, t\u00fcketicilerin sat\u0131n ald\u0131klar\u0131 \u00fcr\u00fcnlerle kimliklerini ortaya koyma ve ifade etme \u015feklidir. Bu anlamda t\u00fcketiciler otomasyonun \u00fcretim s\u00fcrecinin bir par\u00e7as\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131na ald\u0131rmazlar. Ancak, ki\u015fisel \u00e7abalar\u0131yla \u00f6zel ve benzersiz bir \u015feyler \u00fcreten insan tasar\u0131mc\u0131lar\u0131n kendi ki\u015fisel izlerini ta\u015f\u0131yan \u00fcr\u00fcnlerini sat\u0131n almak isterler. Bu bir ki\u015fiselle\u015fme ve l\u00fcks ihtiyac\u0131d\u0131r. Bu End\u00fcstri 5.0 trendi, sanayiden \u00e7ok \u201csanayile\u015fmeye\u201d kar\u015f\u0131 gibi durmaktad\u0131r. Bu durum, yani ki\u015fiselle\u015ftirme ihtiyac\u0131 sanki sanayile\u015fmeden \u00f6nceki bir \u015feye, kendi ellerinize \u00f6zenerek zaman harcayarak yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir \u015feye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f gibi\u2026 Sadece ki\u015finin kendisi veya sevdikleri i\u00e7in duygusal ba\u011flar\u0131n\u0131 ortaya koydu\u011fu, i\u00e7indeki duygular\u0131 yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcrece\u2026
Bu noktada robotlar seri \u00fcretimlerde olduk\u00e7a ba\u015far\u0131l\u0131 olmalar\u0131na ra\u011fmen \u00fcr\u00fcnlere \u00f6zel bir \u015feyler eklemek istendi\u011finde insan\u0131n yard\u0131m\u0131na mutlaka ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r. Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki tasar\u0131mc\u0131lar, \u00fcreticiler, insanlar\u0131n bekledi\u011fi kalite, h\u0131zda ve fiyatta uygun \u00fcr\u00fcnleri nas\u0131l \u00fcretiyor? Cevap basit robotlarla i\u015fbirli\u011fi yap\u0131l\u0131yor. \u0130nsanlarla i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fan robotlar, bug\u00fcn t\u00fcketicilerin talep etti\u011fi ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f \u00fcr\u00fcnleri \u00fcretmek i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan ara\u00e7lard\u0131r. Bunlara \u201cKolloboratif Robot\u201d da denmektedir. Bu robotlar, modern \u00fcr\u00fcnleri insan dokunu\u015fuyla yapmak i\u00e7in gereken h\u0131z, do\u011fruluk ve hassasiyetle insan i\u015f\u00e7ili\u011fine destek verir. End\u00fcstri 5.0, End\u00fcstri 4.0\u2019dan sonra gelen bir geli\u015fme de\u011fil, otomasyonun robotlara ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 bir sondur asl\u0131nda.
\u0130nsan \/ robot i\u015fbirli\u011fi h\u00e2lihaz\u0131rda \u00fcretim hatt\u0131nda mevcuttur. Hatta baz\u0131 robot \u00fcreticiler bu i\u015fi bir ad\u0131m sonraya \u00e7\u0131kartm\u0131\u015f ve i\u015fyerinde personelin yaralanmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan robotlar geli\u015ftirmi\u015ftir.
\u0130nsan dokunu\u015funun geri d\u00f6nmesi elbette robotlar\u0131n \u00fcretim s\u00fcrecinden \u00e7\u0131kar\u0131laca\u011f\u0131 anlam\u0131 ta\u015f\u0131maz. Aksine, End\u00fcstri 5.0, imalat end\u00fcstrisinde hem makineyi hem de insan rol\u00fcn\u00fc geli\u015ftirerek, tekrarlayan g\u00f6revleri mekanik olarak makinalara devredilebilir hale getirerek insan\u0131n yarat\u0131c\u0131 taraf\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f olmakla birlikte, bu durum, personelin \u00fcretim kalitesini y\u00fckseltmek i\u00e7in daha fazla sorumluluk almas\u0131n\u0131 ve sistemlerin denetimini artt\u0131rmas\u0131na da vesile olmu\u015ftur.
End\u00fcstri 4.0 hala \u00e7o\u011fu \u00fcreticinin kafas\u0131nda en b\u00fcy\u00fck devrim olsa da gelecekte farkl\u0131 \u015feyler olabilir. Teknoloji her g\u00fcn geli\u015fiyor ve \u00fcretimin de bu duruma ayak uydurabilmesi i\u00e7in onunla birlikte geli\u015fmesi gerekiyor.
End\u00fcstri 5.0\u2019daki Kolloboratif Robotlar sayesinde insanlar, end\u00fcstriyel \u00fcretimin merkezine geri d\u00f6nerek t\u00fcketicilere talep ettikleri ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f \u00fcr\u00fcnleri vermekle kalmay\u0131p, i\u015f\u00e7ilere\/\u00e7al\u0131\u015fanlara da \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinde daha yarat\u0131c\u0131 olmalar\u0131na olanak vermektedir.
Teknoloji \u00e7ok h\u0131zl\u0131 geli\u015fiyor ve bir sonraki End\u00fcstri devrimine eskisinden daha h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde evriliyor. \u00d6yleyse, hi\u00e7 bir makine veya ki\u015fiye ba\u011fl\u0131 olmadan ve sadece bir \u201cUygulama\u201d ile \u00e7al\u0131\u015fabilecek olan bir \u00fcst versiyonun \u201cEnd\u00fcstri 6.0\u201d olmas\u0131 neden m\u00fcmk\u00fcn olmas\u0131n ki?<\/p>\n\n\n\n
T\u00dcRK\u0130YE \u0130\u00c7\u0130N END\u00dcSTR\u0130 5.0<\/strong>
T\u00fcbitak taraf\u0131ndan 2016 teknoloji alan\u0131nda faaliyet g\u00f6steren 1000 \u00f6zel sekt\u00f6r kurulu\u015funa kapsaml\u0131 bir anket uyguland\u0131. Firmalara end\u00fcstri devrimlerinin getirece\u011fi yenilikler soruldu.
A\u015fa\u011f\u0131da anket sonu\u00e7lar\u0131nda da g\u00f6rebilece\u011finiz gibi \u00fclkemizin durumu i\u00e7ler ac\u0131s\u0131.
End\u00fcstri 2.0 ile End\u00fcstri 3.0\u2019\u0131n aras\u0131nda kaybolmu\u015fuz T\u00fcbitak\u2019a g\u00f6re.
Teknoloji \u00fcreten(!) firmalar bile teknolojik end\u00fcstriyel yeniliklerden haberdar de\u011fil. Hala end\u00fcstrimiz insan g\u00fcc\u00fc a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131.
Bizler i\u00e7in daha End\u00fcstri 4.0\u2019\u0131 anlamadan 5.0\u2019a ge\u00e7i\u015f ne kadar m\u00fcmk\u00fcn? T\u00dcB\u0130TAK’\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, sanayimizin end\u00fcstri olgunluk seviyesi, End\u00fcstri 2.0 ile End\u00fcstri 3.0 aras\u0131nda yer al\u0131yor. Yani \u201cEnd\u00fcstri 2.5\u201d seviyesindeyiz. \u0130\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u201cEnd\u00fcstri 2.5\u201d seviyesinde oldu\u011funu ak\u0131ldan \u00e7\u0131karmadan, gereken yat\u0131r\u0131mlara h\u0131z vermesi gerekiyor.
\u201cEnd\u00fcstri 2.5\u201d seviyelendirmesinin, insan y\u00f6netiminden kurumsal anlay\u0131\u015fa kadar daha bir\u00e7ok konuda da ge\u00e7erli oldu\u011funu unutmayal\u0131m. Kamu ve \u00f6zel sekt\u00f6r ile \u00fcniversitelerin, end\u00fcstri d\u00f6nemi ge\u00e7i\u015flerinin iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bilgilendirme seferberli\u011fi i\u00e7ine girmesi \u015fart. \u00d6zellikle ‘Toplum 5.0 felsefesinin \u00fclkemizde iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Toplum 5.0 sadece teknolojinin g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rmay\u0131 de\u011fil ayn\u0131 zamanda toplumun ya\u015fam kalitesini de art\u0131rmay\u0131 ama\u00e7layan bir felsefe oldu\u011funu unutmadan. Son olarak, \u00fclkelerin ekonomik geli\u015fmi\u015flik ve kalk\u0131nma seviyesi ile inovasyon ve teknoloji yaratma kapasitesi aras\u0131ndaki g\u00f6stergeler aras\u0131nda do\u011fru orant\u0131 oldu\u011fu bilinmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7ocuklar\u0131n ve gen\u00e7lerin deneye yan\u0131la, hata yaparak, sorgulayarak, \u00f6zg\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnerek, yeni fikirler geli\u015ftirmelerinin yolu bir \u015fekilde a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
SONU\u00c7<\/strong> <\/p>\n\n\n\n
Bu nedenle yeni \u00e7a\u011f\u0131n anahtar kavram ve fonksiyonlar\u0131ndan ilk s\u0131ralarda yer alan birinin \u201cinovasyon\u201d olaca\u011f\u0131 dile getiriliyor. \u0130novasyon, \u00f6ncelikle hayal g\u00fcc\u00fc ve yarat\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme anlam\u0131na gelir. Yeni d\u00fcnyay\u0131 yaratmak ve toplumsal iyiden yana hayalleri ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7ok daha verimli ve etkin \u2018g\u00f6rev yapacak\u2019 hayal g\u00fcc\u00fcne ihtiya\u00e7 olacak. D\u00fc\u015f\u00fcnmek, hayal etmek, tasarlamak ve ger\u00e7ekle\u015ftirmek de\u011fer yaratan insani \u00f6zelliklerdir. Bu da ak\u0131ll\u0131 makinelerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n insan\u0131 ya\u015fam\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rakmayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Toplum 5.0 vizyonunun toplumu nas\u0131l de\u011fi\u015ftirmesi gerekti\u011fine ili\u015fkin baz\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcler s\u0131ralayabiliriz. Ba\u015fta 20\u2019nci y\u00fczy\u0131l olmak \u00fczere ge\u00e7ti\u011fimiz \u00e7a\u011flar\u0131n odak noktas\u0131 (-ki h\u00e2l\u00e2 \u00f6yle olmaya devam ediyor) daha b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte \u00fcretmeye dayal\u0131 olarak verimlilik idi. Yeni toplum ise problem \u00e7\u00f6zmeye ve de\u011fer yaratmaya odaklanm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. Ya\u015fanm\u0131\u015f d\u00f6nemlerde kitlesel \u00fcretimden ideolojilere kadar ya\u015fam, ayn\u0131l\u0131k veya benze\u015fme \u00fcretmek \u00fczere kurgulanm\u0131\u015f ve in\u015fa edilmi\u015fti. Toplum 5.0 \u00c7a\u011f\u0131 ise \u00f6n\u00fcne stratejik hedef olarak \u00e7e\u015fitlili\u011fi koyuyor. Her bireyin veya toplulu\u011fun \u00e7e\u015fitli yetenekleri deneyimleyebilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Toplum 5.0 ile birlikte bireyin herhangi bir zaman veya mek\u00e2nda kendi geli\u015fimi i\u00e7in yararlanabilece\u011fi (\u00f6rne\u011fin e\u011fitim gibi) imk\u00e2nlara ve f\u0131rsatlara eri\u015febilece\u011fi merkezsizle\u015fmi\u015f (desantralize) bir d\u00fcnya hayal ediliyor. Toplu 5.0, insanlar\u0131n g\u00fcven i\u00e7inde esnek ya\u015fam tarzlar\u0131n\u0131 se\u00e7erek ya\u015fayabilece\u011fi bir gelecek tasar\u0131m\u0131d\u0131r. Ge\u00e7mi\u015f ve bug\u00fcn ile Toplum 5.0 gelecek tasar\u0131m\u0131n\u0131 birbirinden ay\u0131ran en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fin kaynaklar\u0131n kitlesel t\u00fcketiminden vazge\u00e7mek oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Toplum 5.0, insanlar\u0131n do\u011fa ve ya\u015fam \u00e7evresi ile ger\u00e7ek anlamda uyum i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u00e7evresel uyumu ilkesel olarak ilk s\u0131rada g\u00f6zetti\u011fi bir \u00e7a\u011f olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclmelidir. K\u0131saca \u00f6zetleyelim. Toplum 5.0, bilimsel ve teknolojik geli\u015fmelerin devam\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kacak, beklenen bir \u2018sonu\u00e7\u2019 de\u011fil, ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi gereken bir gelecek tasar\u0131m\u0131d\u0131r. Konunun oda\u011f\u0131nda ise insan var. End\u00fcstri 4.0 \u00e7at\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturan yeni ve evrimle\u015fen teknolojilerden daha iyi bir sosyo-ekonomik gelecek tasar\u0131m\u0131 amac\u0131yla yararlan\u0131lmas\u0131 vizyonuna \u201cToplum 5.0\u201d ad\u0131n\u0131 veriyoruz. Terim, teknolojik de\u011fi\u015fim kar\u015f\u0131s\u0131ndan kendi sosyo-ekonomik de\u011ferlendirmelerinden kaynaklanarak ilk olarak Japon h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan geli\u015ftirildi. Tasar\u0131m\u0131n ana ilkelerinden biri, ortaya \u00e7\u0131kan problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde veya yeni bir toplum d\u00fczeninin olu\u015fturulmas\u0131nda do\u011fa ve canl\u0131 \/ cans\u0131z ya\u015famla uyum i\u00e7inde olunmas\u0131d\u0131r. Toplum 5.0 vizyonunun ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken y\u00f6nleri olmakla birlikte gelece\u011fe y\u00f6nelik baz\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclerden s\u00f6z edilebilir. \u00d6rne\u011fin yeni mali sistemlerin eldeki fonlar\u0131 toplumun yarar\u0131na olacak bi\u00e7imde etkili ve verimli bi\u00e7imde da\u011f\u0131tmas\u0131 beklenir. Kamusal a\u011flar, toplumun kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalaca\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli g\u00fcvenlik sorunlar\u0131n\u0131 kolayca a\u015fabilmesini sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Felaket durumlar\u0131nda kurum ve kurulu\u015flar aras\u0131 bilgi payla\u015f\u0131m\u0131, bunlara kar\u015f\u0131 h\u0131zl\u0131 tepki ve katk\u0131 verilmesine yard\u0131mc\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Kentlerin a\u015f\u0131r\u0131 \u015fi\u015fkin olmaya devam etmesi yerine kent d\u0131\u015f\u0131 alanlarda daha k\u00fc\u00e7\u00fck yerle\u015fimlerin olu\u015fumuna katk\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
Bu \u00f6ng\u00f6r\u00fc \u00f6rnekleri yan\u0131nda; Toplum 5.0 in\u015fa s\u00fcrecinde enerji, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve bak\u0131m\u0131, tar\u0131m ve g\u0131da, ula\u015f\u0131m ve ta\u015f\u0131ma, \u00fcr\u00fcn ve hizmet \u00fcretimi gibi alanlarda yap\u0131lacak pek \u00e7ok i\u015f olacak. Teknolojilerin yaratt\u0131\u011f\u0131 kolayl\u0131k ve yenilik imk\u00e2nlar bunlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine \u00f6nemli katk\u0131lar verecek. \u0130\u015f-i\u015fletme ekosistemindeki payda\u015flar kendi ama\u00e7lar\u0131na uygun olarak ekonomik de\u011fer \u00fcretirler. Toplum 5.0 \u015fartlar\u0131nda kurulu\u015flar\u0131n ve ki\u015filerin yaratmas\u0131 gerekenler aras\u0131nda gelecek tasar\u0131m\u0131n\u0131n hedeflerine uygun olarak sosyal de\u011fer yarat\u0131lmas\u0131 yer al\u0131r. Ekonomik canl\u0131l\u0131\u011f\u0131 toplum taban\u0131na yaymak \u00fczere yeni kurulan filiz giri\u015fimlerin (start-up\u2019lar\u0131n) desteklenmesine \u00f6nem verilir. Kurulu\u015flarda ve bireylerde inovasyon bilgi ve deneyiminin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 i\u00e7in ki\u015fisel ve kurumsal ilginin art\u0131\u015f\u0131 yan\u0131nda yeni y\u00f6ntem, teknik ve ara\u00e7lar\u0131n geli\u015ftirilmesi ve kullan\u0131m\u0131 te\u015fvik edilir. \u0130novasyon odakl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmelerin olu\u015fumu ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fine \u00f6nem verilir; onlara y\u00f6nelik \u00f6zel ortamlar ve \u015fartlar olu\u015fturulur. Bu beklentilere uygun olarak insan kaynaklar\u0131 ve istihdam yakla\u015f\u0131mlar\u0131nda da de\u011fi\u015fim olacakt\u0131r. Yeni \u00e7a\u011f, verinin miktar olarak ivmeli \u00e7o\u011fald\u0131\u011f\u0131 ve giderek \u00e7e\u015fitlendi\u011fi bir d\u00f6nemdir. Bili\u015fim teknolojilerindeki ilerlemeler, elektronik i\u015flem h\u0131z\u0131 ile g\u00fcc\u00fcn\u00fc b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rd\u0131. B\u00f6ylece yapay zek\u00e2n\u0131n karma\u015f\u0131k sorunlar\u0131n\u0131 a\u015fmak giderek daha kolay hale geliyor. Bu durum, verileri yapay zek\u00e2n\u0131n da yard\u0131m\u0131yla analiz edip de\u011ferlendirmeyi, problem \u00e7\u00f6zmeyi ve s\u00fcre\u00e7leri y\u00f6netmeyi m\u00fcmk\u00fcn hale getiriyor. Yeni \u00e7al\u0131\u015fma tarz\u0131, sabit ve kapal\u0131 departmanlar yerine dinamik (ihtiyaca g\u00f6re sanal) olabilen tak\u0131m modeline d\u00f6n\u00fcyor. Tak\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ile birlikte yeni liderlik tarzlar\u0131 g\u00fcndeme geliyor. Toplum 5.0\u2019a giden yolda \u00f6\u011frenmenin de ilke ve gerekleri de\u011fi\u015fecek. \u00d6rne\u011fin hemen (sosyal veya teknik) her meslek \/ i\u015f dal\u0131nda yapay zek\u00e2, matematik, enformatik ve ya\u015fam bilimlerine ili\u015fkin bilgilerin gerek \u015fart olmas\u0131n\u0131 bekleyebiliriz. Kurulu\u015flar y\u00fcksek niteliklere ve becerilere sahip ki\u015filere kendi yap\u0131lanmalar\u0131 i\u00e7inde yer vermek i\u00e7in yar\u0131\u015f i\u00e7inde olacaklar. Ayr\u0131ca \u00f6\u011frenme, sonsuz bir s\u00fcre\u00e7 haline d\u00f6n\u00fc\u015fecek; dolay\u0131s\u0131yla sosyal d\u00fczenin ki\u015filere her zaman ve her yerde e\u011fitime ula\u015fabilmek imk\u00e2n\u0131 sa\u011flamas\u0131 gerekecek. Kamu y\u00f6netimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise tam anlam\u0131yla dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn sa\u011flanmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Bu geli\u015fmeler, merkezi ve yerel y\u00f6netim yap\u0131lar\u0131n\u0131 da d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrken bu yap\u0131lar aras\u0131ndaki ili\u015fki ve etkile\u015fim \u015fartlar\u0131 da farkl\u0131la\u015facak. Ya\u015fam, \u00f6nce maddi yeniliklerle tan\u0131\u015f\u0131yor. Bu yenilikler, bilimsel geli\u015fmelere ve bunlara ba\u011fl\u0131 olarak teknolojik bulu\u015f ve inovasyonlara ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Her maddi durum, sonras\u0131nda yeni zihinsel olu\u015fumlar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Bu olu\u015fumlar yeni toplum tarzlar\u0131na ve ki\u015fisel ya\u015fam bi\u00e7imlerine do\u011fru evrimle\u015fiyor. End\u00fcstri 4.0 \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda yer alan \u00e7ok say\u0131da yeni veya evrimle\u015fmi\u015f teknoloji ve temel nitelikte inovasyon var. Bunlar kendi aralar\u0131nda kombinler yaparak daha \u00f6nce \u00f6rne\u011fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f yeni teknolojilerin ve uygulamalar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na imk\u00e2n yarat\u0131yor. \u00d6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki; bilimsel ve teknolojik ilerlemeler sadece kendi alanlar\u0131nda kalmayacak, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel ve ekonomik ya\u015fam\u0131n ve var olma tarzlar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fimine yol a\u00e7acak. End\u00fcstri 4.0 i\u00e7in pek \u00e7ok vizyoner ve stratejik slogan veya motto \u00fcretilebilir. Muhtemelen bunlar aras\u0131nda en anlaml\u0131s\u0131 \u201cBu, daha ba\u015flang\u0131\u00e7!\u201d olacakt\u0131r. D\u00fcnya, bir b\u00fct\u00fcn olarak \u015fimdiye kadar tan\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131 bir de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yor.
Bunu, \u00e7o\u011falma ve yay\u0131lma h\u0131zlar\u0131 ile \u00e7e\u015fitlenmesini dikkate akarak bir tsunamiye benzetebiliriz. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz; h\u0131zla y\u00fckselen gelece\u011fin fark\u0131nda olanlar, olamayanlar, belki de olmak istemeyenler var. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n sonras\u0131n\u0131 hat\u0131rlay\u0131n. \u00c7ok say\u0131da insan\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc veya sakat kald\u0131\u011f\u0131, ya\u015fam alanlar\u0131n yok edildi\u011fi y\u0131llardan sonra d\u00fc\u015f\u00fcnsel olarak bireyin \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nem olu\u015ftu. Bilim, sanat ve k\u00fclt\u00fcr alanlar\u0131nda yeni ak\u0131mlar kendilerini bireyi \u00f6ne alarak ifade ettiler. End\u00fcstri 4.0\u2019\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 yenile\u015fme r\u00fczgar\u0131 ile birlikte yeni zihinsel yarat\u0131mlar olaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Daha hen\u00fcz sonu belli olmayan bir maddi de\u011fi\u015fim d\u00f6neminin ba\u015f\u0131nda olsak da; Toplum 5.0 s\u00f6ylemi; End\u00fcstri 4.0\u2019\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131, bir anlamda \u2018aktif kompleks\u2019 duruma bir tepkisel tarzd\u0131r. Mevcut durumda toplumlar\u0131n \u00e7\u00f6zmesi gereken pek \u00e7ok sorun var. Do\u011fan\u0131n ve ya\u015fam \u00e7evresinin h\u0131zla yok edilmesi, d\u00fcnya kaynaklar\u0131n\u0131n t\u00fckenmesi, sava\u015flar, a\u00e7l\u0131k, e\u015fitsiz da\u011f\u0131l\u0131m, iklim de\u011fi\u015fikliklerine ba\u011fl\u0131 do\u011fal felaketler, baz\u0131 \u00fclkelerde ya\u015flanan n\u00fcfusa kar\u015f\u0131l\u0131k kimilerinde denetimsiz n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 gibi daha pek \u00e7ok problem ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 sayabiliriz. D\u00fcnyan\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00fclkeler i\u015fsizlik, d\u00fc\u015f\u00fck gelir d\u00fczeyi, k\u00f6t\u00fc beslenme, sa\u011fl\u0131ks\u0131z ya\u015fam \u015fartlar\u0131 gibi problemler ya\u015f\u0131yor. Do\u011fru ve iyi niyetli kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yeni bilimsel ve teknolojik geli\u015fmeler bu t\u00fcr sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesinde yard\u0131mc\u0131 olabilir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle End\u00fcstri 4.0, yeni bir d\u00fcnyan\u0131n, farkl\u0131 toplumsal yap\u0131n\u0131n ve ya\u015fam tarz\u0131n\u0131n olu\u015fumu i\u00e7in zihinsel a\u00e7\u0131l\u0131mlara vesile olmaktad\u0131r. Bu nedenle Toplum 5.0, d\u00fcnyan\u0131n olumsuzlanan durumuna kar\u015f\u0131 verilmi\u015f, bir gelecek tasar\u0131m\u0131 ihtiyac\u0131na olan tepkidir. Bu fikrin Japonya\u2019dan kaynaklanm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n da maddi ve sosyal nedenleri oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. D\u00fcnya, bug\u00fcne kadar \u00fc\u00e7 teknolojik d\u00f6nem (devrim) ya\u015fad\u0131. Bunlardaki ana \u00f6zelliklerden birisi, de\u011fi\u015fim akt\u00f6rlerinin End\u00fcstri 4.0 \u00c7a\u011f\u0131 kadar fazla say\u0131 ve \u00e7e\u015fitlilikte olmamas\u0131yd\u0131. Maddi geli\u015fmeler k\u0131sa s\u00fcrede toplumsal de\u011fi\u015fim ihtiya\u00e7lar\u0131 ile uyum sa\u011flad\u0131. \u0130nsanlar sonu\u00e7tan her zaman mutlu olmasalar da, teknolojik devrimin yaratt\u0131\u011f\u0131 kaos g\u00f6rece daha k\u0131sa s\u00fcrede istikrara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Bu kez durum farkl\u0131\u2026 \u00c7ok say\u0131da fakt\u00f6r, gelece\u011fe g\u00f6rmesi imk\u00e2ns\u0131z bir bulan\u0131kl\u0131k yarat\u0131yor. Bunlar aras\u0131nda da bili\u015fim ve ileti\u015fimdeki ilerlemelere ba\u011fl\u0131 olarak yapay zek\u00e2n\u0131n y\u00fckseli\u015fi \u00f6nemli bir yere sahip\u2026 Bilinmeyen ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen gelecek, ister istemez korku ve endi\u015fe yarat\u0131yor. Di\u011fer yandan yeni bilimsel ve teknolojik geli\u015fmeler yeni toplumu yaratmak i\u00e7in de f\u0131rsatlar ve imk\u00e2nlar i\u00e7eriyor. Bundan sonraki geli\u015fmeler g\u00fcc\u00fcn kimin elinde oldu\u011funa ve ne ama\u00e7la kulland\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kacak.<\/p>\n\n\n\n
KAYNAKLAR:<\/strong>
<\/p>\n\n\n\n
Dr.Mehmet Birekul, 2020
<\/p>\n ","protected":false},"excerpt":{"rendered":"