OKUL M\u00dcD\u00dcRLER\u0130N\u0130N DERS DENET\u0130M\u0130<\/p>\n
Dr.Mehmet B\u0130REKUL<\/p>\n
Giri\u015f
\nE\u011fitim, bilgi \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri do\u011frultusunda gereken yeterliklere sahip bireylerin yeti\u015ftirilmesinde de \u00f6nemli bir role sahiptir (Memduho\u011flu, 2012: 135). Bilgi \u00e7a\u011f\u0131 ile birlikte bilginin \u00fcretiminde ve teknolojide de\u011fi\u015fmeler meydana gelmektedir. Bu durum bireylerde ve \u00f6rg\u00fctlerde s\u00fcrekli bir de\u011fi\u015fim ihtiyac\u0131 do\u011furmaktad\u0131r. Bu yo\u011fun de\u011fi\u015fim ortam\u0131 di\u011fer \u00f6rg\u00fctler gibi e\u011fitim \u00f6rg\u00fctlerini de etkilemektedir (Memduho\u011flu ve Zengin, 2012: 133). Bunun do\u011fal bir sonucu olarak da, e\u011fitim \u00f6rg\u00fctlerinin dinamik bir yap\u0131da olmas\u0131 gerekmektedir.
\nE\u011fitim sisteminde denetim kavram\u0131 i\u00e7in farkl\u0131 ifadeler kullan\u0131lmaktad\u0131r. Denetleme, kontrol, inceleme, soru\u015fturma, ir\u015fat, tetkik, tahkikat, muayene ve murakabe kavramlar\u0131 denetim s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yerine kullan\u0131labilen di\u011fer kavramlardand\u0131r (A\u00e7\u0131kg\u00f6z, 2001: 107). E\u011fitim sisteminde okul m\u00fcd\u00fcr\u00fc, \u00f6\u011fretmen ve m\u00fcfetti\u015flerin g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmaz derecede \u00f6nemlidir. Okul y\u00f6netimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan okul m\u00fcd\u00fcr\u00fc, \u00f6\u011fretmen ve m\u00fcfetti\u015flerin okulu daha verimli hale getirmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve her ge\u00e7en g\u00fcn toplumdaki yenilik ve de\u011fi\u015fimlere kendilerini uyarlamalar\u0131 okulun verimlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r (Barutcu, 2003: 3).
\nDenetim b\u00fct\u00fcn \u00f6rg\u00fctsel s\u00fcre\u00e7lerde ama\u00e7lara ve hedeflere ula\u015f\u0131labilmesi, \u00f6rg\u00fctsel i\u015fleyi\u015fin etkilili\u011fi ve verimlili\u011fi, \u00f6rg\u00fctsel geli\u015fimin sa\u011flanmas\u0131 gibi bir\u00e7ok hususta b\u00fcy\u00fck \u00f6nem te\u015fkil etmektedir. E\u011fitim ve \u00f6\u011fretim gibi \u00e7ok \u00f6nemli bir toplumsal g\u00f6rev \u00fcstlenen okullarda da denetim, \u00f6zellikle de \u00f6\u011fretimin denetimi \u00f6nemi g\u00f6z ard\u0131 edilemeyecek bir uygulamad\u0131r. \u00d6\u011fretimin denetimi okul m\u00fcd\u00fcrlerine devredilmeden \u00f6nce de okullar da ders denetimleri maarif m\u00fcfetti\u015fleri eliyle belirli aral\u0131klarla yap\u0131lmaktayd\u0131. Ancak bu denetimlerin \u00e7o\u011fu maarif m\u00fcfetti\u015flerinin idari denetime yo\u011funla\u015fmalar\u0131 ve ders denetimlerini ikinci plana atmalar\u0131 nedeniyle verimli olamamaktayd\u0131. Bu iddia bu konuda yap\u0131lan \u00e7e\u015fitli ara\u015ft\u0131rmalarca da desteklenmekteydi (\u015eahin, 2005: 77).
\nOysa \u00f6\u011fretimde denetimi etkili ve i\u015flevsel k\u0131lan en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fin okulda \u00f6\u011fretim s\u00fcre\u00e7lerini b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle ele alan ve s\u00fcreklilik arz eden bir anlay\u0131\u015fla y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclebilir. A\u00e7\u0131k sistemler olarak de\u011fi\u015fime ve geli\u015fime her an a\u00e7\u0131k kurumlar olarak okullarda ders denetimi uygulamalar\u0131 bu geli\u015fmelere ayak uyduracak bi\u00e7imde yap\u0131land\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Okullar\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu \u00e7evresel, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel ve ekonomik \u015fartlar\u0131 en iyi bilen okul m\u00fcd\u00fcrleridir. Bu nedenle ders denetimi uygulamalar\u0131n\u0131n en etkili \u015fekilde okul m\u00fcd\u00fcrleri taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclebilece\u011fi ve ders denetimi uygulamalar\u0131nda devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n sa\u011flanmas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli ara\u00e7lar\u0131ndan birinin denetimlerin okul m\u00fcd\u00fcrleri vas\u0131tas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclebilir.
\nOkul y\u00f6neticisi g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u015fartlar\u0131nda s\u00fcrekli de\u011fi\u015fen, geli\u015fen bir atmosferin i\u00e7erisinde yer almaktad\u0131r. Bu sebeplerden dolay\u0131 devaml\u0131 kendini geli\u015ftirmeli, yeti\u015ftirmeli ve emrindeki \u00f6\u011fretmenlerin dahas\u0131 etraf\u0131ndaki \u00f6\u011fretmenlerin \u015fahsi ve mesleki kalitesinin artmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde her t\u00fcrl\u00fc deste\u011fi sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Okullarda \u00f6\u011fretim ve \u00f6\u011frenimin geli\u015ftirilmesine y\u00f6nelik bir se\u00e7enek olarak, okul m\u00fcd\u00fcrlerinin \u00f6\u011fretmenlerle \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken daha fazla do\u011frudan g\u00f6zlem ve denetim sorumlulu\u011fu bulunmaktad\u0131r. Son y\u0131llarda, e\u011fitim sisteminde denetim uygulamas\u0131nda g\u00f6zlenen de\u011fi\u015fimler e\u011fitim bilimleri ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n\u0131n ilgisini \u00e7ekmektedir. Bununla birlikte nitel ve nicel y\u00f6ntemle yap\u0131lan ve yay\u0131nlanan \u00e7al\u0131\u015fma say\u0131s\u0131 \u00e7ok azd\u0131r. Mevcut uygulaman\u0131n bilimsel olarak incelenmesi, olas\u0131 eksikliklerin irdelenmesi ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerilerinin geli\u015ftirilmesi i\u00e7in bu konuda yeni ara\u015ft\u0131rmalara gereksinim duyulmaktad\u0131r. Bu kapsamda ara\u015ft\u0131rmada okul m\u00fcd\u00fcrlerinin ders denetimi ele al\u0131nacakt\u0131r.
\n1. Denetim
\nDenetim, de\u011ferlendirme fonksiyonu ile birlikte y\u00f6netim s\u00fcrecinin bir \u00f6\u011fesi
\nolarak ilk kamu kurulu\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fctlendirildi\u011fi, y\u00f6netim s\u00fcre\u00e7lerinin uygulamaya
\nkonuldu\u011fu d\u00f6nemle birlikte ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Genel bir ifade ile her toplum sistemlerini
\nkurdu\u011funda, sistemler i\u00e7inde tefti\u015fe de yer vermi\u015flerdir (\u00d6z, 2003: 3). Gen\u00e7
\n(2007:175)\u2019e g\u00f6re denetim \u00f6rg\u00fctte ger\u00e7ekle\u015fenler ile planlananlar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131
\ns\u00fcrecidir. Denetimle faaliyetler planlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ve faaliyetler planlardan
\nsapt\u0131\u011f\u0131 takdirde, gerekli d\u00fczeltmeler yap\u0131l\u0131r.
\nAyd\u0131n (2007: 11) g\u00f6re, denetim sistemi, her karma\u015f\u0131k \u00f6rg\u00fctte vard\u0131r. Bu bir \u00f6rg\u00fctsel ve y\u00f6netimsel zorunluluktur. Denetimin temel amac\u0131, \u00f6rg\u00fct\u00fcn ama\u00e7lar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilme derecesini saptamak, daha iyi sonu\u00e7 alabilmek i\u00e7in gerekli \u00f6nlemleri almak ve s\u00fcreci geli\u015ftirmektir. Bu ama\u00e7la, \u00f6rg\u00fctsel i\u015fleyi\u015f bir b\u00fct\u00fcn olarak, planl\u0131 ve programl\u0131 bir bi\u00e7imde s\u00fcrekli olarak izlenir, eksik y\u00f6nleri saptan\u0131r, d\u00fczeltilir; hatalar\u0131n yinelenmesi engellenmeye ve daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir i\u015fleyi\u015f ger\u00e7ekle\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. \u0130\u015flevsel bir yap\u0131ya ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir i\u015fleyi\u015fe sahip olan bir denetim sisteminin, \u00f6l\u00e7\u00fctlerinden sapma e\u011filimlerini, daha sapmalar meydana gelmeden ve \u00f6rg\u00fctte b\u00fcy\u00fck kay\u0131plara yol a\u00e7madan saptamas\u0131 ve d\u00fczeltmeler yapmas\u0131 beklenir. Bu g\u00fc\u00e7te olan bir denetim sistemine sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir sistem denebilir.
\nDenetim, \u00f6nceden kabul edilen \u00f6rg\u00fctsel ama\u00e7lar do\u011frultusunda \u00f6rg\u00fctsel eylemlerin ve faaliyetlerin yine \u00f6nceden belirlenen ilke ve kurallara uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi s\u00fcreci olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Tefti\u015f ya da denetim, klasik bir tan\u0131m olarak, kamu yarar\u0131 ad\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan insanlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ve ortaya koyduklar\u0131 \u00fcr\u00fcnleri kontrol etme s\u00fcreci, \u00f6rg\u00fctsel eylemlerin kabul edilen ama\u00e7lar do\u011frultusunda saptanan ilke ve kurallara uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda yap\u0131lanlar\u0131 anlama ve de\u011ferlendirme s\u00fcreci olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r (Y\u0131ld\u0131r\u0131m, 2013: 23).
\nB\u00fct\u00fcn sistemlerin temel \u00f6\u011felerinden birisi olarak kabul edilen denetim, kontrol ve de\u011ferlendirme s\u00fcre\u00e7leri ile d\u00fczeltme ve geli\u015ftirme eylemlerini bir b\u00fct\u00fcn olarak kapsamaktad\u0131r (G\u00fcl\u015fen, 2016: 382). Kay\u0131k\u00e7\u0131\u2019ya (2007) g\u00f6re denetim; her \u00f6rg\u00fct\u00fcn ama\u00e7lar\u0131n\u0131 etkin olarak ger\u00e7ekle\u015ftirebilmesi ve varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmesi i\u00e7in bir ko\u015fuldur. G\u00f6k\u00e7e (1994: 75)\u2019de benzer \u015fekilde denetim s\u00fcrecini; durum saptama, de\u011ferlendirme, d\u00fczeltme ve geli\u015ftirme a\u015famalar\u0131ndan olu\u015fan \u00e7embersel bir eylem olarak nitelendirmi\u015ftir. Durum saptama ve de\u011ferlendirme, denetimin as\u0131l amac\u0131 olan d\u00fczeltme ve geli\u015ftirmenin birer arac\u0131d\u0131rlar. E\u011fitim denetimi sistem i\u00e7i eksikliklerin ve aksakl\u0131klar\u0131n tespit edilmesi, de\u011ferlendirilmesi ve d\u00fczeltilmesi etkinliklerini i\u00e7eren d\u00f6ng\u00fcsel bir i\u015fleyi\u015fe sahiptir. Bu sayede e\u011fitim sistemi kendi i\u00e7inde de\u011ferlendirme ve d\u00fczeltmeler yaparak geli\u015fimini s\u00fcrd\u00fcrmektedir.
\n2. Ders Denetimi
\nE\u011fitim faaliyetlerinin en \u00f6nemli \u00f6\u011fesi olan \u00f6\u011fretmenin de\u011fi\u015fmekte ve geli\u015fmekte olan \u00e7a\u011f\u0131n yenilikleri kar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmesi i\u00e7in s\u00fcrekli geli\u015ftirilmesi ve e\u011fitim etkinliklerinde desteklenmesi gerekmektedir. \u00d6\u011fretmenlerin mesleki problemlerinde, onlara yard\u0131m ve rehberlikte bulunabilmek amac\u0131yla, bu g\u00f6revin yerine getirilmesinde b\u00fcy\u00fck ve en \u00f6nemli sorumluluk okul m\u00fcd\u00fcrlerine d\u00fc\u015fmektedir (MEB, 2015: 16). Okullar\u0131n en temel amac\u0131n\u0131n \u00f6\u011fretim faaliyetlerini okulun ama\u00e7lar\u0131na uygun olarak yerine getirmek oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse ders denetiminin e\u011fitim s\u00fcrecinde \u00f6zel bir \u00f6neme sahip oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Ders denetimi \u00f6\u011fretmenlerin mesleki geli\u015fimlerine katk\u0131 sa\u011flayarak \u00f6\u011fretimin kalitesini artt\u0131rmay\u0131 ama\u00e7layan bir e\u011fitim s\u00fcrecidir (Kutsyuruba, 2003: 10).
\nWanzare ve Costa\u2019ya (2000: 48) g\u00f6re e\u011fitim \u00f6\u011fretim faaliyetlerinin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi yer genellikle s\u0131n\u0131f ortamlar\u0131d\u0131r. Burada \u00f6\u011fretmenlerin e\u011fitim \u00f6\u011fretim s\u00fcrecini nas\u0131l kulland\u0131klar\u0131 \u00f6nemlidir. \u00d6\u011fretmenler s\u00fcrecin i\u00e7inde olduklar\u0131ndan, \u00e7o\u011fu kez s\u00fcreci tepeden izleyemeyebilirler. Dolay\u0131s\u0131yla da \u00f6nemli say\u0131labilecek baz\u0131 hususlar\u0131 g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rabilirler. \u0130\u015fte bu arada denetim, \u00f6\u011fretmenlere etkin s\u0131n\u0131f uygulamalar\u0131 konusunda geri besleme sa\u011flayarak onlar\u0131n profesyonel geli\u015fimlerinin artmas\u0131n\u0131 sa\u011flar (Wanzare ve Costa, 2000: 48\u2019den aktaran; G\u00fcnd\u00fcz, 2012: 2).
\n17 Nisan 2015 tarihli Resmi Gazetede yay\u0131mlanan \u201cMill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 \u00d6\u011fretmen Atama ve Yer De\u011fi\u015ftirme Y\u00f6netmeli\u011fi\u201dnde, 2015-2016 \u00f6\u011fretim y\u0131l\u0131ndan itibaren t\u00fcm \u00f6\u011fretmenlerin, okul m\u00fcd\u00fcrlerince de\u011ferlendirmeye tabi tutulacaklar\u0131 belirtilmektedir. Y\u00f6netmeli\u011fin 54. Maddesinin h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re, \u00f6\u011fretmenlerin ba\u015far\u0131, verimli ve gayretlerini \u00f6l\u00e7mek \u00fczere her ders y\u0131l\u0131 sonunda okul m\u00fcd\u00fcrleri taraf\u0131ndan de\u011ferlendirme yap\u0131lacakt\u0131r ifadesi yer al\u0131r (MEB, 2015: 16).
\nDers denetiminin amac\u0131 sadece var olan durumu ortaya koymak de\u011fil, eksiklikleri ortadan kald\u0131rarak \u00f6\u011fretimin kalitesini artt\u0131rmakt\u0131r. Ders denetimi \u00f6\u011fretim s\u00fcre\u00e7lerinde etkilili\u011fin farkl\u0131 \u00f6\u011felerini tek bir e\u011fitsel etkinlik alt\u0131nda birle\u015ftirme g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr. Denetim, \u00f6\u011fretim ve \u00f6\u011frenme, e\u011fitim sistemlerinin ana unsurlar\u0131d\u0131r ve bu \u00fc\u00e7 fakt\u00f6r olmadan e\u011fitim sisteminin etkilili\u011finden bahsedilemez (Fritz ve Miller, 2003: 13).
\n3. Okul M\u00fcd\u00fcrlerinin Ders Denetim G\u00f6revi
\nT\u00fcrk e\u011fitim sisteminde \u00f6\u011fretmene ders denetimi yap\u0131lmas\u0131n\u0131 belirten yasal d\u00fczenlemeler bulunmaktad\u0131r. Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 \u0130lk\u00f6\u011fretim M\u00fcfetti\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131klar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nde \u00f6\u011fretmenin denetim ve de\u011ferlendirmesinin m\u00fcfetti\u015fler taraf\u0131ndan yap\u0131laca\u011f\u0131 ifade edilmi\u015ftir. Ancak 24 May\u0131s 2014\u2019te yay\u0131nlanan MEB Rehberlik ve Denetim Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 \u0130le Maarif M\u00fcfetti\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131klar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nde m\u00fcfetti\u015flerin g\u00f6rev alanlar\u0131 aras\u0131nda ders veya \u00f6\u011fretmen denetimi yer almam\u0131\u015ft\u0131r. Durumun b\u00f6yle olmas\u0131 \u00f6nceden beri okul m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn g\u00f6rev alanlar\u0131 aras\u0131nda da say\u0131lan ama daha \u00e7ok m\u00fcfetti\u015flerce yap\u0131lmas\u0131 nedeniyle okul m\u00fcd\u00fcrleri taraf\u0131ndan yeterince yerine getirilmedi\u011fini s\u00f6yleyebilece\u011fimiz ders denetiminin okul m\u00fcd\u00fcrleri taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6neminin artt\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde ifade edilebilir. Ocak 2000\u2019de yay\u0131mlanan 2508 say\u0131l\u0131 Tebli\u011fler Dergisinde Anaokulu M\u00fcd\u00fcr\u00fc (s. 63), \u0130lk\u00f6\u011fretim Okulu M\u00fcd\u00fcr\u00fc (s. 67), Lise M\u00fcd\u00fcr\u00fc(Genel Lise) (s. 71) ve Lise M\u00fcd\u00fcr\u00fc (Mesleki ve Teknik Orta\u00f6\u011fretim Kurumu) (s. 75) i\u00e7in okul m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn ders denetimi g\u00f6revinden bahsedilmi\u015ftir. 28 Ekim 2016\u2019da yay\u0131mlanan \u201cMill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 Orta\u00f6\u011fretim Kurumlar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi\u201dnde ise 78. maddenin 4. f\u0131kras\u0131nda okul m\u00fcd\u00fcrlerinin g\u00f6revinden bahsederken \u201c\u00d6\u011fretmenlerin performanslar\u0131n\u0131 art\u0131rmak amac\u0131yla her \u00f6\u011fretim y\u0131l\u0131nda en az bir defa dersini izler ve rehberlikte bulunur\u201d ifadesi g\u00f6r\u00fclmektedir.
\nDers denetiminde okul m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn daha etkin g\u00f6rev almas\u0131n\u0131n sebeplerinden birinin e\u011fitim sistemindeki de\u011fi\u015fiklikler oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. E\u011fitim y\u00f6netimindeki geli\u015fmeler, say\u0131s\u0131 ve niteli\u011fi artarak devam eden ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131 ve e\u011fitim alan\u0131nda \u00fclkemizde \u00e7\u0131kar\u0131lan yasa ve y\u00f6netmeliklerle okul ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n ve \u00f6\u011frencilerin bireysel ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n sorumlulu\u011fu b\u00fcy\u00fck oranda okul m\u00fcd\u00fcrlerine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (Korkmaz, 2005: 240). Y\u0131lmaz\u2019a (2009: 25) g\u00f6re okul m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn ders denetimine verilen \u00f6nemin artmas\u0131nda \u015fu geli\u015fmelerin etkili oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir:
\n-Okul y\u00f6neticilerine bi\u00e7ilen liderlik rollerinin (e\u011fitim liderli\u011fi, \u00f6\u011fretim liderli\u011fi, k\u00fclt\u00fcrel liderlik, moral liderlik, \u00f6\u011frenen liderlik, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmc\u00fc liderlik, vizyoner liderlik, kalite liderli\u011fi gibi) \u00f6nemli etkisi. \u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k okul y\u00f6neticilerinin \u00f6\u011fretim lideri olmalar\u0131 beklenmektedir.
\n-Denetim d\u00fc\u015f\u00fcncesinde meydana gelen de\u011fi\u015fiklikler. \u00c7\u00fcnk\u00fc denetim sadece kontrol ama\u00e7l\u0131 de\u011fil daha \u00e7ok rehberlik ve geli\u015ftirme s\u00fcreci olarak g\u00f6r\u00fclebilir.
\n-Okulda y\u00fcr\u00fct\u00fclen b\u00fct\u00fcn etkinliklerin, e\u011fitim \u00f6\u011fretim etkinliklerinin geli\u015ftirilmesi amac\u0131yla yap\u0131l\u0131yor olmas\u0131 ger\u00e7e\u011fi.
\n-Denetim etkinliklerinin okul geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla ili\u015fkili olmas\u0131.
\n-Etkili okul d\u00fc\u015f\u00fcncesinin geli\u015fmesiyle birlikte okul y\u00f6neticilerinin \u00fcstlenmesi gereken g\u00f6revler.
\n-Okul kadrosunun performans geli\u015fiminden okul y\u00f6neticisinin sorumlu olmas\u0131
\n-Denetim s\u00fcrecinde ayn\u0131 \u00f6rg\u00fctsel ortamda bulunman\u0131n daha ba\u015far\u0131l\u0131 denetim sonu\u00e7lar\u0131na ula\u015f\u0131labilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi
\n-\u00d6\u011fretmenleri denetlemek \u00fczere g\u00f6revli denetmen say\u0131s\u0131n\u0131n yetersizli\u011fi
\n-Denetmenlerin ders denetimlerinin k\u0131sa s\u00fcreli olmas\u0131
\n-Denetim sistemindeki eksiklikler.
\nY\u00f6netim s\u00fcre\u00e7leri aras\u0131nda yer alan tefti\u015f okul y\u00f6netiminin bir \u00f6\u011fesidir (Bursal\u0131o\u011flu, 2013: 126). Denetim yapma g\u00f6rev ve sorumlulu\u011fu okul y\u00f6neticisine aittir (\u00d6zmen ve Batmaz, 2006: 104). Okul y\u00f6neticisi okulla ilgili t\u00fcm genel denetim, kontrol ve koruma g\u00f6revlerini yaparken ayn\u0131 zamanda \u00f6\u011fretimin denetimine de gereken \u00f6nemi vermesi gerekti\u011fi s\u00f6ylenebilir. Ancak b\u00f6yle bir durumda okuldaki \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme s\u00fcre\u00e7lerinin daha nitelikli olmas\u0131 sa\u011flanabilir (Top\u00e7u, 2010: 33). E\u011fitim y\u00f6neticileri \u00f6\u011fretmen denetim s\u00fcrecinde \u00e7ok \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntem ve teknikler kullanmaktad\u0131r. Klinik denetim, geli\u015fimsel denetim, e\u015f y\u00f6nlendirmeci denetim (peer coaching), mesleki portfolyo, eylem ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve mesleki geli\u015fme planlar\u0131 bu modellerden yaln\u0131zca baz\u0131lar\u0131d\u0131r (Karada\u011f, Balo\u011flu ve K\u00fc\u00e7\u00fck, 2010: 418). Thobega ve Miller\u2019e (2007: 64) g\u00f6re \u00f6\u011fretmen denetiminin yayg\u0131n olarak kabul g\u00f6ren birka\u00e7 modeli vard\u0131r. Bu modeller, klinik, ba\u011flamsal, farkl\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, kavramsal ve geli\u015fimsel denetimi i\u00e7erir. \u00c7e\u015fitli model ve yap\u0131larda g\u00f6r\u00fclen \u00f6\u011fretmen e\u011fitiminin \u00fc\u00e7 temel unsuru konu ve pedagojik bilgi, e\u011fitimin teorik temelleri ve okul deneyimi (\u00f6\u011fretim uygulamas\u0131) \u2018dir (Mudavanhu, 2015: 98).
\n\u00d6\u011fretmen denetimi iki temel ama\u00e7la yap\u0131l\u0131r. Bunlardan birincisi, \u00f6\u011fretmenin mesleki geli\u015fimini sa\u011flamakt\u0131r. B\u00f6ylece etkili e\u011fitimin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi i\u00e7in katk\u0131da bulunulur. Di\u011fer ama\u00e7 \u00f6\u011fretmenin mevcut performans\u0131n\u0131 de\u011ferlendirerek \u00f6\u011fretmenin mesleki durumu hakk\u0131nda karar vermektir (\u00d6zmen ve Batmaz, 2004: 5). Mesleki geli\u015fim ama\u00e7l\u0131 denetim, \u00f6\u011fretmenler i\u00e7in kayg\u0131 durumu olu\u015fturmazken; mesleki durum hakk\u0131nda karar vermeye y\u00f6nelik olan denetim \u015fekli karar vermeye y\u00f6nelik oldu\u011fundan kayg\u0131 yaratabilir.
\nDenetmenlerin \u201cdi\u011fer \u00f6\u011fretmenleri ziyaret etmek ve de\u011ferlendirmek, derslerini onlarla tart\u0131\u015fmak ve onlara devam etmeleri ve neleri de\u011fi\u015ftirmeleri gerekti\u011fi konusunda onlara tavsiyelerde bulunmak\u201d \u015feklinde sorumluluklar\u0131 vard\u0131r (Bailey, 2006: 3). Bu y\u00fczden \u00f6\u011fretmenin de\u011ferlendirilmesi, sadece kontrolle kalmay\u0131p s\u0131n\u0131fta \u00f6\u011fretimi geli\u015ftirecek ve \u00f6\u011fretmenin mesleki geli\u015fim s\u00fcrecine kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 te\u015fvik edecek s\u00fcregiden bir bi\u00e7imlendirme s\u00fcreciyle sonu\u00e7lanmal\u0131d\u0131r (Benigno, 2016: 128). Denetimle \u00f6\u011fretmene mesleki yard\u0131m sa\u011flanmas\u0131, e\u011fitim-\u00f6\u011fretim faaliyetleriyle ilgili d\u00fc\u015f\u00fcnme, tart\u0131\u015fma ve yeni ara\u015ft\u0131rma alanlar\u0131 olu\u015fturulmas\u0131 sa\u011flanabilir (K\u00f6yba\u015f\u0131 ve D\u00f6nmez, 2012: 240).
\nOkul m\u00fcd\u00fcrleri \u00f6\u011fretmen performans\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmede iki denetim \u015fekli kullan\u0131r. Bunlar t\u00fcmsel de\u011ferlendirme ve formatif de\u011ferlendirmedir. T\u00fcmsel de\u011ferlendirme bir \u00f6\u011fretim y\u0131l\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn de\u011ferlendirilmesi \u015feklinde olur. Formatif de\u011ferlendirme ise daha \u00e7ok e\u011fitim \u00f6\u011fretim esnas\u0131nda yap\u0131lan ders denetimi \u015feklinde olur (\u00d6zmen ve Batmaz, 2004: 5). Okuldaki \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme s\u00fcrecinde stratejik \u00f6neme sahip ki\u015filer \u00f6\u011fretmenler ve okul y\u00f6neticileridir (\u00d6zdemir, Kartal ve Yirci, 2014: 191). Okul m\u00fcd\u00fcrleri, okulun \u00f6rg\u00fctsel ama\u00e7lar\u0131na ula\u015fmas\u0131 ve \u00f6\u011fretmenlerinin en \u00fcst d\u00fczeyde performans g\u00f6sterebilmesini sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6sterir (Korkmaz, 2005: 40). Bu ama\u00e7la okul y\u00f6neticisi \u00f6\u011fretmenleri \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda y\u00f6nlendirir, \u00f6\u011fretmenlere liderlik eder ve \u00f6rg\u00fct\u00fcn hedefleriyle e\u015fg\u00fcd\u00fcml\u00fc \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar (Korumaz ve Kocaba\u015f, 2013: 393).
\nGittik\u00e7e karma\u015f\u0131kla\u015fan ve rekabet\u00e7i bir hal alan e\u011fitim sistemiyle birlikte e\u011fitim \u00f6rg\u00fct\u00fc \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n beklentileri ve gereksinimleri de\u011fi\u015fmi\u015ftir. Durum b\u00f6yle olunca bu gereksinimleri kar\u015f\u0131layabilecek etkin y\u00f6neticiler ihtiyac\u0131 do\u011fmu\u015ftur (\u00d6zdemir, Tekin Bozkurt ve Ayd\u0131n, 2015: 152). S\u0131n\u0131f i\u00e7i e\u011fitimin denetlenmesi de dahil olmak \u00fczere, okul i\u00e7inde faaliyetleri koordine etmek zorunda olan iyi bir okul m\u00fcd\u00fcr\u00fc olmadan bu t\u00fcr tam geli\u015fme m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir (Egwu, 2015: 99). Ayr\u0131ca etkili bir y\u00f6netici yetkin olmal\u0131, sa\u011flam bir ara\u015ft\u0131rma ge\u00e7mi\u015fine sahip olmal\u0131 ve \u00f6\u011frencilerini y\u00f6netebilmelidir (Kaur, Sidhu, Fong ve Jamian, 2015: 37).
\nY\u00f6neticiler \u00f6rg\u00fctlerin etkin ve verimli olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. T\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u00f6rg\u00fct\u00fcn ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak etkin \u00f6rg\u00fct olu\u015fturur (\u00dcnal, 2000: 84). Bir kurumun verimlili\u011fini en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131karmak \u00f6rg\u00fct\u00fcn t\u00fcm kaynaklar\u0131n\u0131 en verimli \u015fekilde kullanmakla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bir \u00f6rg\u00fct i\u00e7in en \u00f6ncelikli kaynak ise insan kaynaklar\u0131d\u0131r (Y\u0131lmaz ve Ceylan, 2011: 280). Okul i\u00e7in ise en de\u011ferli insan kayna\u011f\u0131 \u00f6\u011fretmenlerdir. \u00d6\u011fretmenlere do\u011fru rehber olunmas\u0131 kurumun ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n menfaatleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r (Korkmaz, 2005: 414).
\n\u00d6\u011frenme \u00f6\u011fretme s\u00fcrecinin dinamik bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse \u00f6\u011fretmenlerin bu s\u00fcre\u00e7te s\u00fcrekli bir geli\u015fim ve yenilenmeye ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 s\u00f6ylenebilir. Ancak bu geli\u015fimde her zaman \u00f6\u011fretmenlerin kendi \u00e7abalar\u0131 yeterli olmamaktad\u0131r. Okul y\u00f6netimi denetim s\u00fcreciyle \u00f6\u011fretmenlere kendilerini geli\u015ftirme ve \u00f6\u011frenme \u00f6\u011fretme s\u00fcrecinin iyile\u015ftirilmesinde \u00f6\u011fretmene yard\u0131mda bulunur (Ta\u015fdan, 2008: 75). \u00d6\u011fretimin denetimi, \u00f6\u011fretmenlerin mesleki geli\u015fim ve \u00f6\u011fretimi b\u00fct\u00fcn olarak iyile\u015ftirmesine yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirilir (Dea, 2016: 108).
\n\u00d6\u011frenme \u00f6\u011fretme s\u00fcrecinde \u00f6\u011fretmenlerin motivasyonlar\u0131n\u0131 etkileyen pek \u00e7ok unsur bulunmakla birlikte alanyaz\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rmalar, okulda \u00f6\u011fretmenlerin motivasyonunun artmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan en \u00f6nemli unsurun okul y\u00f6neticisi oldu\u011fu sonucuna ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (\u00d6zdemir, Kartal ve Yirci, 2014: 191). Dolay\u0131s\u0131yla okul m\u00fcd\u00fcrlerinin tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n bu s\u00fcre\u00e7te olduk\u00e7a \u00f6nemli oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc okul m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn olumlu tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131 \u00f6\u011fretmenlerin motivasyonlar\u0131n\u0131 da pozitif y\u00f6nde etkilemektedir (\u00d6zdemir, Kartal ve Yirci, 2014: 191).
\n\u00d6\u011fretmeni de\u011ferlendiren ki\u015filer olan y\u00f6netici ve maarif m\u00fcfetti\u015flerinin \u00f6\u011fretmen ile onun imkan ve ko\u015fullar\u0131n\u0131 tan\u0131malar\u0131 gerekmektedir (Konan ve O\u011fuz, 2014: 124). Y\u00f6netici ve \u00f6\u011fretmenlerin ayn\u0131 okulda bulunmas\u0131 sebebiyle, \u00f6\u011fretmenlerin ko\u015fullar\u0131n\u0131 tan\u0131malar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan y\u00f6neticilerin avantajl\u0131 durumda olduklar\u0131 s\u00f6ylenebilir. Yine okul m\u00fcd\u00fcrleri ve \u00f6\u011fretmenlerin ayn\u0131 ortamda bulunmas\u0131 denetim uygulamas\u0131n\u0131n sadece birka\u00e7 kez ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmay\u0131p s\u00fcrece yay\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir. Bu durum \u00f6\u011fretmenin ger\u00e7ek performans\u0131n\u0131n daha iyi kontrol edilmesinde etkili olabilir.
\nDenetimin do\u011fas\u0131 gere\u011fi kayg\u0131 uyand\u0131r\u0131c\u0131 bir mekanizma oldu\u011fu ifade edilebilir. Denetlenmeye kar\u015f\u0131 direnme insan\u0131n do\u011fas\u0131 gere\u011fi bir durumdur (G\u00f6ker ve G\u00fcnd\u00fcz, 2014: 132). Bu y\u00fczden ders denetimi uygulamalar\u0131n\u0131n daha ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmesinde \u00f6\u011fretmen ile y\u00f6netici aras\u0131ndaki ileti\u015fimin \u00f6nemli bir etken oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Okul y\u00f6neticileri ancak etkileyici ve inand\u0131r\u0131c\u0131 ileti\u015fim yetene\u011fine sahip olursa \u00e7evresinde daha olumlu bir hava yaratabilmektedir (\u00d6zday\u0131, 1998: 223). \u00d6zellikle yap\u0131lan de\u011ferlendirme ama\u00e7l\u0131 denetleme \u00f6\u011fretmende strese neden olabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc denetmen taraf\u0131ndan yap\u0131lacak olas\u0131 bir olumsuz de\u011ferlendirme, denetlenenin \u00f6zl\u00fck haklar\u0131nda olumsuz sonu\u00e7lara da yol a\u00e7abilir (G\u00f6ker ve G\u00fcnd\u00fcz, 2014: 134). Bu ancak okul m\u00fcd\u00fcr\u00fc ve \u00f6\u011fretmen aras\u0131nda olu\u015fabilecek olumlu hava ile a\u015f\u0131labilir. B\u00f6ylece \u00f6\u011fretmenlerin ders denetiminin sadece kontrol ama\u00e7l\u0131 yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ayn\u0131 zamanda bu s\u00fcrecin kendilerinin mesleki ve ki\u015fisel geli\u015fimini sa\u011flayabilecek bir s\u00fcre\u00e7 olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesinin olu\u015fmas\u0131 sa\u011flanabilir. Dolay\u0131s\u0131yla denetleyenler ile \u00f6\u011fretmenler aras\u0131nda etkili ileti\u015fim ger\u00e7ekle\u015ftirebilirse, denetim uygulamas\u0131 \u00f6\u011fretmenlerin mesleki geli\u015fimleriyle birlikte bireysel geli\u015fimlerine de katk\u0131da bulunabilir (Konan ve O\u011fuz, 2014: 124).
\nSonu\u00e7
\n\u00d6\u011fretimde denetim e\u011fitim sistemleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme s\u00fcre\u00e7leri kadar \u00f6nemlidir. Bunun nedeni \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme s\u00fcre\u00e7lerinde geli\u015ftirme \u00e7abalar\u0131n\u0131n denetim ve de\u011ferlendirme s\u00fcre\u00e7leri ile m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fi ger\u00e7e\u011fidir. Etkili okullarda denetim \u00f6\u011fretim de ama\u00e7 birli\u011fi sa\u011flanmas\u0131nda etkili rol oynar. Etkili okullarda denetim b\u00fct\u00fcn alt sistemlerin okulun ama\u00e7lar\u0131na uygun olarak faaliyet g\u00f6stermesi i\u00e7in onlar\u0131 ayn\u0131 ama\u00e7 alt\u0131nda toplayan unsurdur.
\nOkul y\u00f6neticileri e\u011fitim kurumlar\u0131nda hem \u00f6\u011fretim hem idari lider olarak hizmet eder. Etkili y\u00f6netim denetimle m\u00fcmk\u00fcn olur ve y\u00f6netim s\u00fcre\u00e7lerinin bir son basama\u011f\u0131 oldu\u011fundan y\u00f6neticinin g\u00f6revidir. Okul y\u00f6neticilerinin g\u00f6revleri kapsam\u0131nda yer alan \u00f6\u011fretmen denetimi iki temel amaca dayan\u0131r. Bunlardan birincisi, etkili e\u011fitimin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine katk\u0131da bulunmakt\u0131r. Okullarda yap\u0131lan e\u011fitimin her bak\u0131mdan ama\u00e7lara uygun, etkili ve verimli olmas\u0131 sa\u011flanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. \u0130kinci ama\u00e7 ise \u00f6\u011fretmenin mesleki durumu hakk\u0131nda karar vermektir. Y\u00f6netici bu ama\u00e7lara ula\u015fmak \u00f6\u011fretmenin mesleki geli\u015fimini sa\u011flar ve mevcut performans\u0131n\u0131 de\u011ferlendirir.
\nDers denetimi genel anlam\u0131yla \u00f6\u011fretmenin i\u015fledi\u011fi ders esnas\u0131nda yap\u0131lan denetimdir. Ders denetimi, bir \u00f6\u011fretim kurumunda, \u00f6\u011fretici olarak g\u00f6rev alan \u00f6\u011fretmenlerin \u00f6\u011fretim ve e\u011fitim etkinliklerindeki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n g\u00f6zlenmesi, incelenmesi ve de\u011ferlendirilmesi faaliyetleridir. Ders denetimleri kontrol ama\u00e7l\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi rehberlik ama\u00e7l\u0131 da olabilir. Rehberlik amac\u0131yla yap\u0131lan ders denetimi \u00f6\u011fretmenlerin olas\u0131 eksikliklerini \u00f6nlemek ve e\u011fitim s\u00fcrecini geli\u015ftirmek i\u00e7in, kontrol ama\u00e7l\u0131 yap\u0131lan ders denetimi ise eksiklerin tespit edilerek giderilmesi i\u00e7in yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenilebilir.
\nSonu\u00e7 olarak okul y\u00f6neticileri taraf\u0131ndan yap\u0131lan ders denetimi, bir \u00f6\u011fretim kurumunda, \u00f6\u011fretmenin \u00f6\u011frenci ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fu ve \u00f6\u011fretim yapt\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n g\u00f6zlenerek, ders \u00f6ncesi ve sonras\u0131nda haz\u0131rlam\u0131\u015f oldu\u011fu etkinliklerinin incelenerek de\u011ferlendirilmesinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir denetim t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Ayn\u0131 zamanda da \u00f6\u011fretmenin \u00f6\u011fretim yapma ve ders anlatmadaki ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 de\u011ferlendirerek, geli\u015ftirilmesini, mesle\u011fe ve \u00e7evreye uyumunun sa\u011flanmas\u0131n\u0131, e\u011fitimde meydana gelen yenilik ve geli\u015fmelerin tan\u0131t\u0131larak, mesleki yard\u0131mda bulunulmas\u0131, eksik ve hatalar\u0131n saptanarak giderilmesi ve geli\u015ftirilmesini de ama\u00e7 edinir. Son y\u0131llarda okul m\u00fcd\u00fcrlerine verilen yetkilerle yeniden \u015fekillenen y\u00f6neticilik, okul m\u00fcd\u00fcrlerinin denetim etkinliklerine daha fazla \u00f6nem verilmesi gerekti\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Bu nedenle okulda e\u011fitim lideri olarak g\u00f6r\u00fclen okul y\u00f6neticisi e\u011fitim \u00f6\u011fretimi her yerde g\u00f6zlemleyebilmekte ve denetimini de yapabilmektedir.
\nKaynak\u00e7a
\nA\u00e7\u0131kg\u00f6z, S. (2001). T\u00fcrk ulusal e\u011fitiminde tefti\u015f sisteminin yap\u0131s\u0131, i\u015fleyi\u015fi, sorunlar\u0131 ve \u00f6neriler. 2000 Y\u0131l\u0131nda T\u00fcrk Milli E\u011fitim \u00d6rg\u00fct\u00fc ve Y\u00f6netimi Ulusal Sempozyumu, 11\u00ac13 Ocak,107-118. Ankara: Tek\u0131\u015f\u0131k Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131
\nAyd\u0131n M. (2007). \u00c7a\u011fda\u015f E\u011fitim Denetimi. 5.Bask\u0131, Hatibo\u011flu Yay\u0131nevi, Ankara
\nBailey, K. M. (2006). Language teacher supervision: A casebased approach. New York, NY: Cambridge University Press.
\nBarutcu, \u015e. (2003). Erzurum \u0130li Merkez \u0130lk\u00f6\u011fretim Okulu M\u00fcfetti\u015f Y\u00f6netici ve \u00d6\u011fretmenlerin Bak\u0131\u015flar\u0131 A\u00e7\u0131s\u0131ndan Y\u00f6netici Tefti\u015f Formu\u2019nda Yer Alan Davran\u0131\u015flar\u0131n \u00d6nem ve G\u00f6sterilme D\u00fczeyi, Atat\u00fcrk \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, Yay\u0131nlanmam\u0131\u015f Y\u00fcksek Lisans Tezi, Erzurum
\nBenigno, S. (2016). A viable solution to \u0131mplementing effective \u0131nstructional supervision. Journal of Education andLearning. 5(1). 128-132.
\nBursal\u0131o\u011flu, Z. (2013). Okul y\u00f6netiminde yeni yap\u0131 ve davran\u0131\u015f. (18. Bask\u0131). Ankara: Pegem Akademi
\nDea, M. (2016). The nexus between \u0131nstructional supervision, supervisors’ and teachers’: the practical paradox and its effect on quality education a case of woliat zone administration elementary and secondary schools (1-8). Journal of Education and Practice. 7(7). 108-118.
\nFritz, C., ve Miller, G. (2003). Supervisory options for instructional leaders in education. Journal of Leadership Education, 2 (2), 13-27
\nGen\u00e7, N. (2007). Y\u00f6netim ve Organizasyon, 3.Bask\u0131, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, Ankara, ss.21-175
\nG\u00f6k\u00e7e, F. (1994). E\u011fitimde Denetimin Ama\u00e7 ve \u0130lkeleri, Hacettepe \u00dcniversitesi E\u011fitim Fak\u00fcltesi Dergisi, Cilt 10, Say\u0131 10, 73-78
\nG\u00f6ker, S. D. ve G\u00fcnd\u00fcz, Y. (2014). Denetime g\u00f6sterilen tepki ve bu tepkiyi azaltma yollar\u0131. Mehmet Akif Ersoy \u00dcniversitesi E\u011fitim Fak\u00fcltesi Dergisi. 31. 129 – 148.
\nG\u00fcl\u015fen, C. (2016). T\u00fcrkiye\u2019de E\u011fitim Y\u00f6neticileri ve Maarif M\u00fcfetti\u015fleri, Se\u00e7me Atama ve Yeti\u015ftirme, Ankara: Pegem Akademi Yay\u0131n\u0131
\nG\u00fcnd\u00fcz, Y. (2012). E\u011fitim \u00d6rg\u00fctlerinde Denetimin Gereklili\u011fi: Kuramsal Bir \u00c7al\u0131\u015fma, Dumlup\u0131nar \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 34, Aral\u0131k 2012, 1-4
\nKarada\u011f, E., Balo\u011flu N. ve K\u00fc\u00e7\u00fck, E. (2010). Y\u00f6netici denetimi alg\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6\u011fretmenlerin motivasyon d\u00fczeyine etkisi: bir path analizi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131. T\u00fcrk E\u011fitim Bilimleri Dergisi. 8(2). 417-437.
\nKonan, N. ve O\u011fuz, V. (2014). Okul \u00f6ncesi \u00f6\u011fretmenlerinin \u00d6\u011fretmen Tefti\u015f Formu’ndan ald\u0131klar\u0131 puanlar\u0131n analizi. Mersin \u00dcniversitesi E\u011fitim Fak\u00fcltesi Dergisi. 10(3). 123\u00ac136.
\nKorkmaz, M. (2005). Okul y\u00f6neticilerinin yeti\u015ftirilmesi: sorunlar \u00e7\u00f6z\u00fcmler ve \u00f6neriler. Gazi E\u011fitim Fak\u00fcltesi Dergisi. 25(3). 237-252
\nKorumaz M. ve Kocaba\u015f, \u0130. (2013, 7-9 Kas\u0131m). \u00d6\u011fretmen g\u00f6r\u00fc\u015flerine g\u00f6re okul m\u00fcd\u00fcrlerinin yeterlikleri. Marmara \u00dcniversitesi 8. Ulusal E\u011fitim Y\u00f6netimi Kongresinde sunuldu, \u0130stanbul.
\nK\u00f6yba\u015f\u0131, F. ve D\u00f6nmez, B. (2012). \u0130lk\u00f6\u011fretim okulu \u00f6\u011fretmenlerinin alg\u0131lar\u0131na g\u00f6re e\u011fitim denetmenlerinin rollerini ger\u00e7ekle\u015ftirme d\u00fczeyleri. E\u011fitim ve \u00d6\u011fretim Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Dergisi. 1(3). 339-346.
\nKutsyuruba, B. (2003). Instructional supervision: Perceptions of Canadian and Ukranian beginning high school teachers (Unpublished master\u2019s thesis). University of Saskatchewan, Saskatoon, Kanada
\nMEB (2015). Mill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 \u00d6\u011fretmen Atama ve Yer De\u011fi\u015ftirme Y\u00f6netmeli\u011fi, Resmi Gazete, Say\u0131: 29329
\nMEB. (2015). Maarif M\u00fcfetti\u015flerinin G\u00f6rev Standartlar\u0131, Ankara: Rehberlik ve Denetim Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131
\nMemduho\u011flu, H, B. ve Zengin, M. (2011). \u00c7a\u011fda\u015f E\u011fitim Denetimi Modeli Olarak \u00d6\u011fretimsel Denetimin T\u00fcrk E\u011fitim Sisteminde Uygulanabilirli\u011fi, Kuramsal E\u011fitimbilim Dergisi, Cilt 5, Say\u0131 1, 131-142
\nMemduho\u011flu, H. B. (2012). \u00d6\u011fretmen, Y\u00f6netici, Denetmen ve \u00d6\u011fretim \u00dcyelerinin G\u00f6r\u00fc\u015flerine G\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019de E\u011fitim Denetimi Sorunsal\u0131, Kuram ve Uygulamada E\u011fitim Bilimleri, 12 (1), 135-156
\nMudavanhu, Y. (2015). Differences in perceptions of the importance of subject matter knowledge and how these shaped supervision and assessment of student teachers on teaching practice. Journal of Education and Training Studies. 3(1). 98-107.
\n\u00d6z, F. (2003). T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Milli E\u011fitim Sisteminde Tefti\u015f. Osmangazi \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131, Yay\u0131n No:88, Eski\u015fehir
\n\u00d6zday\u0131, N. (1998). E\u011fitim y\u00f6neticilerinin demokrasi ve ho\u015fg\u00f6r\u00fc tutumlar\u0131 ile liderlik \u00f6zellikleri aras\u0131ndaki ili\u015fki. M \u00dc Atat\u00fcrk E\u011fitim Fak\u00fcltesi E\u011fitim Bilimleri Dergisi. 10. 221-235.
\n\u00d6zdemir, T. Y. ; Kartal, S. E. ; Yirci, R. (2014). Okul m\u00fcd\u00fcrlerinin \u00f6\u011fretmenleri motive etme yakla\u015f\u0131mlar\u0131. Turkish Journal of Educational Studies. 1(2). 190-215.
\n\u00d6zdemir, T. Y. ; Kartal, S. E. ; Yirci, R. (2014). Okul m\u00fcd\u00fcrlerinin \u00f6\u011fretmenleri motive etme yakla\u015f\u0131mlar\u0131. Turkish Journal of Educational Studies. 1(2). 190-215.
\n\u00d6zmen, F. ve Batmaz, C. (2006). \u0130lk\u00f6\u011fretim okul m\u00fcd\u00fcrlerinin \u00f6\u011fretmen denetimindeki etkililikleri – hizmet y\u0131l\u0131 ve g\u00f6rev t\u00fcr\u00fc de\u011fi\u015fkenine g\u00f6re \u00f6\u011fretmen g\u00f6r\u00fc\u015fleri. Sosyal Bilimler Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Dergisi. 1(2). 102-120.
\n\u015eahin, T. (2005). \u0130lk\u00f6\u011fretim D\u00fczeyinde Ders Denetimiyle \u0130lgili Yeterlilikler Hakk\u0131nda Denetmen ve \u00d6\u011fretmen G\u00f6r\u00fc\u015fleri, Abant \u0130zzet Baysal \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, Yay\u0131nlanmam\u0131\u015f Y\u00fcksek Lisans Tezi, Bolu
\nTa\u015fdan, M.(2008). \u00c7a\u011fda\u015f e\u011fitim denetiminde meslekta\u015f yard\u0131mla\u015fmas\u0131. Ankara \u00dcniversitesi E\u011fitim Bilimleri Fak\u00fcltesi Dergisi. 41(1). 69-92.
\nThobega, M. and M\u0131ller, G. (2007). Supervisory behaviors of cooperating agricultural education teachers. Journal of Agricultural Education. 48(1). 64-74.
\nTop\u00e7u, \u0130. (2010). Devlet ve \u00f6zel ilk\u00f6\u011fretim okullar\u0131nda y\u00f6neticilerin \u00f6\u011fretimin denetimi g\u00f6revlerini yerine getirme bi\u00e7imleri. Cumhuriyet \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesi Sosyal Bilimler Dergisi. 34(2). 31-39.
\n\u00dcnal, S. (2000). \u0130lk\u00f6\u011fretim okulu y\u00f6neticilerinin okullar\u0131nda motivasyonu sa\u011flama etkinlikleri. Pamukkale \u00dcniversitesi E\u011fitim Fak\u00fcltesi Dergisi. 1. 84-90.
\nY\u0131ld\u0131r\u0131m, M, K. (2013). \u0130lk\u00f6\u011fretim Okullar\u0131nda G\u00f6rev Yapan \u00d6\u011fretmenlerin, M\u00fcd\u00fcrlerinin Denetim G\u00f6revlerini Ger\u00e7ekle\u015ftirmelerine \u0130li\u015fkin Alg\u0131lar\u0131n\u0131n \u00d6rg\u00fctsel Ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131na Etkisi (Elaz\u0131\u011f \u0130li \u00d6rne\u011fi), F\u0131rat \u00dcniversitesi E\u011fitim Bilimleri Enstit\u00fcs\u00fc, Yay\u0131nlanmam\u0131\u015f Y\u00fcksek Lisans Tezi, Elaz\u0131\u011f
\nY\u0131lmaz, A. ve Bo\u011fa Ceylan, \u00c7. (2011). \u0130lk\u00f6\u011fretim okul y\u00f6neticilerinin liderlik davran\u0131\u015f d\u00fczeyleri ile \u00f6\u011fretmenlerin i\u015f doyumu ili\u015fkisi. Kuram ve Uygulamada E\u011fitim Y\u00f6netimi Dergisi. 17(2). 277-394.
\nY\u0131lmaz, K. (2009). Okul M\u00fcd\u00fcrlerinin Denetim G\u00f6revi. \u0130n\u00f6n\u00fc \u00dcniversitesi E\u011fitim Fak\u00fcltesi Dergisi. 10(1). 19-35<\/p>\n ","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
OKUL M\u00dcD\u00dcRLER\u0130N\u0130N DERS DENET\u0130M\u0130 Dr.Mehmet B\u0130REKUL Giri\u015f E\u011fitim, bilgi \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri do\u011frultusunda gereken yeterliklere sahip bireylerin yeti\u015ftirilmesinde de \u00f6nemli bir role sahiptir (Memduho\u011flu, 2012: 135). Bilgi \u00e7a\u011f\u0131 ile birlikte bilginin \u00fcretiminde ve teknolojide de\u011fi\u015fmeler meydana gelmektedir. Bu durum bireylerde ve \u00f6rg\u00fctlerde s\u00fcrekli bir de\u011fi\u015fim ihtiyac\u0131 do\u011furmaktad\u0131r. Bu yo\u011fun de\u011fi\u015fim ortam\u0131 di\u011fer \u00f6rg\u00fctler gibi e\u011fitim \u00f6rg\u00fctlerini…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3422,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3598"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3598"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3598\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4527,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3598\/revisions\/4527"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3422"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3598"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3598"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3598"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}