{"id":3612,"date":"2019-03-25T21:54:48","date_gmt":"2019-03-25T18:54:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.mbirekul.com\/?p=3612"},"modified":"2019-03-25T21:54:48","modified_gmt":"2019-03-25T18:54:48","slug":"okul-yoneticilerinin-etkileme-becerileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mbirekul.com\/?p=3612","title":{"rendered":"Okul Y\u00f6neticilerinin Etkileme Becerileri"},"content":{"rendered":"<p><strong>OKUL Y\u00d6NET\u0130C\u0130LER\u0130N\u0130N ETK\u0130LEME BECER\u0130LER\u0130<\/strong><\/p>\n<p>Dr. Mehmet B\u0130REKUL<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a><\/p>\n<p><strong>Giri\u015f<\/strong><\/p>\n<p>Ki\u015fileraras\u0131 etkileme s\u00fcreci, bir ki\u015finin duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini de\u011fi\u015ftirmek ve ileti\u015fimi g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in kullan\u0131lan etkileme taktiklerini ifade etmektedir (Newton ve Burgoon, 1990). Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda y\u00f6netici, kararlar\u0131 hayata ge\u00e7irmek i\u00e7in di\u011ferlerini etkilemek zorundad\u0131r. Bir ki\u015finin (akt\u00f6r) di\u011fer ki\u015fileri (hedef) etkileme giri\u015fiminin ba\u015far\u0131s\u0131, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde akt\u00f6r taraf\u0131ndan kullan\u0131lan etkileme taktiklerine ba\u011fl\u0131d\u0131r (Yukl, Seifert ve Chavez, 2008). Bu nedenle \u00f6rg\u00fctlerde y\u00f6neticilerin etkileme s\u00fcrecini nas\u0131l y\u00f6netecekleri konusunda bilin\u00e7 sahibi olmalar\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>Okullarda eylemleri ba\u015flat\u0131p, s\u00fcrd\u00fcrmek ve devam ettirmek birinci derecede okul m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn sorumlulu\u011fundad\u0131r. Okul m\u00fcd\u00fcrleri; \u00f6\u011fretmenleri g\u00fcd\u00fclemede, \u00f6rg\u00fctsel ama\u00e7lar etraf\u0131nda birle\u015ftirmede, kendilerini okula adamalar\u0131n\u0131 sa\u011flamada ve en \u00f6nemlisi de e\u011fitim-\u00f6\u011fretim s\u00fcrecini geli\u015ftirmede etkilerini kullanmak zorundad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda bunlar\u0131 sa\u011flarken de, \u00f6\u011fretmenler \u00fczerinde de\u011fi\u015fik etkileme yollar\u0131na ili\u015fkin davran\u0131\u015flar\u0131 g\u00f6stermek durumundad\u0131rlar. Bu y\u00fczden okul m\u00fcd\u00fcrleri; etkilemenin \u00f6nemi, etkileme yollar\u0131 ve bu yollara ili\u015fkin davran\u0131\u015flar\u0131 bilmeli ve okullar\u0131nda da uygulamal\u0131d\u0131rlar. Bunun i\u00e7in de bu alanda yeterli\u011fe sahip olmalar\u0131 gerekir (Ak\u00e7ay, 2003).<\/p>\n<p>Okul m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn hangi davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 etkiledi\u011fi, dolay\u0131s\u0131yla ideal bir \u00f6\u011fretim liderli\u011finin hangi boyut ve davran\u0131\u015flardan olu\u015ftu\u011fu konusunda bir uzla\u015fma sa\u011flanamam\u0131\u015ft\u0131r. Bu ama\u00e7la konu ile ilgili farkl\u0131 y\u00f6ntemlerle ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lmaktad\u0131r (\u015ei\u015fman, 2016). E\u011fitim sisteminin verimlili\u011fi okul y\u00f6netiminin ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Okul y\u00f6netiminin ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmesi ise b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde okul y\u00f6neticisinin, y\u00f6netim ve liderlik yeterliklerine sahip olmas\u0131 ve bunlar\u0131 uygulay\u0131p \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 etkileyebilmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Okulun y\u00f6netim yap\u0131s\u0131, y\u00f6neticilerin e\u011fitim y\u00f6netimi alan\u0131nda yeti\u015fmi\u015f olup olmamas\u0131, y\u00f6netsel anlay\u0131\u015f ve i\u015fleyi\u015fi, s\u0131n\u0131f\u0131 etkiler. Okul y\u00f6neticileri, okulda etki ve g\u00fcc\u00fc kullanmakla birlikte okul sisteminin \u00f6nceliklerini ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc etkileyebilmektedirler. Bu ara\u015ft\u0131rmada okul y\u00f6neticilerinin etkileme becerilerinin incelenmesini ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<ol>\n<li><strong> Etkileme<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>\u0130nsano\u011flu hayata g\u00f6zlerini a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnden itibaren \u00e7evresinde bulunan ki\u015fileri etkileme gayreti i\u00e7indedir. Yeni do\u011fmu\u015f bebek a\u011flayarak \u00e7evresinde bulunan anne ve babas\u0131n\u0131 etkilemekte ve ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 anne ve babas\u0131na kar\u015f\u0131latmaktad\u0131r. Zaman ilerledik\u00e7e b\u00fcy\u00fcyen \u00e7ocu\u011fun, g\u00fclmesi ve konu\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ile \u00e7evresinde kendisini izleyenleri etki alt\u0131na almay\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015ftir. \u0130nsanlar yap\u0131lar\u0131na g\u00f6re baz\u0131s\u0131 konu\u015farak, baz\u0131s\u0131 susarak, baz\u0131s\u0131 tart\u0131\u015fma yaratarak dikkatleri \u00fczerine \u00e7ekip kar\u015f\u0131 tarafta bulunanlar\u0131 etkilemek i\u00e7in \u00e7abalamaktad\u0131rlar. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n sonunda ama\u00e7 hep ayn\u0131d\u0131r. Yani kar\u015f\u0131 tarafta bulunan ki\u015fileri etkileyip ilgiyi \u00fczerinde toplamakt\u0131r. \u0130nsanlar b\u00fcy\u00fcy\u00fcp yeti\u015fkin bir birey olduklar\u0131nda da de\u011fi\u015fen \u00e7ok fazla bir \u015fey yoktur. Yine etkin, yine etkili olmak istemektedirler. Ancak bu durumda y\u00f6ntemlerin de\u011fi\u015fmesi gerekmektedir. Anne ve baba olarak evlatlara kar\u015f\u0131 etkili olma, evliliklerde e\u015flere kar\u015f\u0131 etkili olma, i\u015fyerlerinde y\u00f6netici ise \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na kar\u015f\u0131 etkili olma, \u00e7al\u0131\u015fan ise i\u015fine ve y\u00f6neticilerine kar\u015f\u0131 etkili olma durumundad\u0131rlar. Bu ba\u011flamda etki hedeflere ula\u015farak ba\u015far\u0131l\u0131 olmak i\u00e7in \u00f6\u011frenmemiz gereken \u00f6nemli beceriler olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r (Kaya, 2007).<\/p>\n<p>S\u00f6zl\u00fck anlam\u0131 olarak etki, \u201cbir kimse veya nesnenin ba\u015fka bir ki\u015fi veya ba\u015fka bir \u015fey \u00fczerindeki g\u00fcc\u00fc, bir ba\u015fka deyi\u015fle tesiri\u201d anlam\u0131na gelmektedir (TDK, 2019). A\u00e7\u0131kal\u0131n (1993) ise etkiyi, \u201cba\u015fka bir insan\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n farkl\u0131la\u015fmas\u0131na yol a\u00e7an herhangi bir eylem\u201d olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fma hayat\u0131nda etki ise, ikna etme, i\u015f g\u00f6rmeye isteklendirme, i\u015fg\u00f6reni harekete ge\u00e7irme, ona y\u00f6n verme ve y\u00f6nlendirme gibi kavramlarla ifade edilebilmektedir (Sar\u0131ta\u015f, 1991).<\/p>\n<p>\u00d6rg\u00fct i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fanlar aras\u0131 etkile\u015fimin ba\u015flamas\u0131 ve devam ettirilmesi ile birlikte etki s\u00fcrecinin varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilebilir. Buda ancak \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n inan\u00e7, tutum ve de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek \u00fczere yap\u0131lan bir te\u015febb\u00fcs olmas\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fanlarda g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr olumlu y\u00f6nde bir de\u011fi\u015fim olmas\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015fmektedir. E\u011fitim \u00f6rg\u00fctleri birbirinden farkl\u0131 istek, beklenti ve ihtiya\u00e7lar\u0131 olan ki\u015filerin bir arada bulundu\u011fu kurumlard\u0131r. Bu kurumlar\u0131n hedefleri do\u011frulusunda \u00f6rg\u00fct\u00fcn ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in e\u011fitim y\u00f6neticileri, etkiyi kullanmak zorundad\u0131rlar (Kondak\u00e7\u0131 ve Zayim, 2013). Etki s\u00fcrecinde e\u011fitim y\u00f6neticisini ba\u015far\u0131 ya da ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcren fakt\u00f6rlerden biri i\u015fg\u00f6renleri \u00f6rg\u00fct\u00fcn ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye y\u00f6nelten eylem ve davran\u0131\u015flar\u0131n i\u00e7erdi\u011fi etkileyebilirlik seviyesidir. Asl\u0131nda y\u00f6netim s\u00fcrecinde g\u00f6sterilen her t\u00fcrl\u00fc eylemin bir etkileme davran\u0131\u015f\u0131 oldu\u011fu, ba\u015far\u0131l\u0131 y\u00f6neticinin etkileme yeterlili\u011fiyle yak\u0131ndan ilgili oldu\u011fu ve y\u00f6netimin esas\u0131nda etkilemeye dayand\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir (Sar\u0131ta\u015f, 1991).<\/p>\n<p>Etkileme y\u00f6neticinin i\u015fg\u00f6renlerinin yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalara y\u00f6n verme, i\u015fg\u00f6renleri \u00e7al\u0131\u015fmaya sevk etme ve y\u00f6neticinin i\u015fg\u00f6renler \u00fczerinde g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullan\u0131rken faydaland\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u00e7 olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r (Ko\u00e7el, 2005). A\u00e7\u0131kal\u0131n (1993) ise etkilemeyi bireyler aras\u0131 ili\u015fkilerde ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir ileti\u015fim hareketi olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. Etkileme kavram\u0131, \u00f6rg\u00fct d\u00fczeni i\u00e7erisinde farkl\u0131 derecelerde ve bu derecelerin gerektirdi\u011fi ortamlarda farkl\u0131 bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kabilmektedir. \u00d6rne\u011fin \u00f6rg\u00fct i\u00e7erisindeki \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticilerin \u00f6rg\u00fctle alakal\u0131 yapacaklar\u0131 yenilik ve de\u011fi\u015fikliklerle i\u015fg\u00f6renlerini alt d\u00fczey y\u00f6neticilere g\u00f6re daha fazla etkileme \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisine girmektedirler. Alt kademedeki y\u00f6neticiler, \u00f6rg\u00fct sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in geli\u015ftirdikleri \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerilerinin kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in i\u015fg\u00f6renlerini etkilemeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Y\u00f6neticilerin \u00f6rg\u00fct i\u00e7inde i\u015fg\u00f6renlerine kar\u015f\u0131 etkin performans g\u00f6stermeleri, \u00f6rg\u00fct\u00fcn ama\u00e7 ve hedeflerine ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in ald\u0131klar\u0131 kararlar\u0131n \u00f6rg\u00fct \u00fcyelerince kabul edilmesi, desteklenmesi ve uygulamaya koyulmas\u0131 etkileme i\u00e7in son derece \u00f6nem arz etmektedir (Yukl, Chavez, &amp; Seifert, 2008).<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><strong> Okul Y\u00f6neticisinin Etkilili\u011fi<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>E\u011fitim y\u00f6netimi; e\u011fitim \u00f6rg\u00fctlerini saptanan ama\u00e7lara ula\u015ft\u0131rmak \u00fczere insan ve madde kaynaklar\u0131n\u0131 sa\u011flayarak ve etkili bi\u00e7imde kullanarak, belirlenen politikalar\u0131 ve al\u0131nan kararlar\u0131 uygulamakt\u0131r. Okul y\u00f6netimi ise, e\u011fitim y\u00f6netiminin bir alt uygulama alan\u0131d\u0131r. E\u011fitim y\u00f6netimi sistemle ilgilenirken, okul y\u00f6netimi okul d\u00fczeyinde yo\u011funla\u015fan sorunlarla ilgilenir. Yani e\u011fitim y\u00f6netimi, e\u011fitime makro d\u00fczeyde; okul y\u00f6netimi, mikro d\u00fczeyde bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ile yakla\u015f\u0131r (Erdo\u011fan, 2000). Etkili okulu olu\u015fturma ve s\u00fcrd\u00fcrmede, y\u00f6neticinin bir e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim lideri olarak \u00f6nemli bir yerinin oldu\u011fu, bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n \u00fczerinde birle\u015fti\u011fi bir konudur. Okul y\u00f6neticilerinin ba\u015fl\u0131ca y\u00f6netim alanlar\u0131, e\u011fitim-\u00f6\u011fretim s\u00fcrecinin y\u00f6netimi, insan kayna\u011f\u0131n\u0131n y\u00f6netimi, fiziki kaynaklar\u0131n y\u00f6netimi, d\u0131\u015f \u00e7evrenin y\u00f6netimi, okul k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ve de\u011fi\u015fmenin y\u00f6netimi olmak \u00fczere be\u015f boyutta toplanabilir.<\/p>\n<p>E\u011fer okullar, kendilerinden beklenen ama\u00e7, misyon ve i\u015flevleri m\u00fckemmel bir \u015fekilde yerine getiriyorsa; \u00f6\u011frenciler, \u00f6\u011fretmenler, y\u00f6neticiler, okul y\u00f6netim kurulu \u00fcyeleri, di\u011fer okul \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131, aileler, toplum, yerel ve ulusal d\u00fczeyde politikac\u0131lar, k\u0131saca okulla ilgili herkes, okulun i\u015fleyi\u015finden \u00fcst d\u00fczeyde doyum sa\u011fl\u0131yorsa, bu durumda etkili ya da etkisiz bir okuldan s\u00f6z etmek pek anlaml\u0131 olmayacakt\u0131r. Ancak baz\u0131 okullar, kendilerinden beklenen s\u00f6z konusu i\u015flevleri \u00fcst d\u00fczeyde ger\u00e7ekle\u015ftirirken ve okulla ili\u015fkili kesimler ve payda\u015flar, s\u00f6z konusu okullar\u0131n e\u011fitiminden doyum sa\u011flarken di\u011fer okullar bunu sa\u011flayamazsa, bu durumda iki okul k\u00fcmesi aras\u0131ndaki baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar\u0131n belirlenmesi gerekli olabilir. \u0130\u015fte etkili okul ak\u0131m\u0131, ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir bak\u0131ma ba\u015far\u0131l\u0131 ve ba\u015far\u0131s\u0131z olarak nitelendirilen okullar aras\u0131ndaki s\u00f6z konusu farkl\u0131l\u0131klar\u0131 belirlemeye d\u00f6n\u00fck olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r (\u015ei\u015fman, 2016). \u00d6\u011fretimsel liderlik. tamamen e\u011fitimsel liderli\u011fe uygun olarak geli\u015ftirilen bir liderlik bi\u00e7imidir. Etkili okul \u00fczerinde rol oynayan \u00f6nemli unsurlardan birinin g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6\u011fretimsel liderlik oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir (\u00c7elik, 2000). Bayrak (2001)\u2019a g\u00f6re \u00f6\u011fretimsel liderli\u011fin temel hareket noktas\u0131, \u00f6\u011fretimin geli\u015ftirilmesidir. \u00d6\u011fretimsel liderli\u011fin amac\u0131 s\u0131n\u0131fta ve dolay\u0131s\u0131yla okulda daha g\u00fc\u00e7l\u00fc de\u011ferleri \u00f6ne \u00e7\u0131kartan bir vizyonun geli\u015ftirilmesidir. Bu anlamda \u00f6\u011fretimsel lider rol\u00fcndeki okul y\u00f6neticisi, e\u011fitim programlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, uygun \u00f6\u011fretim teknolojileri ve y\u00f6ntemlerinin se\u00e7imi, \u00e7ocuk ve ergenlik psikolojisi gibi \u00f6\u011fretimi do\u011frudan etkileyen konularda derin bilgi ve beceriye sahip olan ki\u015fidir.<\/p>\n<p>Etkileme, y\u00f6netim olay\u0131nda ve \u00f6zellikle e\u011fitim y\u00f6netiminde \u00e7ok \u00f6nemli bir yer tutar. \u00d6rg\u00fctte bulunanlar\u0131 etkileme kolay bir i\u015f de\u011fildir. Etkilenmesi gereken ki\u015filerin, kendilerini alanlar\u0131n\u0131n uzman\u0131 olarak alg\u0131lad\u0131klar\u0131 durumlarda, etkileme, daha da zorla\u015fmaktad\u0131r. \u0130\u015fg\u00f6renlerin tutumlar\u0131n\u0131, de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131, inan\u00e7lar\u0131n\u0131 ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye y\u00f6nelik bir giri\u015fim sonunda, istendik y\u00f6nde ger\u00e7ekten bir de\u011fi\u015fme olu\u015fturulmu\u015fsa, bir etkilemeden s\u00f6z edilebilir. \u00d6rne\u011fin bir okulda belli \u00e7evrelerden gelen \u00f6\u011frencilerin ba\u015far\u0131l\u0131 olabileceklerine inanmayan bir \u00f6\u011fretmenin, bu inanc\u0131n\u0131 de\u011fi\u015fmesini sa\u011flama, bir etkilemedir. Bunu ba\u015faran y\u00f6neticinin, lider olarak nitelendirilmesi gerekir. Burada bilinmesi gereken bir nokta, s\u00f6z konusu davran\u0131\u015f de\u011fi\u015fikliklerinin, \u00f6rg\u00fct\u00fcn ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmesine katk\u0131da bulunucu nitelikte olmas\u0131d\u0131r (Ayd\u0131n, 1994).<\/p>\n<p>Etkili okullarda y\u00f6neticilerle ilgili baz\u0131 belirlemeler \u015f\u00f6yle s\u0131ralanabilir (\u015ei\u015fman, 2016):<\/p>\n<p>-Okulun vizyon ve ama\u00e7lar\u0131n\u0131n payla\u015f\u0131lmas\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck eder,<\/p>\n<p>-\u00d6\u011fretmen ve \u00f6\u011frenciler hakk\u0131nda y\u00fcksek beklentilere sahiptir,<\/p>\n<p>-E\u011fitim-\u00f6\u011fretimle ilgili konularda okul toplumunun \u00fcyelerine liderlik yapar,<\/p>\n<p>-E\u011fitim-\u00f6\u011fretim s\u00fcrecini de\u011ferlendirir,<\/p>\n<p>-Okul program\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesine ve geli\u015ftirilmesine \u00f6nc\u00fcl\u00fck eder,<\/p>\n<p>-\u00d6\u011fretmen ve \u00f6\u011frencilerden ba\u015far\u0131l\u0131 olmalar\u0131n\u0131 bekler,<\/p>\n<p>-Okulda her t\u00fcrl\u00fc ba\u015far\u0131n\u0131n \u00f6d\u00fcllendirilmesini sa\u011flar,<\/p>\n<p>-Okulun her yerinde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve s\u0131n\u0131flar\u0131 ziyaret eder,<\/p>\n<p>-Okulda iyi bir \u00e7al\u0131\u015fma ve \u00f6\u011frenme ortam\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck eder,<\/p>\n<p>-Okuldaki zaman\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funu e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim i\u015flerine ay\u0131r\u0131r,<\/p>\n<p>-Okulda zaman\u0131n etkili bir bi\u00e7imde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar,<\/p>\n<p>-\u00d6\u011fretmenlerin meslek\u00ee y\u00f6nden geli\u015ftirilmesine d\u00f6n\u00fck etkinlikler d\u00fczenler,<\/p>\n<p>-\u00c7evrenin ve velilerin okula destek ve kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flar,<\/p>\n<p>-Okulda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir okul k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve olumlu bir iklim olu\u015fmas\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck eder.<\/p>\n<p>-Okulda iyi bir davran\u0131\u015f ve rol modeldir.<\/p>\n<p>Etkili okullarda y\u00f6netici nitelikleriyle ilgili oldu\u011fu kadar \u00f6\u011fretmen yeterlilik ve nitelikleriyle ilgili de baz\u0131 \u00f6zellikler s\u0131ralan\u0131r. Okuldaki e\u011fitim-\u00f6\u011fretim faaliyetleri b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6\u011fretmenlerin rehberli\u011finde s\u0131n\u0131f ortam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fir. S\u0131n\u0131f i\u00e7indeki \u00f6\u011frenmelerin kalitesi, s\u0131n\u0131f\u0131n organizasyonu, \u00f6\u011frenme ama\u00e7lar\u0131n\u0131n belirlenmesi, i\u00e7eri\u011fin d\u00fczenlenmesi, \u00f6\u011fretme-\u00f6\u011frenme s\u00fcrecinin y\u00f6netimi, \u00f6\u011frencilerin \u00f6\u011frenmelerinin de\u011ferlendirilmesi, geri bildirim ve d\u00fczeltme gibi s\u00fcre\u00e7leri kapsar. Etkili okulda \u00f6\u011fretmen nitelik ve davran\u0131\u015flar\u0131yla ilgili olarak \u00f6zetle \u015funlar s\u0131ralanabilir (\u015ei\u015fman, 2016). Karar alma s\u00fcrecine \u00f6\u011frencilerin kat\u0131lmalar\u0131 \u00f6zellikle devams\u0131zl\u0131k sorunu olan okullarda \u00f6\u011frencilerin okula aidiyet duygular\u0131n\u0131 da g\u00fc\u00e7lendirece\u011finden, bu sorunun azalmas\u0131na da katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f olacakt\u0131r (MEB, 2008).<\/p>\n<p>Okul y\u00f6neticisi bir taraftan \u00f6\u011fretimsel liderlik davran\u0131\u015f\u0131 g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, di\u011fer taraftan okulu tehdit eden risk fakt\u00f6rleriyle de m\u00fccadele etmek zorundad\u0131r. G\u00fcvenilirli\u011fini kaybeden ve daha fazla risk alt\u0131nda bulunan okullar, \u00f6rg\u00fctsel sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybederler. Veliler \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 okula teslim ederken sadece e\u011fitim kalitesine de\u011fil, okulun g\u00fcvenli ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir okul k\u00fclt\u00fcr\u00fcne sahip olup olmad\u0131\u011f\u0131na da bakmaktad\u0131rlar (\u00c7elik, 2006). Okul y\u00f6neticisinin as\u0131l i\u015fi \u00f6\u011frencinin \u00f6\u011frenmesine uygun bir ortam\u0131n olu\u015fturulmas\u0131d\u0131r. Bunun i\u00e7in okul y\u00f6neticisi bir \u00f6\u011fretim lideri olarak hizmeti sunmak durumundad\u0131r. \u00d6\u011fretmenleri s\u0131n\u0131flar\u0131nda ziyaret etme, okul koridor ve s\u0131n\u0131flar\u0131nda dola\u015fma, okulda do\u011fru zaman ve yerde g\u00f6r\u00fcnme, okulun genel gidi\u015fat\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme y\u00f6neticinin temel i\u015fleri aras\u0131ndad\u0131r. Y\u00f6netici art\u0131k ofisinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fmal\u0131d\u0131r. Etkili okulda okul y\u00f6neticisi \u00e7e\u015fitli uzmanlar aras\u0131nda bir kataliz\u00f6r, bir koordinat\u00f6r olma durumundad\u0131r. Okul y\u00f6neticisinin \u00f6\u011fretim lideri olarak g\u00f6rev yapmas\u0131 onun koordinat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn benimsenmesini kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r (Balc\u0131, 2007). Etkili okul m\u00fcd\u00fcrlerinin \u00f6zellikleri \u015f\u00f6yle s\u0131ralanmaktad\u0131r: Okulun akademik ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 belirlemek, \u00f6\u011frenci ve \u00f6\u011fretmenlerde y\u00fcksek beklentiler olu\u015fturmak, \u00f6\u011fretimsel liderlik, \u00e7al\u0131\u015fanlarla i\u015fbirlik\u00e7i ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 y\u00f6netim, kaynaklar\u0131 ve zaman\u0131 etkili ve verimli kullanmak, okulda d\u00fczeni sa\u011flamak ve sonu\u00e7lar\u0131 iyi de\u011ferlendirmektir.<\/p>\n<p>Okul y\u00f6neticilerinin etkileme becerisine g\u00fc\u00e7 kazand\u0131ran kaynaklar \u015f\u00f6yle s\u0131ralanmaktad\u0131r (Erdo\u011fan, 2000);<\/p>\n<p>&#8211;<strong>Teknik G\u00fc\u00e7:<\/strong> Planlama, liderlik teorileri, \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131lar, zaman planlamas\u0131 gibi konularda sahip olunan bilgi ve becerilerin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7t\u00fcr,<\/p>\n<p>&#8211;<strong>\u0130nsan \u0130li\u015fkileri G\u00fcc\u00fc:<\/strong> Okulda \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan ve \u00e7evrede bulunan ki\u015filerle kurulan sa\u011fl\u0131kl\u0131 ili\u015fkilerin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7t\u00fcr,<\/p>\n<p>&#8211;<strong>E\u011fitimcilik G\u00fcc\u00fc:<\/strong> E\u011fitim, \u00f6\u011fretim ve okulun i\u015fleyi\u015fi ile ilgili konularda sahip olunan bilgi ve becerilerin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7t\u00fcr,<\/p>\n<p>&#8211;<strong>Sembolik G\u00fc\u00e7<\/strong>: Okuldaki i\u015fleyi\u015flerin ne anlama geldi\u011fini a\u00e7\u0131klayan, de\u011fer sistemlerinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7t\u00fcr,<\/p>\n<p>&#8211;<strong>K\u00fclt\u00fcrel G\u00fc\u00e7<\/strong>: Okulda belirli s\u00fcre\u00e7lerden ge\u00e7erek oturmu\u015f olan de\u011ferler ve ilkelerden olu\u015fan informal yap\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><strong> Okul Y\u00f6netiminde Etkileme<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Farkl\u0131 gruplar\u0131n, istek beklenti ve bask\u0131 gibi dinamiklerinden olu\u015fan \u00f6rg\u00fctler okullard\u0131r. Okullardaki t\u00fcm payda\u015flar (y\u00f6netici, \u00f6\u011fretmen, \u00f6\u011frenci ve veli) birbirleri ile etkile\u015fim halindedirler (A\u00e7\u0131kal\u0131n, 1993). Okullarda y\u00f6netimin i\u015fleyi\u015fine y\u00f6n veren ki\u015filer okul y\u00f6neticileridir. Okul y\u00f6neticilerinin g\u00f6revi \u00f6rg\u00fct\u00fc ilgilendiren t\u00fcm payda\u015flar\u0131 etkin bir \u015fekilde harekete ge\u00e7irerek okulu ama\u00e7 ve hedeflerine g\u00f6t\u00fcrmektir (Taymaz, 1995).<\/p>\n<p>Okul \u00f6rg\u00fctlerinde e\u011fitim \u00f6\u011fretim s\u00fcreci etkile\u015fime dayanmaktad\u0131r (Ba\u015faran, 2008). Okul y\u00f6neticilerinin de bu etkile\u015fim kabiliyetine ula\u015fabilmeleri, teknik ve mesleki yeteneklerini, i\u015f g\u00f6renlerinin g\u00f6revlerini yapmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak \u015fekilde hareket etmeleriyle ger\u00e7ekle\u015fecektir. Okul y\u00f6neticilerinin geni\u015f kapsaml\u0131 bir etkileme g\u00fcc\u00fcne sahip olmas\u0131 halinde okulun etkinli\u011fini de art\u0131racakt\u0131r (Sar\u0131ta\u015f, 1991). Okullarda etkile\u015fimin y\u00fcksek d\u00fczeyde olmas\u0131 i\u00e7in y\u00f6neticilerin sahip olmas\u0131 gereken baz\u0131 \u00f6zellikler vard\u0131r. Bunlar; \u00f6\u011fretmenlerin g\u00f6revlerine ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rma, di\u011fer personelin kendilerinden beklentilerini kar\u015f\u0131lama ve okulun ba\u015far\u0131 ile devam edebilmesi i\u00e7in g\u00f6revlerini etkin bir \u015fekilde yerine getirebilmedir (Ko\u015far, 2016).<\/p>\n<p>Okul y\u00f6neticileri, \u00f6\u011fretmenlerini ve di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 etkilemek i\u00e7in baz\u0131 taktikleri kullanmaktad\u0131rlar. Ancak bu taktikleri belirlerken duruma uygun taktikleri se\u00e7mek durumundad\u0131rlar. Okul y\u00f6neticileri i\u015f g\u00f6renlerini etkilerken genellikle yumu\u015fak taktikleri kullanmaktad\u0131rlar. Rasyonel ikna, dan\u0131\u015fma, takdir etme, kendini benimsetme bu taktiklerden baz\u0131lar\u0131d\u0131r (Da\u011fl\u0131, 2015).<\/p>\n<p>Okul y\u00f6neticisinin \u00f6\u011fretmenleri etkileme de bask\u0131 takti\u011fini kullanmas\u0131 etkilemeyi olumsuz sonu\u00e7land\u0131racakt\u0131r. S\u00fcrekli yasal dayanak sunma ya da bask\u0131 gibi sert taktiklerin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 okul ortamlar\u0131nda \u00f6\u011fretmen ve y\u00f6neticiler aras\u0131ndaki g\u00fcven d\u00fczeyi azalmakta, okulun akademik ba\u015far\u0131s\u0131 d\u00fc\u015fmekte ve davran\u0131\u015f de\u011fi\u015fikli\u011finin olmas\u0131nda diren\u00e7 g\u00f6sterilmektedir (Ko\u015far, 2013). Bundan dolay\u0131 e\u011fitim kurumlar\u0131ndaki y\u00f6neticiler etkileme taktiklerini \u00f6zenle se\u00e7mek zorundad\u0131rlar. Okullar\u0131ndaki etkilili\u011fi art\u0131rmak, de\u011fi\u015fim yaratmak ve bir projeyi uygulayabilmek gibi hedefleri olan okul y\u00f6neticilerinin \u00f6\u011fretmenleri etkileme \u00e7abalar\u0131 \u00e7ok daha fazla bir \u00f6nem arz etmektedir. Bu y\u00fczden yumu\u015fak ikna taktiklerini kullanarak \u00f6\u011fretmenlerin g\u00fcvenini kazanm\u0131\u015f bir okul y\u00f6neticisi, mant\u0131ksal dok\u00fcmanlar kullanarak bir projenin \u00f6neminden bahsetti\u011finde \u00f6\u011fretmenleri bir projede g\u00f6rev almaya ikna edebilmektedir. Bununla birlikte \u00f6\u011fretmenlerin okullar\u0131na olan duygusal ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 da artmaktad\u0131r. Okul Y\u00f6neticilerinin \u00f6\u011fretmenlerle i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde olmas\u0131, beraber hareket etmesi, \u00f6\u011fretmenlerin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131, de\u011ferlerini ve inan\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6nemsemesi \u00f6\u011fretmenlerin ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 art\u0131rarak \u00f6rg\u00fcte yararl\u0131 olma hissi verebilmektedir. Bunun i\u00e7in okul y\u00f6neticilerinin, okulda \u00f6\u011fretmen davran\u0131\u015flar\u0131 konusunda gerekli analizleri yapmal\u0131 ve bu yolda gereken ad\u0131mlar\u0131 atmas\u0131 gerekmektedir (Da\u011fl\u0131, 2015).<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li><strong> Okul Y\u00f6neticisinin Etkilemede Kullanaca\u011f\u0131 G\u00fc\u00e7 Kaynaklar\u0131<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Okulu m\u00fcd\u00fcr y\u00f6netir. Bu s\u00fcre\u00e7te m\u00fcd\u00fcr yard\u0131mc\u0131 olarak g\u00fcc\u00fc kullan\u0131r. G\u00fc\u00e7 birisine kendi istediklerini yapt\u0131rabilmektir. G\u00fc\u00e7 y\u00f6neticilerin kulland\u0131\u011f\u0131 bir ara\u00e7t\u0131r. Y\u00f6neticiler g\u00fc\u00e7lerini \u00e7e\u015fitli kaynaklardan sa\u011flar. G\u00fc\u00e7 farkl\u0131 \u00e7e\u015fitlere ayr\u0131l\u0131r; zorlay\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7, uzmanl\u0131k g\u00fcc\u00fc, me\u015fru g\u00fc\u00e7, yasal g\u00fc\u00e7 ve referans g\u00fcc\u00fc. (\u015ei\u015fman, 2016). Okul M\u00fcd\u00fcr\u00fc, okula \u00e7e\u015fitli yollardan kaynak sa\u011flayan, halk ile kucakla\u015fabilen, insani yeteneklerini \u00fcst d\u00fczeyde kullanabilen, \u00f6\u011frenime a\u00e7\u0131k ve iyi bir lider olmal\u0131d\u0131r. (Y\u0131ld\u0131r\u0131m, 2010). Sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 genel bir \u00f6zellik olarak nitelendirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00c7e\u015fitli ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re, konu\u015fmac\u0131n\u0131n sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ile dinleyicilerin fikir de\u011fi\u015fimleri birbiriyle ili\u015fkilendirilebilir. Sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksek bireylerin etki g\u00fcc\u00fc normal bireylere g\u00f6re daha fazlad\u0131r (Y\u00fcksel, 2012).<\/p>\n<p><strong>4.1. Zorlay\u0131c\u0131 G\u00fc\u00e7<\/strong><\/p>\n<p>Zorlay\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7, \u00f6d\u00fcllendirme i\u015fleminin tam tersidir yani \u00f6d\u00fcllendirmeden daha \u00e7ok cezaland\u0131rma, bask\u0131 kurma ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 korkutarak istedi\u011fini yapt\u0131rmad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, disiplin su\u00e7u verme, tehdit etme d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Y\u00f6neticinin bu g\u00fcc\u00fc kullanmas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmanla\u015fmas\u0131na yol a\u00e7abilir (\u015ei\u015fman, 2010). Korkunun baz\u0131 durumlarda zorlay\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7 olarak kullan\u0131labilir fakat sevgi g\u00fcc\u00fcn\u00fcn korku g\u00fcc\u00fcne g\u00f6re etkili oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamak gerekir. Asl\u0131nda korku insanlar\u0131n tepkilerinin davran\u0131\u015fa y\u00f6neltilmesidir. Bunun yan\u0131nda uygun yakla\u015f\u0131mlarda benzer etkiler yaratmaktad\u0131r. Korku g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ikna i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131yla insanlar, \u00e7okluk \u00f6nleyicilerini hayata ge\u00e7irebilmektedir (Y\u00fcksel, 2012).<\/p>\n<p><strong>4.2. Me\u015fru G\u00fc\u00e7<\/strong><\/p>\n<p>Me\u015fru g\u00fc\u00e7, y\u00f6neticinin \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n de\u011fer ve inan\u00e7lar\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Bu g\u00fc\u00e7 var oldu\u011funda \u00e7al\u0131\u015fanlar y\u00f6neticinin kendilerini kabul etme hakk\u0131n\u0131n bulundu\u011funu kabul ederler. \u00d6rne\u011fin, fazla mesai yapma, ba\u015fka bit g\u00f6reve atanma gibi konularda y\u00f6neticilerine yard\u0131mc\u0131 olurlar (\u015ei\u015fman, 2016). Bireyin istememi\u015f oldu\u011fu se\u00e7eneklerin varl\u0131\u011f\u0131nda bu g\u00fc\u00e7 kullan\u0131labilmektedir. Ge\u00e7mi\u015f zamanlara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda insanlar\u0131n ikna yetene\u011fini a\u015f\u0131r\u0131 seviyelere \u00e7\u0131kartarak \u00e7ok b\u00fcy\u00fck toplumlar\u0131 etkiledi\u011fi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczden bile daha etkili y\u00f6ntemlerin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclebilmektedir (Y\u00fcksel, 2012)<\/p>\n<p><strong>4.3. Uzmanl\u0131k G\u00fcc\u00fc<\/strong><\/p>\n<p>\u0130knac\u0131, ikna konusunda uzmanla\u015fm\u0131\u015f, ileti\u015fimde etkili bir \u015fekilde ba\u015far\u0131l\u0131 ki\u015fidir. Ba\u015far\u0131l\u0131 bir iknac\u0131; ileti\u015fimi etkili kullanabilen ve al\u0131c\u0131lara g\u00fcven a\u015f\u0131layabilendir (Sand\u0131k\u00e7\u0131o\u011flu, 2012). Bu g\u00fc\u00e7, y\u00f6neticinin ki\u015fisel yetenekleri do\u011frultusunda yarg\u0131lama yetene\u011finden kaynaklan\u0131r. Uzmanl\u0131k g\u00fcc\u00fc, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n sahip olmad\u0131\u011f\u0131 fakat ihtiya\u00e7lar\u0131 olan yarg\u0131lama yoluyla y\u00f6neticinin \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 kabul etmesidir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcc\u00fcn oldu\u011fu kurumlarda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n, y\u00f6neticilerin kendilerinden daha deneyimli oldu\u011funa ve yarg\u0131lama g\u00fcc\u00fcne sahip oldu\u011funa kabul etmesidir (\u015ei\u015fman, 2010). Zekan\u0131n ikna g\u00fcc\u00fcn\u00fc artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Asl\u0131nda, zeki bireylerin ikna edilemeyece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Fakat zeki insanlar kayna\u011f\u0131 daha iyi odaklanacaklar\u0131 i\u00e7in ikna olma ihtimalleri artar. Bunlar\u0131n yan\u0131nda da ikna etmenin kabul etme direncine kar\u015f\u0131 gelmek zorunda oldu\u011fu ortadad\u0131r (Y\u00fcksel, 2012).<\/p>\n<p><strong>4.4. Referans G\u00fcc\u00fc<\/strong><\/p>\n<p>Referans g\u00fcc\u00fc, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n kendilerini y\u00f6neticilerle \u00f6zde\u015fle\u015ftirdi\u011fi, kendilerinin yerine koydu\u011fu bir g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Bu g\u00fc\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde, y\u00f6neticinin karizmatik lider duru\u015fu vard\u0131r (\u015ei\u015fman, 2016). Kayna\u011f\u0131n ileti\u015fim g\u00fcc\u00fc ve kayna\u011f\u0131n, kendini sevdirebilmesi ikna g\u00fcc\u00fcn\u00fc artt\u0131r\u0131r. Al\u0131c\u0131lar\u0131n kayna\u011f\u0131 g\u00fcvenilir ve sayg\u0131n g\u00f6rmesi ikna g\u00fcc\u00fcn\u00fc y\u00fcksek oranda artt\u0131ran etkenlerdendir (Sand\u0131k\u00e7\u0131o\u011flu, 2012).<\/p>\n<p><strong>4.5. Yasal G\u00fc\u00e7<\/strong><\/p>\n<p>Yasal g\u00fc\u00e7, kayna\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131l\u0131 metinlerden, yasalardan alan g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Y\u00f6neticinin bu g\u00fcc\u00fc makam g\u00fcc\u00fcnden gelmektedir. \u00c7al\u0131\u015fanlar y\u00f6neticiden gelen istekleri yapmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc olarak g\u00f6rebilir. Fakat bu kurallara uyma g\u00f6n\u00fcll\u00fc olamaya da bilir. Bazen ise y\u00f6neticiye kar\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n diren\u00e7 g\u00f6stermesi olabilir. Bu istekler, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n g\u00f6rev alanlar\u0131na y\u00f6nelik oldu\u011funda \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n arzuyla kar\u015f\u0131lay\u0131p kar\u015f\u0131lamamas\u0131 beklenmez (\u015ei\u015fman, 2016). \u0130knac\u0131lar\u0131n al\u0131c\u0131lar\u0131n ya\u015fam tarzlar\u0131, k\u00fclt\u00fcrleri, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri hakk\u0131nda bilgi birikimine sahip olmal\u0131d\u0131r. Bunun yan\u0131nda da kendi deneyimleri ve bilgi birikiminin y\u00fcksek olmas\u0131 gerekmektedir (Sand\u0131k\u00e7\u0131o\u011flu, 2012).<\/p>\n<p><strong>Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n<p>Etkileme takti\u011fi, bir insan\u0131n tutum ve davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 etkilemek i\u00e7in kas\u0131tl\u0131 kullan\u0131lan davran\u0131\u015f bi\u00e7imi olarak ifade edilmektedir. Bir y\u00f6neticinin etkilili\u011fi plan ve programlar \u00fczerinde de\u011fi\u015fiklik yaparak, plan ve \u00f6nerileri destekleyerek, yeni g\u00f6revlerin ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in kaynak sa\u011flayarak ve zaman\u0131nda bilgi sa\u011flayarak di\u011ferlerini etkileme yetene\u011finde yatmaktad\u0131r. \u00d6rg\u00fctte bulunanlar\u0131 etkileme, kolay de\u011fildir. Etkilenmesi gereken ki\u015filerin, kendilerini alanlar\u0131n uzmanlar\u0131 olarak alg\u0131lad\u0131klar\u0131 durumlarda etkileme i\u015fi daha da zorla\u015fmaktad\u0131r. \u0130\u015fg\u00f6renlerin tutumlar\u0131n\u0131, de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131, inan\u00e7lar\u0131n\u0131 ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye y\u00f6nelik bir giri\u015fim sonunda, istendik y\u00f6nde ger\u00e7ekten bir de\u011fi\u015fme olu\u015fturulmu\u015fsa bir etkilemeden s\u00f6z edilebilir.<\/p>\n<p>Okul m\u00fcd\u00fcrlerinin kulland\u0131klar\u0131 etkileme taktikleri ile ilgili yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda, genellikle okul m\u00fcd\u00fcrlerinin ak\u0131lc\u0131l\u0131k, kendini sevdirme, kar\u015f\u0131l\u0131k verme, arkada\u015fl\u0131k, sebep g\u00f6sterme, koalisyon ve pazarl\u0131k yapma, dan\u0131\u015fma gibi \u0131l\u0131ml\u0131 taktikleri kulland\u0131klar\u0131 tespit edilmi\u015ftir. Okulda \u00f6\u011fretmenlerin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 etkilemek, etkin bir de\u011fi\u015fim i\u00e7in gerekli olan g\u00fcven ortam\u0131n\u0131 olu\u015fturabilir. Fakat okulda etkileme taktiklerinin kullan\u0131m\u0131, g\u00fcven ortam\u0131n\u0131n yok olmas\u0131na da sebep olabilir. Bask\u0131 ve kurallara uygunluk gibi b\u00fcrokratik kontrol bi\u00e7imleriyle ilgili etki taktikleri, de\u011fi\u015fim i\u00e7in gerekli g\u00fcven iklimini olu\u015fturamayabilir. Rasyonel ikna ve dan\u0131\u015fmanl\u0131k, ortak de\u011ferler olu\u015fturma gibi taktikler g\u00fcven ikliminin olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u00d6rne\u011fin e\u011fitim \u00f6rg\u00fctlerinde okul y\u00f6neticisinin, bask\u0131 takti\u011fini kullanarak \u00f6\u011fretmenleri etkileme \u00e7abas\u0131 sonu\u00e7suz kalacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6\u011fretmenler, kurallar gere\u011fi okul m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn verdi\u011fi g\u00f6revi yapmak zorunda gibi olsalar da, \u00f6\u011fretmenlerin bask\u0131 takti\u011fi ile etkilenerek bir g\u00f6revi ba\u015farmalar\u0131 pek olas\u0131 de\u011fildir. Fakat okul y\u00f6neticisinin mant\u0131k yoluyla ikna, isti\u015farede bulunma, takdir etme gibi taktikleri kullanmas\u0131 \u00f6\u011fretmenlerin g\u00fcveninin kazan\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>\u00d6zetle e\u011fitim kurumlar\u0131nda y\u00f6neticiler taraf\u0131ndan kullan\u0131lan etkileme taktikleri, \u00f6zenle se\u00e7ilmek zorundad\u0131r. \u00d6zellikle okullarda de\u011fi\u015fim yaratmak, bir projeyi uygulayabilmek, okulunun etkilili\u011fini artt\u0131rmak gibi hedefleri olan okul y\u00f6neticilerinin \u00f6\u011fretmenleri etkilemesi ayr\u0131 bir \u00f6nem arz etmektedir. \u00d6\u011fretmenler, her ne kadar b\u00fcrokratik bir kurum olan okulda formal bir \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131nda bulunsalar da \u00f6\u011fretmenlik mesle\u011finin do\u011fas\u0131 ve s\u0131n\u0131f i\u00e7i uygulamalar \u00f6\u011fretmenlere belirli bir \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6zerklik sa\u011flamaktad\u0131r. Bu y\u00fczden okulda daha proaktif, ba\u015far\u0131l\u0131 ve okulun t\u00fcm \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6zeten \u00f6\u011fretmenleri etkilemek y\u00f6netim sanat\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. \u00d6rne\u011fin okul m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn ak\u0131l yoluyla ikna, isti\u015farede bulunma, i\u015fbirli\u011fi yapma ve te\u015fvik edici talepte bulunma taktiklerini kullanmas\u0131 \u00f6\u011fretmenlerin g\u00f6rev ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131rabilir. \u00d6\u011fretmenlerin g\u00fcvenini kazanm\u0131\u015f bir okul m\u00fcd\u00fcr\u00fc, mant\u0131ksal arg\u00fcmanlar ile bir projenin \u00f6nemini a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 zaman \u00f6\u011fretmenleri projede sorumluluk almaya ikna etmekle birlikte \u00f6\u011fretmenlerin duygusal ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 da artt\u0131rabilir. Benzer \u015fekilde okul ortam\u0131nda bir talepte bulunan okul m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6\u011fretmenlerle i\u015fbirli\u011fi yapmas\u0131, plan ve stratejileri beraber g\u00f6zden ge\u00e7irmesi, \u00f6\u011fretmenlerin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131, de\u011ferlerini ve inan\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6nemsemesi \u00f6\u011fretmenlerde heyecan ve yararl\u0131 olma hissi uyand\u0131rabilir. Bundan dolay\u0131 okul m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn, okulda insan davran\u0131\u015flar\u0131 konusunda sa\u011flam analizler yapmas\u0131 ve uygun ad\u0131mlar\u0131 atmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<p><strong>Kaynak\u00e7a<\/strong><\/p>\n<p>A\u00e7\u0131kal\u0131n, \u015e. \u015e. (1993). \u00d6\u011fretmenlerin Okul M\u00fcd\u00fcrlerini Etkileme G\u00fc\u00e7leri (Ankara \u00d6rne\u011fi). Hacettepe \u00dcniversitesi E\u011fitim Fak\u00fcltesi Dergisi, (9): 183-192<\/p>\n<p>Ak\u00e7ay, A. (2003). Okul M\u00fcd\u00fcrleri \u00d6\u011fretmenlerini Etkileyebiliyor Mu?. Milli E\u011fitim Dergisi, (157), K\u0131\u015f<\/p>\n<p>Ayd\u0131n, M. (1994). E\u011fitim Y\u00f6netimi. Ankara: Hatipo\u011flu Yay\u0131nevi<\/p>\n<p>Balc\u0131, A. (2007). Etkili Okul Geli\u015ftirme Kuram Uygulama ve Ara\u015ft\u0131rma. Ankara: Pegem Akademi<\/p>\n<p>Bayrak, C. (2001). Bir Sistem Olarak Okul, \u00d6. Demirel ve Z. Kaya (Ed.). \u00d6\u011fretmenlik Mesle\u011fine Giri\u015f, Ankara: Pegem A Yay\u0131nc\u0131l\u0131k<\/p>\n<p>\u00c7elik, V. (1999). E\u011fitimsel Liderlik. Ankara: Pegem Akademi<\/p>\n<p>\u00c7elik, V. (2006). T\u00fcrk E\u011fitim Sisteminde Yeni Paradigma Aray\u0131\u015flar\u0131, Bildiriler Kitab\u0131 Ankara: E\u011fitimciler Birli\u011fi Sendikas\u0131<\/p>\n<p>Da\u011fl\u0131, E. (2015). \u0130lk\u00f6\u011fretim Okullar\u0131nda M\u00fcd\u00fcrlerin Kulland\u0131klar\u0131 Etkileme Taktiklerinin \u00d6\u011fretmenlerin \u00d6rg\u00fctsel Vatanda\u015fl\u0131k Davran\u0131\u015flar\u0131 ve okul Fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 ile \u0130li\u015fkisi. Doktora Tezi. Gazi \u00dcniversitesi EBE. Ankara<\/p>\n<p>Erdo\u011fan, \u0130. (2000). Okul Y\u00f6netimi ve \u00d6\u011fretim Liderli\u011fi. \u0130stanbul: Sistem Yay\u0131nc\u0131l\u0131k<\/p>\n<p>Kaya, C. (2007). Etkili \u0130nsan Olman\u0131n \u0130ncelikleri. Ankara: Kariyer Kitabevi<\/p>\n<p>Ko\u00e7el, T. (2005). \u0130\u015fletme Y\u00f6neticili\u011fi. \u0130stanbul: Ar\u0131kan Yay\u0131nevi<\/p>\n<p>Kondak\u00e7\u0131, Y., &amp; Zayim, M. (2013). Y\u00f6netim S\u00fcre\u00e7leri. S. \u00d6zdemir (Ed.), E\u011fitim Y\u00f6netiminde Kuram ve Uygulama, Ankara: Pegem Akademi<\/p>\n<p>Ko\u015far, D. (2016). Liderlerin Etkileme Taktikleri. N. G\u00fc\u00e7l\u00fc (Ed.), E\u011fitim Y\u00f6netiminde Liderlik Teori, Ara\u015ft\u0131rma ve Uygulama. Ankara: Pegem Akademi<\/p>\n<p>Ko\u015far, S. (2013). Okul Y\u00f6netiminde Dinamikler: G\u00fc\u00e7, Politika ve Etkileme. S. \u00d6zdemir (Ed.), T\u00fcrk E\u011fitim Sistemi ve Okul Y\u00f6netimi. Ankara: Pegem Akademi<\/p>\n<p>MEB (2008). Ho\u015f Geldin \u00d6\u011fretmenim, Ankara: \u0130lk\u00f6\u011fretim Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc<\/p>\n<p>Newton, D. A., &amp; Burgoon, J. K. (1990). The use and consequences of verbal influence strategies during interpersonal disagreements. Human Communications Research, 16 (4): 477-518<\/p>\n<p>Sand\u0131k\u00e7\u0131o\u011flu, B. (2012). \u0130kna Edici \u0130leti\u015fim Oyman, M. (Ed.). Eski\u015fehir: Anadolu \u00dcniversitesi<\/p>\n<p>Sar\u0131ta\u015f, M. (1991). \u0130lkokul M\u00fcd\u00fcrlerinin Etki S\u00fcrecine \u0130li\u015fkin Yeterlilikleri. Doktora Tezi. Hacettepe \u00dcniversitesi SBE, Ankara<\/p>\n<p>\u015ei\u015fman, M. (2016). T\u00fcrk E\u011fitim Sistemi ve Okul Y\u00f6netimi. Ankara: Pegem Akademi<\/p>\n<p>Taymaz, H. (1995). Okul Y\u00f6netimi. Ankara: Pegem Akademi<\/p>\n<p>Y\u0131ld\u0131r\u0131m, H. (2010). Gelecek \u0130\u00e7in E\u011fitim Raporu, Ankara: E\u011fitim-Bir-Sen Yay\u0131nlar\u0131<\/p>\n<p>Yukl, G., Seifert, C. F., &amp; Chavez, C. (2008). Validation of the extended influence behavior questionnaire. The Leadership Quarterly, (19): 609-621<\/p>\n<p>Y\u00fcksel, A. H. (2012). \u0130kna Edici \u0130leti\u015fim Oyman, M. (Ed.) Eski\u015fehir: Anadolu \u00dcniversitesi<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> H\u00fcma Okullar\u0131 Kurucu Temsilcisi<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">Dr.Mehmet Birekul, 2019<\/p>\n ","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>OKUL Y\u00d6NET\u0130C\u0130LER\u0130N\u0130N ETK\u0130LEME BECER\u0130LER\u0130 Dr. Mehmet B\u0130REKUL[1] Giri\u015f Ki\u015fileraras\u0131 etkileme s\u00fcreci, bir ki\u015finin duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini de\u011fi\u015ftirmek ve ileti\u015fimi g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in kullan\u0131lan etkileme taktiklerini ifade etmektedir (Newton ve Burgoon, 1990). Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda y\u00f6netici, kararlar\u0131 hayata ge\u00e7irmek i\u00e7in di\u011ferlerini etkilemek zorundad\u0131r. Bir ki\u015finin (akt\u00f6r) di\u011fer ki\u015fileri (hedef) etkileme giri\u015fiminin ba\u015far\u0131s\u0131, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde akt\u00f6r taraf\u0131ndan kullan\u0131lan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3483,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3612"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3612"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3612\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3483"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3612"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3612"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3612"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}