{"id":355,"date":"2015-05-05T01:10:35","date_gmt":"2015-05-04T22:10:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.mbirekul.com\/?p=355"},"modified":"2015-05-05T01:10:35","modified_gmt":"2015-05-04T22:10:35","slug":"osmanli-egitim-sistemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mbirekul.com\/?p=355","title":{"rendered":"OSMANLI E\u011e\u0130T\u0130M S\u0130STEM\u0130 -1-"},"content":{"rendered":"

Osmanl\u0131 E\u011fitim Sistemi<\/strong><\/p>\n

\u00d6RG\u00dcN E\u011e\u0130T\u0130M KURUMLARI<\/strong><\/p>\n

Osmanl\u0131 Devletinin asker\u00ee ve siyas\u00ee y\u00f6nden geli\u015fmesine paralel olarak, te\u015fkilat\u0131nda, b\u00fcrokrasisinde ve kurumlar\u0131nda da yeni yap\u0131lanmalar ve b\u00fcy\u00fcmeler olmu\u015ftur.<\/p>\n

Her devlet, g\u00fcc\u00fc, felsefesi, hedefleri ve ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re sistemler olu\u015fturur. Osmanl\u0131 Devletinde de b\u00fcrokrasisinden, ordusundan, cemiyetine kadar, belli bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne dayanan bir sistem vard\u0131r. Osmanl\u0131 kurumlar\u0131n\u0131n, m\u00fcsl\u00fcman olmak kayd\u0131yla, zek\u00e2, kaabiliyet, \u00e7al\u0131\u015fma ve liyakat vb. \u015fartlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan herkese a\u00e7\u0131k olmas\u0131 ana kaidedendir.
\nOsmanl\u0131 \u00f6rg\u00fcn e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131 Resmi \u00d6\u011fretim Kurumlar\u0131 ve Sivil \u00d6\u011fretim Kurumlar\u0131 olarak iki ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda inceleyebiliriz:<\/p>\n

A- RESM\u0130 \u00d6\u011eRET\u0130M KURUMLARI:
\n<\/strong>
\nAcemi O\u011flanlar Oca\u011f\u0131:<\/strong><\/p>\n

I. Murad Han (1362-1389) d\u00f6neminde sistemle\u015fmeye ba\u015flayan Dev\u015firme y\u00f6ntemi Osmanl\u0131 Devletinin asker\u00ee ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak \u00fczere geli\u015ftirilmi\u015f bir y\u00f6ntemdir. Buna g\u00f6re sava\u015f esirlerinden veya Osmanl\u0131 Hristiyan tebas\u0131ndan se\u00e7ilen \u00e7ocuklar 3-8 sene T\u00fcrk ailelerinin yan\u0131nda hizmet edip yeti\u015ftikten sonra Acemi o\u011flanlar oca\u011f\u0131na al\u0131n\u0131rlard\u0131. Gelibolu’da ve \u0130stanbul’da bulunan Acemi ocaklar\u0131 asker yeti\u015ftirirlerdi. Burada askerlik sanat\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenen acemiler ihtiyaca ve yeteneklerine g\u00f6re di\u011fer ocaklara g\u00f6nderilirlerdi. Acemi oca\u011f\u0131n\u0131n s\u0131k\u0131 bir disiplinin yan\u0131nda belli g\u00f6revlileri ve \u00e7al\u0131\u015fma usulleri vard\u0131. Osmanl\u0131 Kap\u0131kulu ocaklar\u0131n\u0131n ilk kademesini meydana getirmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemliydi.<\/p>\n

Ender\u00fbn Mektebi:<\/strong><\/p>\n

II. Murad zaman\u0131nda kurulup, zamanla \u00e7e\u015fitli de\u011fi\u015fikliklere u\u011framakla beraber Osmanl\u0131 Devleti’nin son zamanlar\u0131na kadar (1909) varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren bir saray okuludur. Hristiyan ailelerden dev\u015firilen \u00e7ocuklar\u0131n zek\u00ee ve g\u00f6steri\u015flileri saraya al\u0131narak \u00f6zel bir \u015fekilde yeti\u015ftirilirlerdi.<\/p>\n

Ender\u00fbn mektebine al\u0131nan \u00e7ocuklara, Kur’an-\u0131 Kerim, tefsir, hadis, kel\u00e2m gibi dini dersler, edebiyat, in\u015fa (\u015fiir) gramer, Arap\u00e7a, Fars\u00e7a gibi dil ve edebiyat dersleri ve matematik, co\u011frafya, mant\u0131k gibi m\u00fcsbet dersler okutulurdu. Bir taraftan da Osmanl\u0131 saray gelene\u011fi, protokol kaideleri ve b\u00fcrokratik i\u015fler \u00f6\u011fretilirdi. Bunlar\u0131n yan\u0131nda \u00e7e\u015fitli sanat kollar\u0131nda beceriler kazand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi sportif faaliyetlere de yer verilirdi.<\/p>\n

\u0130\u00e7 o\u011flan\u0131<\/strong> denilen Ender\u00fbn talebesi ortak bir k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00f6z\u00fcmseyerek, saray ve padi\u015fah hizmetlerinin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flarlar, b\u00f6ylece Osmanl\u0131 Devletinin sarayda, y\u00f6netimde, ordu ve b\u00fcrokraside ihtiya\u00e7 duyulan kadrolar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 bu \u015fekilde yeti\u015ftirilmi\u015f olurdu. Sarayda kademe kademe y\u00fckselerek sancakbeyi r\u00fctbesiyle ta\u015frada g\u00f6rev al\u0131rlard\u0131.<\/p>\n

Burada bir iki hususa a\u00e7\u0131kl\u0131k kazand\u0131rmak gerekiyor.<\/p>\n

1. Osmanl\u0131 Devleti, kendinden \u00f6nceki T\u00fcrk devletlerine g\u00f6re daha merkeziyet\u00e7i bir yap\u0131ya sahiptir. Bu sebepten dolay\u0131 kendi kurumlar\u0131ndan yeti\u015fmeyen kimselere g\u00f6rev vermemi\u015ftir. Bu durum, baz\u0131 \u00e7evreler taraf\u0131ndan T\u00fcrkleri d\u0131\u015flamak \u015feklinde yorumlanarak konu yanl\u0131\u015f bir y\u00f6ne \u00e7ekilmi\u015ftir.<\/p>\n

2. Osmanl\u0131 B\u00fcrokrasisi sadece dev\u015firmelerden ibaret de\u011fildir. Divan ve ta\u015fra te\u015fkilat\u0131nda da y\u00fckselme olup buralar genelde T\u00fcrklerin hakim olduklar\u0131 kurumlard\u0131r. Esasen Kanun\u00ee Devrinden itibaren T\u00fcrk \u00e7ocuklar\u0131 da Ender\u00fbn Mektebine al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

3. B\u00f6ylece Dev\u015firme zamanla uzakla\u015farak devletin m\u00fclk\u00ee ve idar\u00ee kimli\u011finden kadrolar\u0131n\u0131n yeti\u015ftirildi\u011fi y\u00fcksek seviyeli bir okul haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n

B\u00fcrokrasinin kayna\u011f\u0131 olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan Div\u00e2n-\u0131 H\u00fcm\u00e2y\u00fbn’dan da biraz bahsetmemiz gerekecektir. Osmanl\u0131larda Divan idar\u00ee ve hukuk\u00ee bir meclis olmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde b\u00fcrokrasinin merkezi ve beyni idi. Devletin her t\u00fcrl\u00fc yaz\u0131\u015fmalar\u0131, Div\u00e2n kararlar\u0131, sicilleri, defterleri, mal\u00ee kay\u0131tlar\u0131 Divan’da tutulur ve saklan\u0131rd\u0131. Bu sebepten dolay\u0131 Divan bir\u00e7ok b\u00fcrolar\u0131n bulundu\u011fu ve y\u00fczlerce g\u00f6revlinin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir kurum idi. K\u00e2tiplik, usta-\u00e7\u0131rakl\u0131k ili\u015fkisi i\u00e7inde zamanla kazan\u0131l\u0131rd\u0131. Divandan yeti\u015fen pek \u00e7ok \u00fcnl\u00fc devlet adam\u0131 oldu\u011fu gibi ilim-edebiyat tarih vb. alanlar\u0131nda yeti\u015fen K\u00e2tip \u00c7elebi, Gelibolu’lu Mustafa Ali, Feridun Ahmet Bey gibi \u015fahsiyetlerde Divan’dan yeti\u015fmi\u015f, zamanlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli isimleridir. B\u00f6ylece divan b\u00fcrokrasinin yan\u0131nda okul niteli\u011fi de kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Mehmet Birekul, 2015<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n ","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Osmanl\u0131 E\u011fitim Sistemi \u00d6RG\u00dcN E\u011e\u0130T\u0130M KURUMLARI Osmanl\u0131 Devletinin asker\u00ee ve siyas\u00ee y\u00f6nden geli\u015fmesine paralel olarak, te\u015fkilat\u0131nda, b\u00fcrokrasisinde ve kurumlar\u0131nda da yeni yap\u0131lanmalar ve b\u00fcy\u00fcmeler olmu\u015ftur. Her devlet, g\u00fcc\u00fc, felsefesi, hedefleri ve ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re sistemler olu\u015fturur. Osmanl\u0131 Devletinde de b\u00fcrokrasisinden, ordusundan, cemiyetine kadar, belli bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne dayanan bir sistem vard\u0131r. Osmanl\u0131 kurumlar\u0131n\u0131n, m\u00fcsl\u00fcman olmak kayd\u0131yla,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/355"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=355"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/355\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=355"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=355"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mbirekul.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=355"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}